كٸتاپ اۆتورى ورىس فيلولوگى ولگا ۆيدوۆا ٶزٸن "نازارباەۆتانۋشى" رەتٸندە تانىستىرادى. بۇل ونىڭ قازاقستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتٸ تۋرالى جازعان العاشقى ەڭبەگٸ ەمەس. وسىعان دەيٸن ەلباسىعا ارنالعان ەكٸ بٸردەي كٸتابى جارىق كٶرگەن.
ۆيدوۆا نازارباەۆتى زامانىنان وزىپ تۋعان, بولمىسى بٶلەك تۇلعا دەپ سانايدى.
"نازارباەۆ فەنومەنٸ" دەيتٸن تٶل تۋىندىسىندا ەكس-پرەزيدەنتتٸڭ قوعامدىق-ساياسي قىزمەتٸنە شولۋ جاسايدى, ونىڭ كەنٸگٸ ساياساتكەرگە اينالۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزگەن تاريحي جايتتارعا توقتالادى. ەلباسىنى "قۇبىلىس" دەپ باعالاپ, وداق دەڭگەيٸندە مويىندالعان ساناۋلى ساياساتكەرلەردٸڭ ساناتىنا قوسادى.
اۆتوردىڭ پايىمداۋىنشا كسرو تۇسىندا نازارباەۆتىڭ اتاق-داڭقى قازاقستاننىڭ ماسشتابىنان اسىپ, وداق دەڭگەيٸندە دٷركٸرەگەن.
كەڭەس ٷكٸمەتٸنٸڭ كٷيرەگەنٸنە قاتتى قىنجىلاتىنىن جاسىرماعان ۆيدوۆا "سەل كٷتكەندە نازارباەۆ كٷللٸ كسرو-نىڭ تٸزگٸنٸن ۇستار ەدٸ" – دەيدٸ.
كٸتاپتا 1990 جىلعى وقيعالار باياندالعان.
"دەل وسى تۇستا نازارباەۆتى كەڭەس ٷكٸمەتٸنٸڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ قىزمەتٸنە تاعايىنداۋ تۋرالى مەسەلە كٶتەرٸلدٸ. ەگەر بۇل يدەيا جٷزەگە اسسا, ەشكٸم قارسى شىقپاس ەدٸ. كسرو قاناتىنىڭ استىنداعى ۇلتتىق رەسپۋبليكالار بۇل شەشٸمدٸ وڭ باعالاپ, دۇرىس قابىلدار ەدٸ", – دەيدٸ اۆتور.
ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸ تاعايىنداۋ تۋرالى تالقىلاۋدا نازارباەۆ سول تۇستاعى كسرو باسشىلىعىنا ٶز تالابىن كٶلدەنەڭ تارتقان. گورباچەۆتىڭ قولبالاسى بولمايتىنىن, ۆيتسە-پرەزيدەنتكە ناقتى قۇزٸرەت بەرٸلٸپ, بيلٸك اياسى ايقىندالعان جاعدايعا عانا ۇسىنىستى قابىل الاتىنىن جەتكٸزگەن. بۇل گورباچەۆكە جاقپاي قالعان.
"نەتيجەسٸندە بۇل ورىنعا ٶمٸرٸندە ٸرٸ ٶڭٸردٸ باسقارىپ كٶرمەگەن, ساياسي تەجٸربيەسٸ تولىسپاعان ولاق بٸرەۋدٸ تاڭداپ الدى. مۇنىڭ اقىرى نەمەن اياقتالعانىن ەسكە الماي-اق قويالىق", – دەيدٸ ولگا ۆيدوۆا.
كسرو-نىڭ شاڭىراعى شايقالىپ, وداقتاس ەلدەر جان-جاققا بىتىراپ كەتكەننەن كەيٸن نازارباەۆ ۆيتسە-پرەزيدەنت اتانعىسى كەلگەن ارمانىمەن بٸرجولاتا قوش ايتىسادى.
"ول كەڭەس ٷكٸمەتٸنٸڭ قۇلاعانىن قالامادى. بۇل ونىڭ شىن نيەتٸ ەدٸ. كسرو قيراسا مۇنىڭ سوڭى ٸرٸلٸ-كٸشٸلٸ كاتاكليزمدەرگە ۇلاسارىن كٷنٸ بۇرىن بولجاي بٸلگەن ساناۋلى ساياساتكەردٸڭ بٸرٸ – نازارباەۆ-تۇعىن. بٸراق, بولعان ٸس بولدى. ٶتكەنگە ٶكٸنگەننەن وپا تاپپايسىڭ.
قازاقستان يمپەرييادان جىرىلىپ, ٶز كٷنٸن ٶزٸ كٶرۋگە كٶشتٸ. نازارباەۆ بۇل ارادا دا جاڭىلىسقان جوق. ەندٸ عانا ەگەمەندٸك العان بالاڭ مەملەكەتتٸڭ بەتالىسىن انىقتاپ بەردٸ. ەلباسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان ٶزٸندٸك دامۋ ارناسىن تاپتى. ەڭ الدىمەن شەكارانى ايقىندادى, ۇلتتىق ۆاليۋتانى اينالىمعا ەنگٸزدٸ, سٶيتٸپ ەلدٸ رۋبلدٸڭ ىقپالىنان شىعاردى.
ايتىپ-ايتپاي نە كەرەك, ەل باسقارعان 30 جىلدا ەلباسىنىڭ ەلگە جاساعان جاقسىلىعىن سانامالار بولساق, ون ساۋساق ون قايتارا بٷگٸلەدٸ. ەلباسىنىڭ ەڭبەگٸ بٸر كٸتاپقا سىيمايدى", – دەيدٸ ول.
كسرو قۇلاعانمەن دە نازارباەۆ پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتٸ تۇتاستىرۋ تۋرالى ويىنان باس تارتپاعان. 1994 جىلى مەسكەۋ مەملەكەت ۋنيۆەرسيتەتٸندە سٶز سٶيلەپ, بٸر كەزدەگٸ وداقتاس ەلدەردٸ بٸرٸكتٸرۋ تۋرالى كٶزقاراسىن ورتاعا سالعان.
"ول تۇستا رەسەيدٸڭ مۇنى ويلايتىن مۇرشاسى جوق ەدٸ. ەلدٸڭ ەيفورييادا جٷرگەن شاعى, باسشىلىقتىڭ ەسٸ كٸرەسٸلٸ-شىعاسىلى كٷيدە...نازارباەۆتىڭ يدەياسى ەلەۋسٸز, ەسكەرۋسٸز قالدى. الايدا ٶزەكتٸلٸگٸ ٶلگەن جوق. كرەمل بيلٸگٸنە پۋتين كەلگەننەن كەيٸن نازارباەۆ ۇسىنعان ەۋرازييا كونتسەپتسيياسىنا قان جٷگٸردٸ", – دەيدٸ ۆيدوۆا.
قازاقستاندى وتىز جىل بويى باسقارعان نازارباەۆ ورىنتاعىن توقاەۆقا تاپسىرىپ كەتتٸ. بيلٸكتەن ىڭ-شىڭسىز, ايعاي-شۋسىز كەتتٸ. ەدەمٸ قارتايا بٸلدٸ. بۇل باسقالارعا ٷلگٸ بولارلىق ٸس. نازارباەۆتىڭ ناعىز ساياساتكەر, كٶرەگەن كٶشباسشى ەكەنٸن دەلەلدەگەن دٷنيە بولدى.
سٶي دەگەن ۆيدوۆا توقاەۆقا جەكە توقتالىپ, ونى نازارباەۆتىڭ سەنٸمدٸ سەرٸگٸ ەرٸ ادال شەكٸرتٸ رەتٸندە سيپاتتاعان ەكەن.
"حالىقتىڭ نازارباەۆقا العىستان باسقا ايتارى جوق. ەل ەلباسىنىڭ ەڭبەگٸن لايىقتى باعالاپ وعان تۇڭعىش پرەزيدەنت - ۇلت ليدەرٸ اتاعىن بەردٸ. بۇل مەرتەبە قازاقستاننىڭ اتا زاڭىندا بەكٸتٸلگەن", – دەيدٸ كٸتاپ اۆتورى.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
