حالىقارالىق ساراپشىلار تاياۋداعى جىلدار (2025-2026 جىلدار) ەلەم ەكونوميكاسى ٷشٸن ەڭ اۋىر كەزەڭ بولاتىنىن ايتىپ, بولجاپ جٷر. تٸپتٸ, ازىق-تٷلٸك تاپشىلىعى, توقىراۋ تۋرالى دا اراكٸدٸك ايتىلىپ قالادى. مۇندايدا ەكونوميكالىق قاۋٸپ قازاقستانعا قاي جاعىنان كەلۋٸ مٷمكٸن. بۇل رەتتە ماماندار نە دەيتٸنٸن Dalanews سايتىنان وقىپ-بٸلە وتىرىڭىزدار.
قارجىگەر-مامان ارمان بەيسەمباەۆ قيىن-قىستاۋ كەزەڭنٸڭ كەلە جاتقانىن ەلەمدەگٸ ەلدەردٸڭ ورتالىق بانكتەرٸنٸڭ, سونداي-اق ينۆەستورلاردىڭ التىندى كٶپتەپ ساتىپ الىپ جاتقانىنان-اق اڭعارا بەرۋگە بولاتىنىن ايتادى.
Forbes Kazakhstan-نىڭ Youtube ارناسىنا بەرگەن سۇقباتىندا ول رەسەي, قىتاي, اقش جەنە ەۋروايماقتاعى ەكونوميكالىق تەۋەكەلدەرگە توقتالىپ, ونىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا تيگٸزەر سالدارىن جەكەلەي اتاپ ٶتكەن ەكەن.
"...رف ورتالىق بانكٸ بەلگٸلەگەن سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ (21% - ٶتە جوعارى, بۇل قىمباتشىلىقتى بٸلدٸرەدٸ) ٷش-التى ايدان بٸر جىلعا دەيٸن ساقتالادى. قازٸر ەسكەري ماقساتقا بيۋدجەتتەن بٶلٸنٸپ جاتقان زور شىعىنداردىڭ ەكونوميكاعا ناقتى سالدارىن 2025 جىلدىڭ جازىنا قاراي قىلاڭ بەرەدٸ. وسى ۋاقىتتا رەسەي بانكٸنٸڭ قازٸرگٸ سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ ەكونوميكانى دا قۋىپ جەتەدٸ. جاعداي قيىن. ەگەر رەسەيدە ينفلياتسييا باقىلاۋدان شىعىپ كەتسە, وندا بٸزدٸڭ جاعدايىمىز دا مەز بولمايدى. ەگەر بٸر دوللار 100-120 رۋبل بولسا, وندا تەڭگە دە جٷگەنٸن ٷزەدٸ", — دەيدٸ ساراپشى.
قىتايعا كەلەتٸن بولساق, ماماننىڭ پٸكٸرٸنشە, جىلجىمايتىن مٷلٸك نارىعىنداعى بولۋى ىقتيمال داعدارىس كٶپتٸ قورقىتىپ وتىر. سەبەبٸ بۇل نارىقتىڭ ەلدٸڭ جٸٶ-دەگٸ ٷلەسٸ جوعارى, 20 پايىزدى قۇرايدى.
"جىلجىمايتىن مٷلٸك نارىعى قۇلاسا, بانك سەكتورى دا قۇلايدى. ەگەر ولار ونى ۇستاپ قالا الماسا, بۇل بٸزگە دە, رەسەيگە دە ەسەر ەتەدٸ", — دەيدٸ ساراپشى.
تاعى بٸر قاۋٸپ, ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, "ەكٸ جىل بويى ينفلياتسييامەن كٷرەسٸپ, ال بٷگٸندەرٸ دەفلياتسييانىڭ تۋىنداۋ قاۋپٸمەن كٷرەسە باستاعان" ەۋروايماقتا بولىپ تۇر.
"دەفلياتسييا ينفلياتسييادان دا جامان, ٶيتكەنٸ بۇل ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ "ٶلٸمٸن" بٸلدٸرەدٸ. بۇل دا اۋقىمدى داعدارىس", دەپ تٷسٸندٸرەدٸ ول.
سول سەكٸلدٸ, ماماننىڭ پٸكٸرٸنشە, اقش-تىڭ جاعدايى مەز ەمەس.
"جۋىردا اقش 800 مىڭ جۇمىس ورنى جوق ەكەنٸن انىقتادى. سوندىقتان بۇل دەرەكتەردٸ ستاتيستيكادان الىپ تاستاۋعا تۋرا كەلدٸ. جالپى, اقش ٷنەمٸ وسىلاي جاسايدى, الدىمەن قانداي دا بٸر ساندى كٶرسەتەدٸ, سودان كەيٸن ونى تٶمەندەتٸپ تٷزەتٸپ جاتادى. مۇندا, تٸپتٸ Google, Apple, Amazon, Facebook, Boeing, Intel, IBM سىندى ٸرٸ كورپوراتسييالار جۇمىسشىلارىن ونداعان مىڭعا قىسقارتتى. سونىمەن قاتار, اقش-تا 2022 جىلدان باستاپ پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەر تەز ٶستٸ. سوندىقتان داعدارىس فرج پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتە باستاعاننان كەيٸن شامامەن التى ايدان 1,5 جىلعا دەيٸنگٸ ارالىقتا ورىن الادى دەگەن بولجام نەگٸزسٸز ەمەس. قازٸر شتاتتار رەتسەسسيياعا تٷسٸپ جاتىر. قازٸر ولار پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸ وزىق قارقىنمەن تٶمەندەتە باستايدى, ٶيتكەنٸ تىم كٶپ جاعىمسىز بەلگٸلەر تۋىنداۋدا. ەگەر ولار رەتسەسسيياعا تٷسٸپ كەتسە, ەشكٸمگە وڭاي بولمايدى. تەڭگەنٸ دە ۇزاققا ۇستاي المايمىز وندايدا" دەگەن بەيسەمباەۆ ەگەر اقش-تا, قىتايدا رەتسەسسييا ورىن السا, وندا ول ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸككە سوققى بەرەتٸنٸن ايتادى.
بۇل ٶز كەزەگٸندە كومپانييالاردى كونسەرۆاتسيياعا ۇشىراتادى.
"ياعني لوگيستيكا توقىرايدى, قويمالار تاۋارعا تولادى. ادامدار جۇمىسسىز قالادى, حالىقتىڭ تۇتىنىس قابٸلەتٸ تٶمەندەيدٸ. بۇل اقىرى شيكٸزاتقا دەگەن سۇرانىستىڭ, ياعني مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە جەنە تەڭگەنٸڭ قۇنسىزدانۋىنا ەكەلٸپ سوعادى", - دەيدٸ ساراپشى.
ارمان بەيسەمباەۆ مۇندايدا ينۆەستورلار التىنعا كٶپ تاڭداۋ جاسايتىنىن ايتادى. سٶيتكەن ولار قولايلى كەزەڭدٸ كٷتۋگە مەجبٷر بولادى.
"التىن قازٸر ٶزٸنٸڭ تاريحي شىڭىن يگەردٸ. ورتالىق بانكتەر بۇعان دەيٸن ساتىپ كەلگەن التىندى كٶپتەپ ساتىپ الدى. سوعان قاراعاندا ولار بٸر نەرسەنٸ بٸلٸپ وتىرعان سەكٸلدٸ. قانداي دا بٸر داعدارىسقا دايىندىقتارى بار سەكٸلدٸ مە, قالاي", دەپ مامان ٶز سٶزٸن قارسى سۇراقپەن تٷيٸندەيدٸ.
