2025 جىلى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ٶسٸم قارقىنىن جەدەلدەيدٸ: ٶسٸم 5,2% -دى قۇراۋى مٷمكٸن. بۇل ٷشٸنشٸ جىل قاتارىنان قازاقستان ەكونوميكاسى 5%-عا جۋىق ٶسٸم كٶرسەتٸپ وتىرعانىن بٸلدٸرەدٸ, بۇل, ەرينە سٶزسٸز ماڭىزدى نەتيجە, دەپ ەسەپتەيدٸ ەۋرازييالىق تۇراقتاندىرۋ جەنە دامۋ قورىنداعىلار (ەتدق). الايدا, قور ماماندارىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ٶسٸم قۇرىلىمىندا بٸرقاتار ٶزگەرٸس فاكتورلارى بولادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"2024 جىلمەن سالىستىرعاندا مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ,سونداي-اق ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبالار نەتيجەسٸندە ينۆەستيتسييالىق قۇرامداس بٶلٸكتٸ ۇلعايتۋ ەسەبٸنەن جالپى ٸشكٸ ٶنٸم جيىنتىعىندا ەكپورتتىق ٷلەس ٶسەدٸ. بۇل رەتتە جٸٶ ٶسٸمٸنٸڭ قۇرىلىمىندا تۇتىنىس ٷلەسٸ تٶمەندەيدٸ. ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا 2026-2027 جىلدارى جٸٶ قارقىنى بيۋدجەت يمپۋلسٸن تٶمەندەتۋ ەسەبٸنەن شامامەن 4,5%-عا دەيٸن باياۋلايدى. سوعان قاراماستان, ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋ ماقساتىندا جاسالاتىن مەملەكەتتٸك ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ ەلٸ دە جوعارى دەڭگەيدە بولادى", - دەپ اتاپ ٶتتٸ قوردىڭ ماكروەكونوميكالىق بولجاۋ جەنە زەرتتەۋلەر باستىعى مارينا گريچيك.
ەتدق بازالىق ستسەناريي شەڭبەرٸندە "تەڭٸز"جوباسى بويىنشا مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ 9,7% -عا ارتادى دەپ بولجايدى. الايدا, جوسپارلانعان ٶسٸم وپەك + شەڭبەرٸندە قازاقستان ٷشٸن بٶلٸنگەن كۆوتانى ساقتاماۋدى تانىتادى. سونىمەن قاتار, گەوساياسي جەنە تەحنولوگييالىق فاكتورلارعا بايلانىستى كقك جۇمىسىنداعى توقتاۋلار مۇناي ەكسپورتىنىڭ تٶمەندەۋٸنە جەنە ٶندٸرٸس كٶلەمٸن مەجبٷرلٸ تٷردە قىسقارتۋعا ەكەلٸپ سوعۋى مٷمكٸن.
جىلدىق ينفلياتسييا جايىنا كەلەتٸن بولساق, ەتدق وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ باعا قىسىمىنىڭ ساقتالۋى, تٸپتٸ ونىڭ ٷدەۋٸن بولجايدى. بولجام بويىنشا 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي باعا ٶسٸمٸ 10,6%-عا دەيٸن جەدەلدەيدٸ. وعان مىنانداي بٸرقاتار فاكتورلار ەسەر ەتەدٸ:
- ىنتالاندىرۋشى فيسكالدىق ساياسات جەنە حالىقتى بەلسەندٸ نەسيەلەندٸرۋ ارقاسىندا "قىزۋشى" ٸشكٸ سۇرانىس;
- جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان تكش رەفورماسى جەنە تەڭگە باعامىنىڭ ەلسٸرەۋٸ جەنە ونىڭ باعالارعا ەسەرٸ;
- ساۋدا-ساتتىق بويىنشا ەرٸپتەس ەلدەردەن يمپورتتالاتىن ينفلياتسييا.
"ەگەر ٸشكٸ ديناميكا تۋرالى سٶز قوزعايتىن بولساق, وندا 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ينفلياتسييا ٶسٸمٸنە ىقپال ەتۋشٸ ماڭىزدى فاكتورى - ققس تٶلەمٸندەگٸ ٶزگەرٸستەر بولادى. وسىعان بايلانىستى بٸز ينفلياتسييا ٶز شىڭىن قىستا يگەرەدٸ دەپ كٷتەمٸز, سودان كەيٸن ول باياۋلاي باستايدى, 2026 جىلى 8%-عا جەنە 2027 جىلى 6%-عا دەيٸن. ۇلتتىق بانك قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتىن (انس) جٷرگٸزۋ نيەتٸن ۇستانادى. بٸز انس الدا دا قاتاڭ ساقتالاتىنىن جەنە بەيتاراپ دەڭگەيگە بازالىق مٶلشەرلەمە تەك 2027 جىلى ورالاتىنىن بايقاپ وتىرمىز", - دەيدٸ گريچيك.
قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بازالىق ستسەنارييٸ بٸرقاتار تەۋەكەلدەردٸ قامتيدى, ولاردىڭ باستىسى سىرتقى كونيۋنكتۋراعا قاتىستى ٶربيدٸ.
"قازٸر بارلىق نارىقتاردا قىسقا مەرزٸمدٸ اۋىتقۋلار بايقالۋدا. ولار, ەڭ الدىمەن, اقش-تىڭ ساۋدا ساياساتىنا بايلانىستى, بٸراق بٸز قازاقستانعا قاتىستى ساۋدا قاقتىعىستارىنىڭ قوسالقى ەسەرٸنە نەعۇرلىم تەۋەكەل دەپ ەسەپتەيمٸز. ياعني, ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى سۇرانىستاردىڭ باياۋلاۋى سالدارىنان مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە. بٸراق بٸز قىسقا مەرزٸمدٸ قۇبىلىستارعا نازار اۋدارماي, تۇراقتى ورتا مەرزٸمدٸ تەندەنتسييالار مەن نەگٸزگٸ ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەرگە سٷيەنۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىز", - دەيدٸ گريچيك.
ەرينە,ەكونوميكادا ٸشكٸ تەۋەكەلدەر دە بار.
"كٷتٸلەتٸن ينفلياتسييا كٶلەمٸ اسىپ تٷسۋٸ مٷمكٸن, ەگەر ٸشكٸ سۇرانىستىڭ قىزىپ كەتۋ قاۋپٸ جوعارى بولسا. مۇنداي تەۋەكەلدٸڭ ىقتيمالدىعى قازٸر دە باسىلىپ كەلەدٸ, وندا دا 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا بيۋدجەتتٸك شوعىرلاندىرۋ مەن جەتكٸلٸكتٸ قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ ارقاسىندا. تۇتاستاي العاندا, ەكونوميكا تۇراقتى جەنە بيلٸك قابىلداعان شارالار اقىلعا قونىمدى كٶرٸنەدٸ", - دەيدٸ قورداعىلار.
ەۋرازييالىق تۇراقتاندىرۋ جەنە دامۋ قورى (ەتدق) – ەلەمدٸك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالدارىمەن كٷرەسۋ ٷشٸن 2009 جىلى ارمەنييا, بەلارۋس, قازاقستان, قىرعىزستان, رەسەي جەنە تەجٸكستان قۇرعان قارجىلىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ جاھاندىق جەلٸسٸنٸڭ بٶلٸگٸ, داعدارىسقا قارسى قور.
بۇعان دەيٸن ناۋرىز ايىندا ينفلياتسييا ەلٸمٸزدٸڭ 16 ٶڭٸرٸندە ٷدەگەنٸن جازعانبىز.
