Freedom Inside '26

قارۋلى كٷشتەردٸ جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋ? ول ٷشٸن جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋ قاجەت - ساراپشى

قارۋلى كٷشتەردٸ جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋ? ول ٷشٸن جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋ قاجەت - ساراپشى
بٷگٸندە قازاقستاننىڭ ەسكەري-ٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸنٸڭ نەگٸزگٸ ٶندٸرٸستٸك جەنە عىلىمي-تەحنيكالىق رەسۋرسى «قازاقستان ينجينيرينگ» ۇلتتىق كومپانيياسىنىڭ تٶڭٸرەگٸنە شوعىرلانعان.

كومپانييا ورالداعى «زەنيت» زاۋىتىن, پەتروپاۆل اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتىن, «سەمەي ينجينيرينگ» اق-ىن, سەمەي ماشينا جاساۋ زاۋىتىن, س.م.كيروۆ اتىنداعى ماشينا جاساۋ زاۋىتىن, «تىنىس» اق, «قازاقستان اۆياتسييا ٶنەركەسٸبٸ» جشس, «قازتەحنولوگييا» اق, «Steel Manufacturing» جشس, «مۇنايماش» اق, «كي 811 اۆتوموبيل جٶندەۋ زاۋىتى» اق, «ەۆروكوپتەر كازاحستان ينجينيرينگ» جشس, «گيدروپريبور» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى, «قازاقستان اسەلسان ينجينيرينگ» جشس جەنە «كازاقستاندىق اسەلسان ينجينيرينگ تسەنتر» جشس, «R&D ورتالىعى قازاقستان ينجينيرينگ» جشس جەنە «قازينج ەلەكترونيكس» جشس جۇمىسىن قاداعالاپ, باسقارادى.

بۇل كەسٸپورىنداردىڭ ٶنٸم ٶندٸرۋ ساناتىنا كەمە جاساۋ, اۆياتسييا, بروندالعان اۆتوموبيلدٸ تەحنيكا, راديوەلەكترونيكا جەنە بايلانىس, مۇناي-گاز جەنە تەمٸرجول ماشينا جاساۋ, جەكە قورعانىس قۇرالدارى جەنە IT سەكتورى كٸرەدٸ.

اشىق دەرەككٶزدەر مەلٸمەتٸنشە, قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندا شەتەلدٸك ٷلگٸلەردٸ نەگٸزگە الىپ جاسالعان جالىندى وت ۇشىراتىن رەاكتيۆتٸ جٷيە, ٶزٸ جٷرەتٸن مينومەنتتەر, دوڭعالاقتى جاۋىنگەرلٸك ماشينالار, راديولوكاتسييالىق ستانتسييالار, 125 مم-لٸك ارتيللەرييالىق سناريادتار جەنە باسقا دا ەسكەري تەحنيكا شىعارىلادى.

تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸندە كيبەرشابۋىلداردان قورعانۋ جەنە «قازاقستاننىڭ كيبەرقالقانى» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋعا اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ اتسالىسسا, سونداي-اق عارىش سالاسىن دامىتۋعا اەروعارىش كوميتەتٸ جاۋاپتى.

بىلتىر كٷزدەن بەرٸ قر قورعانىس مينيسترلٸگٸ «قارۋلى كٷشتەردٸ جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسىن جٷزەگە اسىرۋعا كٸرٸسٸپ كەتتٸ. بۇل جوبا ەسكەري تەحنيكانى جەتكٸزۋدٸ ەرتاراپتاندىرۋ, كوماندالىق كادرلار قۇرامىن كٶپۆەكتورلى وقىتۋ, تمد ەلدەرٸ جەنە الىس شەت مەملەكەتتەر, سونىڭ ٸشٸندە ەسكەري جەنە ەسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىنداعى ناتو بلوگىنا كٸرەتٸن ەلدەرمەن جاڭا كەلٸسٸمگە كەلۋ نەگٸزٸندە ٸسكە اسادى.

Dalanews.kz تٸلشٸسٸمەن ەڭگٸمەلەسكەن cاراپشى, ەكونوميست تٶلەگەن اسقاروۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸر ەلٸمٸزدە ەرتاراپتاندىرۋ بويىنشا ناقتى ٸلگەرٸ جىلجۋ بار.

مەسەلەن, 2020 جىلدىڭ سوڭىندا اقش مەملەكەتتٸك دەپارتامەنتٸ قازاقستانعا King Air B300ER Scorpion ەكٸ بارلاۋ, باقىلاۋ ۇشاعىن جەنە سوعان قاتىستى جەرٷستٸ قۇرالىن ساتۋدى ماقۇلدادى.


ال بىلتىر مامىر ايىندا قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ تٷركيياعا بارعان مەملەكەتتٸك ساپارى اياسىندا «قازاقستان ينجينيرينگ» پەن «Turkish Aerospace» (TUSAŞ) كومپانيياسى ەسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ مەموراندۋمعا قول قويدى. ياعني, بۇل مەموراندۋم «Bayraktar» ۇشقىشسىز ۇشاتىن اپپاراتى پارامەترٸ نەگٸزٸندە «ANKA» بارلاۋ جەنە سوققى بەرۋ ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتىن قۇراستىرۋ جەنە تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جەلٸسٸن ۇيىمداستىرۋدى كٶزدەيدٸ.

قازاقستان ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتى ٶندٸرٸسٸن جولعا قوياتىن العاشقى مەملەكەت اتانباق. مۇنىمەن قوسا, ٶتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا قازاقستانعا ۇشقىشسىز ۇشاتىن ٷش «ANKA»-نى, سونداي-اق لوگيستيكالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ جەنە جەردەگٸ باسقارۋ ستانتسييالارىن جەتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸم-شارتقا قول قويىلدى.

ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستاندا بۇدان ٶزگە وتاندىق ۇشقىشسىز ۇشاتىن اپپاراتىنىڭ ەرتٷرلٸ ٷلگٸسٸ, اتاپ ايتقاندا «R&D ورتالىعى قازاقستان ينجينيرينگ» جشس بازاسىندا ازاماتتىق, سوققى -بارلاۋ ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتىن جاساقتاۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.

سونىڭ ٸشٸندە «شاعالا» بارلاۋ ۇشاعىن ايتۋعا بولادى. اشىق اقپارات كٶزدەرٸنەن الىنعان مەلٸمەتتەرگە قاراعاندا, قازاقستان قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ قۇرىلىمىندا بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ەسكەري-عارىشتىق باعدارلامالار ورتالىعى جٷزەگە اسىرۋدا.

قازاقستان 2014-2017 جىلدارى ۇشقىشسىز ۇشاتىن اپپاراتتى رەسەي, بەلارۋسسييا, قىتاي جەنە يزرايلدەن الا باستادى. وسى ۇشقىشسىز ۇشاتىن قوندىرعى بازاسىندا قىتايدىڭ «Wing Loong» كٶپماقساتتى بارلاۋ-سوققى جاساۋ ۇشقىشسىز ۇشاتىن اپپاراتى مەن يزرايلدەن شىققان «SkyLark» تاكتيكالىق ۇشقىشسىز ۇشاتىن اپپاراتى جۇمىسىن قادعالايتىن ارنايى بٶلٸمشەلەر قۇرىلدى.

ەرينە, ەسكەري تەحنيكانى ەلەمنٸڭ ەر ەلٸنەن جەتكٸزۋدٸ ەرتاراپتاندىرۋ شارۋاسى شىعىنسىز جٷزەگە اسپايدى. مەسەلەن, قازاقستاندا «ارلان» دٶڭگەلەكتٸ جاۋىنگەرلٸك ماشيناسىن شىعارۋ ٷشٸن الىنعان افريكالىق «Marauder»  برونەترانسپورتەرٸ قارۋلى كٷشتەر قۇرىلىمىندا پايدالانۋعا ارنالماعانى بەلگٸلٸ بولدى.

مۇنى پوليتسييانىڭ قىزمەتٸن قامتاماسىز ەتۋ, تەرروريزمگە قارسى وپەراتسييالاردى جٷرگٸزۋ, شەكارانى كٷزەتۋ جەنە بٸتٸمگەرلٸك ماقساتتاعى ميسسييالارعا قاتىسۋ ٷشٸن قۇراستىرعان ەكەن. بٸر ايتا كەتەرلٸگٸ, وسى تەحنيكانى ٶندٸرۋشٸ وڭتٷستٸك افريكالىق «Paramount Group Limited» كومپانيياسى مەن مەمٸلەگە قاتىسقان سينگاپۋرلٸك «Singapore Technologies Kinetics» كومپانيياسى دا بانكروتقا ۇشىرادى.

نەتيجەسٸندە قازاقستاننىڭ قورعانىس مينيسترلٸگٸ امەريكاندىق, فرانتسۋزدىق جەنە تٷرٸكتٸكتەردٸكٸنەن («Cougar H», «Aravis», «Cobra» جەنە «Tiger») ەلدەقايدا قىمبات بولسا دا,  جەرگٸلٸكتٸ «قازاقستان پاراماۋنت ينجينيرينگ» جشس ٶندٸرەتٸن «ارلانعا» قولداۋ كٶرسەتۋگە بەت بۇردى.

تٸپتٸ, قورعانىس مينيسترلٸگٸ جارييالاعان مەلٸمەتتە تاعى بٸر وتاندىق بروندالعان دٶڭگەلەكتٸ «بارىس» ماشيناسىن تٷرٸكتٸڭ «ارما» بروندالعان دٶڭگەلەكتٸ ماشيناسىمەن سالىستىرا كەلە نەتيجەسٸنە كٶڭٸلٸ تولمايتىنى جازىلعان.

سوعان قاراعاندا قازاقستاننىڭ قارۋلى كٷشتەرٸن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋ ٷشٸن جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋعا جۇمىلۋ كەرەك.


اتاپ ايتقاندا, بيۋدجەت تاپشىلىعىن ايتپاعاننىڭ ٶزٸندە تەرريتورييالىق اۋماعى ٷلكەن مەملەكەتٸمٸزدە ەسكەر مەن حالىق سانى از بولسا دا, جاڭا قورعانىس تەحنولوگييالارىن ەنگٸزٸپ, ەسكەريلەردٸ باسقارۋعا جٷيەلٸ قادام جاساۋ كەرەك.