«بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە جەرلەردٸڭ 90 پايىزى حيميكاتتارمەن لاستانباعان. سوندىقتان دا, بٷكٸل ەلەم بويىنشا ٷلكەن سۇرانىسقا يە بولاتىن تازا ورگانيكالىق اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن ٶسٸرۋگە مٷمكٸندٸك بار»
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, قر پرەزيدەنتٸ.
ەگٸن شارۋاشىلىعىنداعى ورگانيكالىق ەگٸنشٸلٸك مەدەنيەتٸن زاماناۋي تالاپتارعا ساي دامىتۋ الدىمىزداعى ايقىن تالاپتاردىڭ بٸرٸ بولىپ تۇر. ونى تەحنولوگييالىق تالاپتار بويىنشا ورىنداي بٸلسەك, عىلىمي تۇرعىدان ٸزدەنٸس پەن زەرتتەۋدٸ تەرەڭدەتە تٷسسەك ولقىلىق اتاۋلىدان دا ارىلامىز. سوندىقتان دا, وسىعان وراي ورگانيكالىق ەگٸنشٸلٸكتٸڭ بٷگٸنگٸ جايى مەن ەرتەڭٸ جايلى وي تولعاپ, ٶزٸندٸك ۇسىنىس, پٸكٸرٸمدٸ ورتاعا سالۋدى جٶن كٶرٸپ وتىرمىن.
قازٸر ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ايماقتارى ەگٸنشٸلٸكتٸ سەرپٸندٸ جٷرگٸزگەنٸمەن, جاھاندىق دەڭگەيدەگٸ ەكولوگييالىق داعدارىستا تۇرعان ايماقتار قاتارىنا ەندٸ. امەريكالىق ەكولوگ بارري كوممونسوم «بەرٸ دە ٶزٸمٸزدٸڭ ٷيلەستٸرە بٸلۋٸمٸزگە بايلانىستى» دەگەن تٷيٸندٸ تۇجىرىمدامانى دۇرىس ايتقان. بٸزدٸڭ پلانەتامىز قانداي ٷلكەن بولىپ كٶرٸنگەنمەن, وندا بولىپ جاتقان پروتسەستەردٸڭ بارلىعى ٶزارا بايلانىستا. مەسەلەن, ەۋروپا مەن سولتٷستٸك امەريكا ەلدەرٸندە قولدانىلاتىن پەستيتسيدتەر (ددت) انتاركتيدانى مەكەندەيتٸن پينگۆيندەردٸڭ باۋىرىنان تابىلعان. ال چەرنوبىل اەس راديونۋكليدتەرٸ ۋكراينا, بەلورۋسسييا مەن رەسەيدٸڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار گەرمانييا, شۆەتسييا, نورۆەگييا جەنە باسقا دا باتىس ەۋروپالىق ەلدەردە تۇراتىن ەيەلدەردٸڭ سٷتٸنٸڭ قۇرامىنان تابىلعانى تاڭداندىرماي قويمايدى...
ەرينە, حيمييالىق زاتتاردى ەنگٸزۋ اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ايتارلىقتاي ىقپال ەتەدٸ. الايدا حيمييالىق تۇرعىدان توسقاۋىل قويۋمەن قاتار توپىراق قۇنارلىلىعىنىڭ نەگٸزٸن, ونىڭ گۋميندٸ زاتتارىن بۇزادى. دەل حيمييالىق امالداردى قولدانۋ نەتيجەسٸندە توپىراقتىڭ قايتا قۇرىلىمى جٷزەگە اسادى. 17-22 پايىزعا ٶسٸمدٸكتەرمەن ٶڭدەلەتٸن, جەڭٸل ەريتٸن مينەرالدىق تىڭايتقىشتار جەلگە قاعىلادى جەنە توپىراقتان شايىلىپ شىعارىلادى. ال تەز ەرٸمەيتٸن تىڭايتقىشتار توپىراقتا جينالا بەرەدٸ, ٶسٸمدٸكتەرگە جايسىز سىرتقى پٸشٸنگە اينالادى. قورەك ەلەمەنتتەرٸنٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸك تاپشىلىعىن تۋدىرادى. سٶيتٸپ, توپىراقتى جايسىز پٸشٸندەگٸ قورەك زاتتارىمەن مولايتادى.
مەسەلەن, 1 توننا فوسفور تىڭايتقىشىنان توپىراققا 150 كەلە فتور (ٶتكٸر يٸستٸ, اشىق تٷستٸ گاز), 1 توننا كاليي تىڭايتقىشتارىنان – 600 كەلە حلور تٷسەدٸ. كٷشەلا, قورعاسىن, كادميي, سترونتسيي سيياقتى مينەرالدىق تىڭايتقىشتار قوسپاسى مەن باسقا دا ەلەمەنتتەر قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. بۇل قۇبىلىستى توپىراق قاسيەتٸنٸڭ ٶزگەرۋٸ رەتٸندە عانا ەمەس, ەكولوگييالىق تەپە-تەڭدٸكتٸڭ بۇزىلۋى رەتٸندە قاراستىرۋ كەرەك. ونىڭ تەز ارادا قايتا قالپىنا كەلۋٸ قيىن. نەتيجەسٸندە توپىراق ٶلٸ بولىپ, ٶسٸمدٸكتەردٸڭ ٶسۋ مەن دامۋ قاجەتتٸلٸگٸن ٶتەي المايدى. توپىراق قۇرىلىمىنىڭ بۇزىلۋىنىڭ ەسەرٸنەن ونىڭ ٷستٸڭگٸ قاباتىن توزاڭدىق قۇرىلىمعا ەكەلٸپ سوقتىرادى.
ورگانيكالىق اۋىل شارۋاشىلىعىن زەرتتەۋ ينستيتۋتى (FiBL) جەنە حالىقارالىق ورگانيكالىق اۋىل شارۋاشىلىعى قوزعالىسى فەدەراتسيياسىنىڭ (IFOAM) مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا ەلەمدە ورگانيكالىق ەگٸنشٸلٸككە پايدالانىلاتىن جەرلەردٸڭ كٶلەمٸ ۇدايى ارتۋدا. سوڭعى 16 جىلدا ولاردىڭ كٶلەمٸ 4 ەسەگە ۇلعايدى جەنە 2016 جىلى 48,7 ميلليون گەكتار القاپتى قۇرادى. ورگانيكالىق ٶندٸرٸس تۋرالى ستاتيستيكالىق مەلٸمەت 172 ەلدەن كەلٸپ تٷسەدٸ. ەلەمدە بارلىعى 2,3 ميلليون ورگانيكالىق ٶندٸرۋشٸلەر سەرتيفيكاتتالعان, ولاردىڭ ¾ بٶلٸگٸ دامۋشى ەلدەردە ورنالاسقان. ياعني, ەلەمدٸك اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرٸنٸڭ 1 پايىزى كٶلەمٸندە. جالپى, ورگانيكالىق اۋىل شارۋاشىلىعىنا ٷلكەن جەر كٶلەمٸ بٶلٸنگەن. سونىڭ ٸشٸندە – اۆسترالييادا – 17,3 ملن.گا, لاتىن امەريكاسىندا – 6,6 ملن.گا, ەۋروپادا – 11,5 ملن.گا, ازييادا – 3,4 ملن.گا, افريكادا – 1,2 ملن.گا. ەۋروپالىق ەلدەردٸڭ اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرٸنٸڭ قۇرامىندا 43 پايىزى ەگٸستٸك جەرلەر, 41 پايىزى جايىلىمدىق, 12 پايىزى كٶپجىلدىق ەكپە القاپتارى.
ورگانيكالىق ٶنٸمنٸڭ نەگٸزگٸ مٶلشەرٸ ەلەمنٸڭ جوعارى دامىعان يندۋسترييالدى ەلدەرٸندە ساتىلادى. جالپى تۇتىنۋ جاعىنان شامامەن 78 پايىزى باتىس ەۋروپا مەن سولتٷستٸك امەريكا ەلدەرٸنە تيەسٸلٸ. نارىقتى تالداۋ جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق ساراپشى ەندريۋ ۋوركتىڭ جەنە حالىقتارالىق اناليتيك ماجيد بەنجيلوننىڭ پٸكٸرٸ بويىنشا, جۋىق اراداعى 10 جىل كٶلەمٸندە نارىقتا گەنومدىق تٷرلەنگەن بيدايدىڭ ٷلكەن پارتييالارى بولادى. قازاقستانعا دا ەكولوگييالىق تازا اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن شىعارىپ جەنە ساتۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ كٶپ. وسى باعىتتى بەرٸك ماقساتكەرلٸكتٸ ۇستانىپ, ەلەمدٸك نارىقتا نىق ورىنعا يە بولۋعا ۇمتىلىسىمىز كەرەك.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كەزٸندە ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ ٷزٸلۋٸ, شارۋاشىلىق جٷرگٸزۋ فورماسىنىڭ اۋىسۋى, مينەرالدىق تىڭايتقىشتاردىڭ قىمباتتاۋى سالدارىنان 1990 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكادا 672,1 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىش ٶندٸرٸلگەن. ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ دە, تاناپتاردى پايدالانۋدىڭ دا اۋقىمى كٷرت تٶمەندەگەنٸ بايقالادى. بۇل ٷردٸس بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن ساقتالىپ كەلەدٸ. 2015 جىلى قازاقستاندا مينەرالدىق تىڭايتقىشتاردى پايدالانۋ گەكتارىنا 5 كەلە ەسەر ەتۋشٸ زات شاماسىنا عانا جەتتٸ. ال بۇل كٶرسەتكٸش دامىعان ەلدەردە 300-400 كەلەدەن قۇرالدى. ەلباسى ن.نازارباەۆ ٶزٸنٸڭ حالىققا ارناعان جولداۋلارىندا بٸزدٸڭ رەسپۋبليكامىزدا اۋىلشارۋاشىلىعىن جٷرگٸزۋدٸڭ باسىم باعىتى بولىپ تابىلاتىن, ورگانيكالىق ەگٸنشٸلٸك ەكەنٸن ٷنەمٸ ايتىپ جٷر. بۇل سالا ەلەم بويىنشا قارقىندى تٷردە دامىپ كەلەدٸ.
«جاسىل ەكونوميكانى» قالىپتاستىرۋ قازاقستان دامۋىنىڭ ستراتەگييالىق ۆەكتورى نەگٸزٸندە پرەزيدەنتٸمٸز بىلاي دەگەن: «بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە جەرلەردٸڭ 90 پايىزى حيميكاتتارمەن لاستانباعان. سوندىقتان دا, بٷكٸل ەلەم بويىنشا ٷلكەن سۇرانىسقا يە بولاتىن تازا ورگانيكالىق اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن ٶسٸرۋگە مٷمكٸندٸك بار. ازىق-تٷلٸككە دەگەن سۇرانىس 2050 جىلى 40 پايىزعا ارتادى جەنە «جاسىل ەكونوميكا» يندۋستريالدى رەۆوليۋتسييانىڭ نەگٸزٸ بولادى». وسى تۇرعىدان بٸرقاتار مٸندەتتەر دە الدىمىزعا قويىلدى: ەگٸنشٸلٸك مەدەنيەتٸن ٶزگەرتۋ, مال شارۋاشىلىعىن جانداندىرۋ, ەت, سٷت جەنە ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ ٸرٸ ەكسپورتتاۋشىسى بولۋ. قابىلدانعان شارالاردىڭ نەتيجەسٸ رەتٸندە 2050 جىلعا دەيٸن اۋىلشارۋاشىلىعى ٶنٸمٸ ەلٸمٸزدٸڭ جٸٶ ٷلەسٸندە 5 ەسەگە ارتۋى تيٸس.
قازٸرگٸ كەزدە ەلٸمٸزدە ورگانيكالىق ٶنٸمدەردٸ ٶندٸرۋدٸڭ ستاتيستيكالىق حابارلاماسى جٷرگٸزٸلمەيدٸ. بۇل باعىت قازاقستاندا ەندٸ دامىپ كەلە جاتىر. دەگەنمەن, زەرتتەۋلەر بارىسىندا انىقتالعانداي, جالپى كٶلەمٸ 300 مىڭ گەكتار القاپتا ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعىنىڭ ورگانيكالىق ٶنٸمدەرٸنٸڭ ەكسپورتى جٷزەگە اسىرىلادى. بيداي, راپس, مايبۇرشاق, زىعىر جەنە تاعى باسقا ٶنٸمدەردەن. قر ۇعا اكادەميگٸ, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆ.ۆ.گريگورۋكتىڭ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا قازاقستاندا ەكو ٶنٸمدەردٸ شىعارۋعا جارامدى ەگٸستٸكتەردٸڭ كٶلەمٸ كەلەشەكتە 13 ملن. گەكتار استام جەردٸ الۋى مٷمكٸن. جاعدايدى تٷزەۋ جەنە شيكٸزات پەن ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا كەلەسٸ مٸندەتتەر شەشٸلۋدە:
ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى سالاسىندا: كەڭٸنەن ەرتاراپتاندىرۋ, اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸن ارتتىرۋ, توپىراق قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋدىڭ نەگٸزگٸ جاعدايلارىن جاقسارتۋ, سۋارمالى جەرلەردٸڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ جەنە ەكولوگييالىق تازا ٶنٸم الۋ, اۋىلشارۋاشىلىق اينالىمىنا قازٸر قولدانىلمايتىن جەنە قورداعى 6,8 ملن.گەكتار جەرلەردٸ تارتۋ, بۇرىن پايدالانىلعان 60 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەرلەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋدٸڭ ماڭىزى زور.
مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەتتٸڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ, وتارلى مال شارۋاشىلىعىن ٶركەندەتۋ, جەم-شٶپ ٶندٸرٸسٸن دامىتۋ, ازىپ كەتكەن جايىلىمدىق جەرلەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋ. پايدالانىلىپ جاتقان 63 ملن.گەكتار جايىلىمدىق جەرلەردەن 20 ملن.گەكتار جەرلەردٸ سۋلاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال قايتا ٶڭدەۋ سالاسىندا: ساپانىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا كٶشۋ, ٶندٸرٸستٸڭ تەحنيكالىق جەنە تەحنولوگييالىق جاعىنان قايتا جاراقتاندىرۋدا.
وسىعان بايلانىستى 2015 جىلدىڭ سوڭىندا «ورگانيكالىق ٶنٸمدٸ ٶندٸرۋ» تۋرالى زاڭ قابىلداندى. ول ەكولوگييالىق تازا ٶندٸرٸستٸ دامىتۋ ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەر اشتى. وسى زاڭدى قابىلداي وتىرىپ, قازاقستان ورگانيكالىق ٶندٸرٸستٸ قولدايتىندىعىن كٶرسەتتٸ جەنە ونى ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمنٸڭ تازالىعىنا كەپٸل بەرۋگە قابٸلەتتٸ مەملەكەت رەتٸندە ەلەمدٸك نارىقتا ورنىقتى.
قازاق ەگٸنشٸلٸك جەنە ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى عزي-دا 1996 جىلدان باستاپ ەگٸنشٸلٸكتٸ بيولوگيزاتسييالاۋ باعىتىندا كەزٸندە اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ٶسٸرۋدٸ زەرتتەۋ بويىنشا كەشەندٸك سىناقتى زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلدٸ. ول ەڭ الدىمەن توپىراق قۇنارلىلىعىنا وراي ٶندٸرٸستٸ قارقىنداتۋ ىقپالىنىڭ نەگاتيۆتٸ ەسەرٸن تٶمەندەتۋدٸ, سونىمەن قاتار زاماناۋي جەر پايدالانۋ جاعدايلارىندا كەڭٸنەن پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸ مەن وڭتايلى جٷزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ. ينستيتۋت عالىمدارى سيدەرالدى داقىلداردى, ٶسٸمدٸك قالدىقتارىن جەنە بيولوگيزاتسييا امالدارىن (بيوگۋمۋس, كٶڭ, سابان جەنە ت.ب.) قولدانۋ نەگٸزٸندە ەگٸنشٸلٸكتٸڭ ورگانيكالىق جٷيەسٸن, قازاقستاننىڭ وڭتٷستٸك شىعىسىنداعى سۋارمالى جەنە تەلٸمٸ توپىراق جاعدايلارىندا ەگٸنشٸلٸكتٸڭ ورگانيكالىق جٷيەسٸندە توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن رەتتەۋدٸڭ عىلىمي نەگٸزدەرٸن ەزٸرلەدٸ.
ەكولوگييالىق تازا ٶنٸم الۋ جەنە توپىراق قۇنارلىلىعىن جاڭعىرتۋدى قامتاماسىز ەتەتٸن, ەگٸنشٸلٸكتٸڭ بيولوگييالىق جٷيەسٸندە ەلەۋەتٸ مٷمكٸن ٶنٸمدەردٸ الۋ اگروكەشەنٸنٸڭ الگوريتمدەرٸ مەن تەحنولوگييالىق مودەلٸ, عىلىمي اۋىسپالى ەگٸستٸكتەر دايارلاندى. ينستيتۋت زەرتتەۋلەرٸنٸڭ نەتيجەلەرٸ اۋىسپالى ەگٸستٸكتە داقىلداردى الماستىرۋ مەن راتسيونالدى قۇرامى ەسەبٸنەن توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىنىڭ ناشارلاۋىن, وندا گۋمۋستىڭ تٶمەندەۋٸنٸڭ الدىن الىپ قانا قويماي, سونىمەن بٸرگە اينالىمنان اينالىمعا دەيٸن تاناپتىق داقىلداردىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا بولاتىندىعىن كٶرسەتتٸ. 1993 جىلدان باستاپ مينەرالدىق تىڭايتقىشتار قولدانىلماعان سۋارمالى ەگٸنشٸلٸك ستاتسيونارىندا وسى جٷيەنٸ زەرتتەۋشٸلەر جىل سايىن گەكتارىنان 60 تسەنتنەردەن استام كٷزدٸك بيداي, 40 تسەنتنەردەن مايبۇرشاق, 70 تسەنتنەردەن دەندٸك جٷگەرٸ, 400-450 تسەنتنەردەن قانت قىزىلشاسىنىڭ تەتتٸ تامىر جەمٸسٸن الۋدا.
قازاقستاننىڭ جىرتىلاتىن جەرلەرٸنٸڭ قورىن 80 پايىزدان استام تەلٸمٸ جەرلەر قۇرايدى. قازاقستاننىڭ وڭتٷستٸك شىعىسىندا تەلٸمٸ جەرلەر سۇر توپىراق جەنە اشىق-سۇر توپىراقتاردان تۇرادى. ولار تٶمەن تابيعي قۇنارلىلىعىمەن سيپاتتالادى: اشىق سۇر توپىراقتارداعى گۋمۋس قۇرامى شامامەن 0,6-1,2 پايىزدى قۇرايدى. كەدٸمگٸ سۇر توپىراقتا – 1,5-1,8 پايىز, ال اشىق قوڭىر توپىراقتاردا 1,9-2,4 پايىز شاماسىندا بولادى. ينستيتۋت عالىمدارىمەن العاش رەت توپىراقتىڭ مينيمالدىق جەنە نٶلدٸك ٶڭدەۋ امالدارى زەرتتەلدٸ. وندا سيدەرالدى داقىلداردىڭ بيولوگييالىق ماسساسى جىرتىلاتىن قاباتقا سالىنىپ, ولار ٶزدەرٸنٸڭ قاسيەتتەرٸمەن توپىراق قۇنارلىلىعىنا وڭ ەسەر ەتتٸ. سيدەراتتار رەتٸندە بۇرشاق داقىلدارى مەن استىق – بۇرشاق قوسپالارى (12 تٷرٸ) پايدالانىلدى. ولار ٶزدەرٸنٸڭ قاسيەتتەرٸمەن توپىراق قۇنارلىلىعىنا وڭ ەسەر ەتتٸ.
كەلەسٸ كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋ مەن ونىڭ ەكولوگييالىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتٸن, توپىراق قۇنارلىلىعىنىڭ نەگٸزگٸ ەلەمەنتتەرٸن تيٸمدٸ رەتتەۋ امالدارى مەن تەسٸلدەرٸ دايىندالدى. جالپى گۋمۋس قۇرامى 0,06-0,12 پايىز, لابيلدٸ گۋمۋس – 420-970 مگ/كگ, جەڭٸل گيدروليزدەلەتٸن ازوت – 12-20 مگ/كگ, جىلجىمالى فوسفور – 6-14 مگ/كگ, اۋىسپالى كاليي – 45-105 مگ/كگ, اگرونومييالىق قۇندى اگرەگاتتار – 6-13 پايىز, سۋعا تۇراقتى اگرەگاتتار – 6-12 پايىز, سۋ ٶتكٸزبەۋشٸلٸك- 0,2-0,4 مم/مين بٸرٸنشٸ ساعاتتا, تىعىزدىقتىڭ تٶمەندەۋٸ – 0,03-0,08 گ/سم3, توپىراقتىڭ ىلعالمەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸنٸڭ ارتۋى – 25-35 پايىز جەنە دەندٸ داقىلدارىدىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸ گەكتارىنا– 3-5 تسەنتنەردەن.
ٷش جىلدىق داقىلداردىڭ ەگٸستٸكتەرٸندە پايدا بولعان بۇرشاق شٶپتەرٸ مەن شٶپ قوسپالارىنىڭ وڭ ىقپالى بايقالدى. وسىلايشا الىنعان مەلٸمەتتەر نەگٸزٸندە اۋىسپالى ەگٸستٸكتەردەگٸ بيولوگيزاتسييالاۋ امالدارى ەكونوميكالىق جەنە ەكولوگييالىق تۇرعىدان ٶزٸن-ٶزٸ اقتادى. بٸراق بٸزدٸڭ رەسپۋبليكامىزدا ورگانيكالىق ٶندٸرٸستٸ كەڭٸنەن دامىتۋ ٷشٸن مىنالاردى ەزٸرلەۋ جەنە بەكٸتۋ قاجەت:
- ورگانيكالىق ٶنٸم مەن شيكٸزات ٶندٸرٸسٸنٸڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرٸ;
- ورگانيكالىق ٶنٸمدٸ ٶندٸرۋ, تاسىمالداۋ, ساقتاۋ, ساتۋ سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ جۇمىسىن مەملەكەتتٸڭ باقىلاۋ اكرەديتاتسيياسىنىڭ, سەرتيفيكاتسيياسىنىڭ ۇلتتىق جٷيەسٸ;
- ورگانيكالىق ٶنٸمدٸ ماركەرلەۋدٸڭ تالاپتارى مەن تەرتٸبٸ;
- ورگانيكالىق ٶنٸمدٸ ٶندٸرۋ ٷشٸن توپىراق جارامدىلىعىن باعالاۋ تەرتٸبٸ. سونىمەن قاتار:
- ەلەۋەتتٸ ەكسپورتتىق نارىققا ماركەتينگتٸك زەرتتەۋ جٷرگٸزۋ;
- ازاماتتىق قوعام ۇيىمىنىڭ جۇمىسىن بەلسەندەندٸرۋ;
- بٸلٸكتٸ كادرلاردى دايىنداۋدى ۇيىمداستىرۋ;
- ورگانيكالىق ٶنٸم مەن شيكٸزات ٶندٸرٸسٸ سالاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ تەرەڭدەتۋ جەنە ت.ب.
مٸنە, وسى بٸر ماڭىزدىلىعى جوعارى مەسەلەلەر ٶمٸردٸڭ ٶزٸنەن تۋىنداپ وتىرعان قاجەتتٸلٸكتەر. وسىلاردى ٸس جٷزٸندە ٶندٸرٸس اۋقىمىندا پايدالاناتىن بولساق, كٶپ ۋاقىت ٶتكٸزبەي-اق قول جەتكٸزە الاتىنىمىز انىق. بۇعان تەك ا
ۋاداي ىنتا مەن ىقىلاس قاجەت. سوندا عانا تازا ورگانيكالىق ەگٸنشٸلٸكتٸڭ اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق بيٸك دەڭگەيٸنەن ك
ٶرٸنەتٸن بولامىز. بۇل بٷگٸنگٸ وسى سالا ماماندارىنىڭ مازاسىن الىپ جٷرگەن ماقساتتى مۇراتتارى ەكەنٸن بٸز جاقسى بٸلەمٸز.
سەرٸك كەنەنباەۆ, قازاق ەگٸنشٸلٸك جەنە ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى عزي باس ديرەكتورى, ا.ش.ع.دوكتورى, پروفەسسور, قر اشعا جەنە ماعا اكادەميگٸ
