بٸزدە عىلىمي كونكۋرستاردىڭ تالابى بويىنشا وعان 3 جىل عانا ۋاقىت بەرٸلەدٸ, دەدٸ سەناتور اقىلبەك كٷرٸشباەۆ عىلىمدى دامىتۋداعى مەسەلەلەر تۋرالى سٶيلەگەن سٶزٸندە دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ونىڭ سٶزٸنشە, بۇلاي اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمي زەرتتەۋلەردٸڭ ۋاقىتىن شەكتەۋگە بولمايدى.
سەبەبٸ اتالعان سالاداعى زەرتتەۋلەر بيۋدجەتتٸك جوسپارلاۋ مەرزٸمٸنە ەمەس, اۋا-رايىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸمەن بايلانىستى.
– ەشبٸر ەلدە اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جاڭا سۇرىپتار, تەحنولوگييالار ٷش جىل ٸشٸندە جاسالمايدى. سوندىقتان كەڭەستٸك وداق كەزەڭٸندە عىلىمي زەرتتەۋلەرگە كەم دەگەندە 5 جىل ۋاقىت بەرٸلەتٸن.
قازٸر بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ عىلىمي جوبالارىمىزعا شەتەلدٸك عالىمداردى تارتا الماعاندىقتان, شەتەلدٸك تەحنولوگييالاردىڭ ترانسفەرتٸن قامتاماسىز ەتە الماي وتىرمىز.
سەبەبٸ بٸزدٸڭ سەرٸكتەستەرٸمٸز 3 جىل مەرزٸمدە اۋىل شارۋاشىلىعىندا ماڭىزدى عىلىمي نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋدٸڭ مٷمكٸن ەمەستٸگٸن تٷسٸنەدٸ. دەمەك, اگرارلىق عالىمدارىمىزدى بٸز ٶزٸمٸز تىعىرىققا تٸرەپ وتىرمىز. ەرينە, وسىدان كەيٸن ٶندٸرٸستٸڭ سۇرانىسىن ٶتەي المايتىن, "شيكٸ" عىلىمي جوبالار پايدا بولادى, – دەدٸ ول.
دەپۋتات قازاقستان عىلىمىنىڭ قازٸرگٸ دەڭگەيٸن كٶرسەتەتٸن مىناداي دەرەكتەرگە نازار اۋداردى:
2020 جىلعى "جاھاندىق يننوۆاتسييالىق يندەكس" رەيتينگٸنە سەيكەس, قازاقستان يننوۆاتسييالىق قىزمەت تيٸمدٸلٸگٸ كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا تەك 77-ورىنعا يە بولدى. دامىعان ەلدەر تۋرالى ايتپاعاندا, بٸز رەسەي مەن بەلورۋسسييادان ايتارلىقتاي ارتتا قالىپ, ارمەنييادان, موڭعولييادان, يامايكا جەنە پانامادان دا تٶمەنگٸ ورىنعا تٷستٸك.
– ال ٶزٸمٸزدٸڭ ستاتيستيكالىق دەرەكتەرٸمٸزگە سٷيەنسەك, 2019 جىلى بٸزدەگٸ يننوۆاتسييالىق ٶنٸم كٶلەمٸ ەلدٸڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸنٸڭ نەبەرٸ 1,6%-ىن قۇراعان, وسى كٶرسەتكٸش بويىنشا بٸز رەسەيدەن 8 ەسە, دامىعان ەلدەردەن 20-30 ەسە ارتتا قالىپ وتىرمىز. نەگە بۇلاي?
باستى سەبەپ – عىلىمدى قارجىلاندىرۋدىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ.
بٸز عالىمداردى دايىنداۋدىڭ ەسكٸ كەڭەستٸك جٷيەسٸن جويدىق, بٸراق ونىڭ ورنىنا جەتٸلدٸرٸلگەن جاڭاشا جٷيەنٸ قۇرا المادىق.
تەحنولوگييالىق تۇرعىدان دامىعان ەلدەر, ونىڭ ٸشٸندە قىتاي, يننوۆاتسييالاردى قۇرۋدىڭ جەنە زاماناۋي عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋدىڭ ەڭ قىسقا جولى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ مودەلٸ بولىپ تابىلاتىنىن دەلەلدەدٸ جەنە بٷگٸندە كٶرشٸلەرٸمٸزدٸڭ قانداي عىلىمي سەرپٸلٸس جاساعانىن كٶرٸپ وتىرمىز.
اتالعان ەلدٸڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸندە, نەگٸزٸنەن, ەكونوميكانىڭ ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋگە باعىتتالعان ٸرٸ پەنارالىق عىلىمي باعدارلامالار جٷزەگە اسىرىلادى. ٶزٸندٸك عىلىمي مەكتەبٸ قالىپتاسپاعان زەرتتەۋلەردٸڭ باعىتتارى بويىنشا جوبالارعا جەتەكشٸ شەتەلدٸك عالىمدار تارتىلادى.
نەتيجەسٸندە مۋلتيپليكاتيۆتٸ نەتيجەلەرگە: ياعني, ٶندٸرٸسكە قاجەت يننوۆاتسييالارعا, جاڭا بٸلٸمەن تەحنولوگييالار ترانسفەرتٸنە, زاماناۋي زەرتتەۋ ەدٸستەرٸن مەڭگەرگەن جاس عالىمداردى دايارلاۋعا, جوو ٷشٸن جاڭا بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنا قول جەتكٸزٸلەدٸ, – دەپ قوستى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ كٶپتەگەن رەفورمالارىمىزبەن عىلىم مەن جوعارى بٸلٸم بەرۋدە وسىنداي باستى جٷيەلٸ ٶزگەرٸستەردٸ ٸس جٷزٸندە قالىپتاستىرا المادىق.
شىن مەنٸندە, بٸز بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن ەلەمدٸك عىلىمي جەنە بٸلٸم بەرۋ كەڭٸستٸگٸمەن بٸرٸگە المادىق. بٸزدە قۇرىلعان بٸرنەشە عىلىمي-زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸنٸڭ جۇمىس ٸستەۋ مازمۇنى ەمەس, تەك ماڭدايشاسىنداعى جازۋى ٶزگەردٸ. ال سالالىق مينيسترلٸكتەر تٸپتٸ باسقا جولمەن جٷر.
ولار ٶزدەرٸنە باعىنىشتى ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ عىلىمي ەلەۋەتٸن نىعايتۋدىڭ ورنىنا, ولاردىڭ ٷستٸنەن نەشە تٷرلٸ ەكٸمشٸلٸك قۇرىلىمداردى ويلاپ تابۋدا. مۇنداي جٷيە ەشبٸر دامىعان ەلدە جوق!
ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسىندا بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ سالا ارالىق ٷيلەستٸرۋ قۇزىرەتٸنٸڭ كٷشەيتٸلەتٸنٸ مەنٸ قاتتى قۋانتادى.
ەڭ باستىسى, ەلٸمٸزدٸڭ عىلىمىن "ۆەلوسيپەدتٸ" قايتا ويلاپ تاپپاي, ەلەمدە جيناقتالعان تەجٸريبەنٸ قولدانا وتىرىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ ۇيىمداستىرۋدىڭ زاماناۋي جٷيەسٸن بٸزدٸڭ تەجٸريبەگە بەيٸمدەي الاتىن جاي عانا مەنەدجەر ەمەس تانىمال عالىم باسقارۋ كەرەك.
«بٸز بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ جۇمىسىنىڭ قانشالىقتى كٷردەلٸ جەنە كٶپ قىرلى ەكەنٸن تٷسٸنەمٸز», دەگەن سەناتور عىلىمنىڭ ساپالى عىلىمي ەلەۋەتٸن قالىپتاستىرۋعا قاتىستى وسى باسىم مٸندەتتەرگە نازار اۋدارۋدى سۇرادى.
