وسى ايتۋلى, مەرەيلٸ مەرەكە – قازاقستان رەسپۋبليكاسى تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 25 جىلدىعىنا وراي قازاقستاننىڭ تٷركيياداعى ەلشٸلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن جەنە تٷركييا مەدەنيەت مينيسترلٸگٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن انادولۋ جەرٸندە العاش اشىلعان «مەحمەت اكيف ەرسوي» اتىنداعى مۇراجاي-كٸتاپحاناسىندا تٷرٸك تٸلٸندە جارىق كٶرگەن «Hüzün Kuşağı – Atayurt’tan Öyküler» (سىرلاس بۋىن – اتاجۇرتتان ەڭگٸمەلەر) اتتى 25 قازاق قالامگەرٸنٸڭ كٸتاپ بولىپ شىققان ەڭگٸمەلەر جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەر جيىنى ٶتتٸ. ەڭگٸمەلەردٸ تٷرٸك تٸلٸنە اۋدارىپ, جيناقتى قۇراستىرعان قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەسٸ, «سەرپەر» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ تٷركسوي-داعى ٶكٸلٸ, جازۋشى مەلٸك وتارباەۆ.
تۇساۋكەسەر رەسٸمٸنە قازاقستاننىڭ تٷركيياداعى ەلشٸسٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ, تٷركييا پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ كەڭەسشٸسٸ حٷريەت ەرسوي, تٷركييا مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ باسپا جەنە كٸتاپحانا دەپارتامەنتٸنٸڭ باس ديرەكتورى حامدي تۋرشۋجۋ, حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ دارحان قىدىرەلٸ, ەۋرازييا كٸتاپحاناشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى مۇستافا چالىشكان, «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, جازۋشى جۇماباي شاشتايۇلى, جازۋشى احمەتجان اشيري, جازۋشى نۇرعالي وراز جەنە تٷركييانىڭ بەدەلدٸ شىعارماشىلىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى مەن زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
تٷرٸك تٸلٸندە وقىرماندارعا جول تارتقان جيناققا بەرٸك شاحانوۆ, مارحابات بايعۇت, سماعۇل ەلۋباي, نەسٸپبەك دەۋتايۇلى, ناعاشىبەك قاپالبەكۇلى, ديداحمەت ەشٸمحانۇلى, نۇردەۋلەت اقىش, جۇماباي شاشتايۇلى, تۇرىسبەك سەۋكەتاي, ەرتاي ايعاليۇلى, قۋاندىق تٷمەنباي, راحىمجان وتارباەۆ, ماقسوت ٸزٸمۇلى, كٶسەمەلٸ سەتتٸباەۆ, قالي سەرسەنباي, سەبيت دٷيسەنبيەۆ, سەرٸكقالي حاسان, نۇرعالي وراز, جاڭابەك شاعاتاي, جٷسٸپبەك قورعاسبەك, اسقار التاي, روزا مۇقانوۆا, ايگٷل كەمەلباەۆا, سەرٸك نۇعىمان مەن گٷلزات شويبەكوۆانىڭ ەڭگٸمەلەرٸ ەنگەن.
جاڭا كٸتاپتىڭ جارىق كٶرۋٸمەن وقىرمانداردى قۇتتىقتاعان ەلشٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ: «بٷگٸن تۇساۋى كەسٸلٸپ جاتقان كٸتاپتىڭ جٶنٸ بٶلەك. بۇل كٸتاپقا قازاقتىڭ بەلگٸلٸ 25 جازۋشىسىنىڭ ەڭگٸمەلەرٸ ەنگەن. وسى جيناقتى اۋدارىپ قۇراستىرعان, قازاقتىڭ ابىرويىن انادولۋ جەرٸندە اسىرىپ جٷرگەن تالانتتى قالامگەر مەلٸك وتارباەۆقا العىس ايتامىن. كٸتاپتىڭ وقىرمانى كٶبەيسٸن!» – دەپ جٷرەكجاردى تٸلەگٸن جەتكٸزدٸ.
تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ دارحان قىدىرەلٸ: «كٸتاپقا كٸرگەن قالامگەرلەر – تەۋەلسٸزدٸكتەن بۇرىن جەنە كەيٸنگٸ كەزەڭدٸ ٶز كٶزٸمەن كٶرٸپ ٶسكەن بۋىن. تەۋەلسٸزدٸكتٸ ارمانداعان بۋىننىڭ ٶكٸلدەرٸ. ٷلكەن ەدەبيەتتٸڭ بۋىنى. راسىندا, مەدەنيەت پەن ٶركەنيەتتٸڭ دامۋى, ەدەبيەت پەن عىلىمنىڭ قاناتىن كەڭ جايۋى اۋدارماعا بايلانىستى. قازاق پەن تٷرٸك باۋىرلارى رەتٸندە بٸر-بٸرٸمٸزدٸ ەرٸ جاقسى تانيتىنىمىز ەرٸ تانىمايتىنىمىز جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان ەكٸ ەل اراسىنداعى باۋىرلاستىقتى كٷشەيتەتٸن اۋدارما سالاسى ەكەنٸ مەلٸم» – دەدٸ.
تٷركييا مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ باسپا جەنە كٸتاپحانا دەپارتامەنتٸنٸڭ باس ديرەكتورى حامدي تۋرشۋجۋ تٷركييا مەدەنيەت مينيسترٸنٸڭ سەلەمدەمەسٸن جەتكٸزٸپ, كٸتاپتىڭ شىعۋىنا قولداۋ بٸلدٸرگەن قازاقستاننىڭ تٷركيياداعى ەلشٸلٸگٸنە العىس ايتتى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, جازۋشى احمەتجان اشيري تٷرٸك تٸلٸنە اۋدارىلعان «يديكۋت» رومانىن كٸتاپحاناعا سىيلاپ, جارىققا شىققان كٸتاپقا سەت ساپار تٸلەدٸ.
گازي ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ وقىتۋشىسى, عىلىم دوكتورى جەميليا كىنادجى ەڭگٸمەلەردٸڭ تالعامپازدىقپەن تاڭدالعانىن جەنە دە جاي اۋدارما ەمەس, كٶركەم اۋدارما جاسالعانىن ايتىپ, كٸتاپ تۋرالى بايانداما جاسادى.
«قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى جۇماباي شاشتايۇلى قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ ەلەم ەدەبيەتٸنٸڭ دامۋىنا قوسقان ٷلەسٸن اتاپ ٶتٸپ, قازاق ەدەبيەتٸن تٷركييادا ناسيحاتتاپ جٷرگەن قازاقستاننىڭ تٷركيياداعى ەلشٸلٸگٸنە قازاق قالامگەرلەرٸ اتىنان العىس ايتتى.
بەلگٸلٸ جازۋشى نۇرعالي وراز: «ەلەم ەدەبيەتٸندە دەل وسىنداي جيناقتار بار. الايدا ول جيناقتاردى قاراپ شىقساڭىز ەربٸر ەڭگٸمەنٸڭ ٶز اۋدارماشىسى بولادى. بۇل كٸتاپتىڭ ەرەكشەلٸگٸ – ەڭگٸمەلەردٸڭ اۋدارماشىسى مەن قۇراستىرۋشىسى بٸر. كٸتاپ تٷرٸك وقىرماندارىنىڭ كٶڭٸلدەرٸنەن شىعادى دەپ سەنەمٸن,» – دەدٸ. جيىندى جٷرگٸزگەن تٷركييا مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ باسپا جەنە كٸتاپحانا دەپارتامەنتٸنٸڭ باس ديرەكتورى حامدي تۋرشۋجۋ.
تٷركٸ حالىقتارىنىڭ ورتاق ٶتكەنٸن, تاريحىن, تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸن, مەدەنيەتٸ مەن ٶنەرٸن بٸرتۇتاس دٷنيە رەتٸندە باعالايتىن, زەرتتەيتٸن, دامىتاتىن, بولاشاق ۇرپاقتارعا مۇرا ەتۋدٸ ماقسات تۇتاتىن حالىقارالىق «تٷرٸكسوي» ۇيىمىنىڭ اتقارىپ جاتقان ٸستەرٸ سان الۋان.
مىسالى, 2015 جىلى «تٷرٸكسوي» تاراپىنان جىر الىبى جامبىل پٸر تۇتقان سٷيٸنبايدىڭ 200 جىلدىعىنا ارنالعان «سٷيٸنباي ارونۇلى» كٸتابى, ٸليياس ەسەنبەرليننٸڭ «كٶشپەندٸلەر» تريلوگيياسى, مارحابات بايعۇتتىڭ «داۋىستىڭ تٷسٸ» ەڭگٸمەلەر جيناعى, تەمٸرحان مەدەتبەكتٸڭ «سوڭعى سٶز الدىنداعى سوڭعى سٶز» ٶلەڭدەر جيناعى, سماعۇل ەلۋبايدىڭ «اق بوز ٷي» رومانى, بيىلعى جىلى بەكسۇلتان نۇرجەكەۇلىنىڭ «بٸر ٶكٸنٸش, بٸر ٷمٸت» رومانى, احمەتجان اشيريدٸڭ «يديكۋت» رومانى تٷرٸك تٸلٸندە جارىق كٶرگەن.
شەتەلدٸك شىعارمالاردى اۋدارۋ قانداي ماڭىزدى بولسا, ٶز شىعارمالارىمىزدى شەت تٸلدەرٸنە اۋدارۋ ودان دا ماڭىزدى. بۇل قازاق ەلٸنٸڭ رۋحاني وي دەڭگەيٸنٸڭ پارقىن, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنٸڭ پايىم-پاراساتىن, ودان بٶلەك, بٷكٸل ۇلتتىڭ دٷنيەتانىمىن, دەڭگەيٸن كٶرسەتەدٸ. وسى جايتتاردى تولىق تٷسٸنگەن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەسٸ, حالىقارالىق تٷركسوي ۇيىمىنىڭ تٷركيياداعى ٶكٸلٸ مەلٸك وتارباەۆتىڭ ەكٸ ەل اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستى ورناتۋ ماقساتىندا اتقارىپ جاتقان ٸستەرٸنٸڭ ٷلكەن بٸر بٶلٸگٸ اۋدارماشىلىق. ونىڭ بۇل قىزمەتٸ الدىڭعى بۋىن ٶكٸلدەرٸنەن دە, وقىرماندارىنان دا ٶز باعاسىن الىپ جاتىر.
جاننا يمانقۇل
