قازاقستانعا "قاتاڭ سەنٸم" تۇرعىسىنداعى جاڭا ستراتەگييا قاجەت. بۇل ۇعىم بٸزدٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتىنداعى قازٸرگٸ ولقىلىقتاردى تٷزەۋگە باعىتتالىپ, ەڭ باستىسى — ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر قاۋپٸنٸڭ تولىقتاي "بەتٸن قايتارىپ" جەنە ينفلياتسييانى ناقتى تٶمەندەتۋگە قول جەتكٸزۋگە سەپ بولماق. بۇل تۋرالى Monetarity Telegram ارناسىنىڭ اۆتورى, قارجىگەر-مامان ۆلاديسلاۆ تۋركين ايتادى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بٷگٸندەرٸ بٸزدەگٸ ينفلياتسييا ەش اۋىزدىقتاۋعا كەلمەي جاتىر. ٶيتكەنٸ ۇلتتىق بانك جارييالاعان بولجامدى ماقساتتار ورىندالماق تٷگٸلٸ اۋىلى الىستاي بەرۋدە, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"قاتاڭ سەنٸم" دەگەنٸمٸز – بۇل ۇلتتىق بانكتٸڭ ۋەدەسٸنە تولىق ساي بولۋىن عانا ەمەس, ٶزٸنٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتىنان (ينفلياتسييالىق تارگەتتەن) بٸر سەتكە دە كٶز جازباۋىن بٸلدٸرەدٸ. ۇلتتىق بانك ەر شەشٸمٸن قابىلداعاندا, ەڭ الدىمەن, ينفلياتسييالىق كٷتۋلەرگە قاتىستى ەسەردٸ باعامداپ, ينفلياتسييانى تٶمەندەتۋ تۇرعىسىنداعى پوزيتسيياسىنا قاتىستى تٷسٸنٸكتەمە بەرٸپ وتىرۋى كەرەك", - دەيدٸ قارجىگەر-مامان.
بۇل نەنٸ بٸلدٸرەدٸ?
بٸرٸنشٸدەن, تارگەتتٸ قاتاڭ ساقتاۋ كەرەك. مىسالى, تارگەت 5% بولسا, وندا "5-7% ارالىعىندا بولادى" دەپ بۇلدىر بولجام جاساماۋ قاجەت. نەگٸزٸنەن, تارگەت ناقتى تسيفرمەن بەلگٸلەنٸپ, سول تسيفرگە جەتۋ مەرزٸمٸ ايقىن كٶرسەتٸلەدٸ. "شامامەن كەلەسٸ جىلى..." دەگەن ابستراكتٸلٸ بولجامدار ەمەس, ناقتى مەرزٸم مەن جاۋاپكەرشٸلٸك بولۋى شارت. ۇلتتىق بانك بولجامدى جيٸ ٶزگەرتپەي, ايتقان سٶزٸن سوڭىنا دەيٸن ۇستانۋى تيٸس.
ەكٸنشٸدەن, اسيممەترييالى رەاكتسييانى توقتاتۋ. بٸزدە قازٸر ۇلتتىق بانك ينفلياتسييا ٶسٸمٸنە قاتىستى سالقىنقاندىلىق تانىتسا, كەرٸسٸنشە ينفلياتسييا سەل باياۋلاسا اقشا-نەسيە ساياساتىن تەز جۇمسارتۋعا ۇمتىلادى. مۇنى مٷلدەم دوعارۋ قاجەت. ينفلياتسييا تۇراقتى تٷردە تارگەتتەن تٶمەن تٷسپەيٸنشە, پايىزدىق مٶلشەرلەمە تٶمەندەمەۋٸ كەرەك. كەرٸسٸنشە, ينفلياتسييالىق بەلگٸلەردٸڭ (كرەديتتٸك يمپۋلس, اقشا ماسساسى, بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ ٶسٸمٸ) بٸرٸ پايدا بولسا دا, الدىن الا قاتاڭ رەاكتسييا جاساۋ قاجەت.
ٷشٸنشٸدەن, بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ كٶتەرۋدەن قورىقپاۋ كەرەك. قازاقستان ەكونوميكاسى تاريحىندا تۇراقتى تٶمەن ينفلياتسييا كەزەڭٸ بولعان ەمەس, سوندىقتان حالىق پەن بيزنەستٸڭ ينفلياتسييالىق كٷتۋلەرٸ سوزىلمالى جوعارى قالىپتا قالا بەرەدٸ. مۇنداي كەزدە ۇلتتىق بانك حالىقتىڭ كٷتۋلەرٸنە سٷيەنۋدەن گٶرٸ, ەلدەقايدا قاتال شەشٸم قابىلداۋى تيٸس. 2022-2024 جىلدارى برازيلييا ينفلياتسييامەن كٷرەستە بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 13,75%-عا دەيٸن كٶتەرٸپ, ناقتى پايىزدى +7-8%-عا دەيٸن جەتكٸزگەنٸ بار. اۆسترالييا ينفلياتسييا دەڭگەيٸ 2,4%-عا دەيٸن تٷسسە دە, ستاۆكانى 3,85%-دان تٶمەندەتپەي وتىر. بٸزگە دە دەل وسىنداي قاتاڭدىق قاجەت.
تٶرتٸنشٸدەن, forward guidance-تٸ ناقتى قولدانۋ. Forward guidance دەگەنٸمٸز – نارىقپەن ناقتى جەنە انىق كوممۋنيكاتسييا. ۇلتتىق بانك ەر شەشٸمٸنٸڭ ناقتى ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ سەبەبٸن اشىق جارييالاپ, سول ارقىلى نارىق قاتىسۋشىلارىن جەنە قوعامدى ٶزٸنٸڭ جوسپارىنا سەندٸرە بٸلۋٸ كەرەك. ناقتى ٸس-قيمىل جوسپارى مەن ناقتى ورىندالعان شارالار ارقىلى عانا قوعامنىڭ ۇلتتىق بانككە دەگەن سەنٸمٸن قالىپتاستىرۋعا بولادى.
بەسٸنشٸدەن, قىسقا مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ ساقتاۋ ٷشٸن ينفلياتسيياعا جول بەرمەۋ. ەلەمدٸك تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, ۇزاق مەرزٸمدٸ تۇراقتى ەكونوميكالىق ٶسٸم تەك تٶمەن جەنە بولجامدى ينفلياتسييا جاعدايىندا عانا مٷمكٸن. سوندىقتان ينفلياتسييانى تەجەۋدە ۇلتتىق بانك ٶسٸمنٸڭ ۋاقىتشا باياۋلاۋىنا دايىن بولۋ كەرەك. بۇل - تۇراقتى ٶسٸمگە جول اشاتىن ۋاقىتشا قۇرباندىق بولماق.
التىنشىدان, ينستيتۋتسيونالدى رەفورمالار. اقشا-كرەديت ساياساتىنىڭ سەنٸمدٸلٸگٸ, ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸ ينستيتۋتسيونالدىق تەۋەلسٸزدٸكتٸ نىعايتۋمەن, سونداي-اق شەشٸم قابىلداۋ پروتسەسٸنٸڭ اشىقتىعىمەن تٸكەلەي بايلانىستى. شەشٸمدەردٸ قابىلدايتىن كوميتەتتٸڭ قۇرامىن, پٸكٸرتالاستاردى, داۋىس بەرۋ نەتيجەلەرٸن جارييالاۋ ارقىلى اشىقتىقتى ارتتىرۋ قاجەت.
جەتٸنشٸدەن, جٷيەلٸ تٷردە ەسەپ بەرٸپ وتىرۋ. ۇلتتىق بانك ينفلياتسييالىق تارگەتكە جەتۋ بويىنشا ناقتى كٶرسەتكٸشتەرمەن (كرەديتتٸك يمپۋلس, اقشا ماسساسىنىڭ ٶزگەرۋٸ, بيۋدجەت شىعىندارى مەن كٸرٸستەرٸنٸڭ ديناميكاسى) تۇراقتى ەسەپ بەرٸپ وتىرۋى كەرەك. بۇل قوعام مەن نارىق قاتىسۋشىلارىندا ۇلتتىق بانكتٸڭ ينفلياتسييامەن كٷرەستٸ قانشالىقتى سەتتٸ جٷرگٸزٸپ جاتقانىن باعامداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
"بۇل شارالار كەشەنٸ قازاقستاندا "قاتاڭ سەنٸم" ستراتەگيياسىن ورنىقتىرادى. ونىڭ نەتيجەسٸندە ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر تٶمەندەپ, باعا, جالاقى دەڭگەيٸن بەلگٸلەۋدە ينفلياتسييالىق الدى مٸنەز-قۇلىق ەلسٸرەپ, اقشا-كرەديت ساياساتى تۇراقتانىپ, ەكونوميكانىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ەرٸ ساپالى ٶسٸمٸنە جول اشىلادى", - دەيدٸ تۋركين.
ايتا كەتسەك, كٷنٸ كەشە ٷكٸمەت كوممۋنالدىق قىزمەتتەردٸڭ كەيبٸر تاريفتەرٸن كٶتەرۋدٸ كەيٸنگە قالدىرعاندارىن جارييالادى. بيلٸك بۇل ازاماتتاردىڭ قارجىلىق جٷكتەمەسٸن ازايتۋعا جەنە ينفلياتسييا دەڭگەيٸن تۇراقتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ دەپ سەنٸم بٸلدٸرەدٸ.
