مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سوڭعى تٶرت جىلدا ەلٸمٸزدە كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ ٷلەسٸ ايتارلىقتاي ازايعانىن ايتادى. ناقتىراق ايتساق, 2019 جىلى جالپى ٸشكٸ ٶنٸمدەگٸ (جٸٶ) كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا دەڭگەيٸ 23 پايىز بولسا, قازٸر بۇل كٶرسەتكٸش 16 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەگەن. حالىقارالىق ساراپشىلار دا قازاقستانداعى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا دەڭگەيٸ رەسمي ەسەپتەردەن دە تٶمەن ەكەنٸن ايتادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
پرەزيدەنت 2021 جىلى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ كٶلەمٸن 2025 جىلعا قاراي 15 پايىزعا دەيٸن تٷسٸرۋدٸ تاپسىرعان ەدٸ. وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ ٷشٸن ارنايى ٸس-شارالار جوسپارى ەزٸرلەنگەن بولاتىن. جوسپار بويىنشا, كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا كٶلەمٸ 2023 جىلى – 18,2%, 2024 جىلى – 16,6%, ال 2025 جىلى 15%-دان اسپاۋى تيٸس بولا-تۇعىن.
بۇل مٸندەتتٸ ورىنداۋ ٷشٸن ەلدەگٸ قارجىلىق وپەراتسييالاردى باقىلاۋ كٷشەيتٸلدٸ. مىسالى, قىركٷيەكتەن باستاپ موبيلدٸ اۋدارىمداردى تەكسەرۋ كٷشەيتٸلمەك. جاڭا ەرەجەگە سەيكەس, ٷش اي ٸشٸندە شوتقا تٷسەتٸن قارجى كٶلەمٸ 1 ميلليون تەڭگەدەن اسقان جاعدايدا, قارجىنىڭ شىعۋ تەگٸ مەن ماقساتى انىقتالادى. كەسٸپكەرلەردٸڭ "موبيلدٸ تٶلەمدەردٸ نەگٸزدەۋ قيىن" دەگەن شاعىمدارىنا جاۋاپ بەرگەن قارجى مينيسترلٸگٸ, بۇل ٶزگەرٸستٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانى ازايتۋ ەكەنٸن, سوندىقتان ادال سالىق تٶلەۋشٸلەرگە الاڭداۋعا نەگٸز جوق ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگٸ بويىنشا, 2021 جىلى قازاقستاندا كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ كٶلەمٸ جٸٶ-نٸڭ 19,75%-ىن قۇراسا, 2023 جىلى 17,58%-عا دەيٸن ازايعان. بۇل جوسپارداعى كٶرسەتكٸشتەن دە تٶمەن بولىپ وتىر.
Ranking.kz حالىقارالىق ساراپشىلار قازاقستانداعى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا دەڭگەيٸ رەسمي ەسەپتەردەن دە تٶمەن دەپ سانايتىنىن جازادى. مەسەلەن, Ernst & Young (EY) كونسالتينگ كومپانيياسىنىڭ 2025 جىلعى ناۋرىزداعى ەسەبٸنە سەيكەس, قازاقستانداعى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ دەڭگەيٸ 2023 جىلى جٸٶ-نٸڭ 11,2%-ىن عانا قۇراعان.
"سالىستىرۋ ٷشٸن ايتا كەتسەك, ەلەم بويىنشا ورتاشا كٶرسەتكٸش – 11,8%. ەسٸرەسە, تابىسى تٶمەن ەلدەردە كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ ٷلەسٸ ٶتە جوعارى. مەسەلەن, سەررا-لەونەدە بۇل كٶرسەتكٸش 64,5%, نيگەردە – 56,3%, نەپالدا – 51%-عا جەتەدٸ. ال ەكونوميكاسى دامىعان ەلدەردە كەرٸسٸنشە ٶتە تٶمەن. بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸندە – 2,1%, كاتاردا – 2,2%. ورتالىق ازييا مەن ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرٸنٸڭ اراسىندا قازاقستاننىڭ كٶرسەتكٸشٸ ەڭ تٶمەن بولىپ وتىر (11,2%). EY ەسەبٸنە سەيكەس, رەسەيدە كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ ٷلەسٸ – 13,1%, بەلارۋستە – 18,3%, ارمەنييادا – 18,9%, تٷركٸمەنستاندا – 19,7%, ٶزبەكستاندا – 24,4%. ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش – تەجٸكستاندا (شامامەن 33%)", - دەيدٸ Ranking.kz ساراپشىلارى.
جالپى العاندا, ەلەمدەگٸ كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا كٶلەمٸ 12,5 ترلن دوللاردى قۇرايدى. ابسوليۋتتٸ كٶلەم بويىنشا قىتاي كٶش باستاپ تۇر. قىتايداعى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ كٶلەمٸ – 3,6 ترلن دوللار نەمەسە ەلدٸڭ جٸٶ-نٸڭ 20%-ى.
ابسوليۋتتٸ كٶلەم بويىنشا ەكٸنشٸ ورىندا – اقش. ونداعى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ كٶلەمٸ – 1,4 ترلن دوللار. اقش-تاعى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ ٷلەسٸ از بولعانىمەن (جٸٶ-نٸڭ 5%-ى عانا), ەلدٸڭ ەكونوميكاسى ٷلكەن بولعاندىقتان, ابسوليۋتتٸ سوما ٶتە جوعارى بولىپ وتىر.
ٷزدٸك بەستٸككە ٷندٸستان (931 ملرد دوللار), برازيلييا (448 ملرد دوللار), يندونەزييا (326 ملرد دوللار) كٸرەدٸ. رەسەي بۇل تٸزٸمدە توعىزىنشى ورىندا, كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا كٶلەمٸ – 265 ملرد دوللار. قازاقستانداعى ابسوليۋتتٸ كٶرسەتكٸش – 29,4 ملرد دوللار.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "دەلدالدار ەكونوميكاسى. قازاقستاندا نەگە تٷرلٸ سحەمالار كٶپ?" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن.
