– قازاقتىڭ ەن ٶنەرٸ – سينكرەتتٸ, كيەلٸ ٶنەر عوي. سىيلار قۋانىشى مەن شاتتىعى دا, ٶزٸندٸك قيىندىعى دا جەتەرلٸك. دەستٷرلٸ ەن مەكتەبٸنە قالاي كەلدٸڭٸز?
– ييا, دۇرىس ايتاسىز. ەن ٶنەرٸن تٷسٸنە بٸلگەندەر ونىڭ كيەلٸ ٶنەر ەكەنٸن جيٸ ايتادى. ەسٸرەسە, قازاقتىڭ ەنٸ مەن كٷيٸن تٷسٸنەتٸن ەرقانداي ادام سولاي دەپ باعالايدى. مەن تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ تٶل قۇرداسىمىن. الماتى وبلىسى رايىمبەك اۋدانى تاساشا دەگەن جەردە دٷنيەگە كەلدٸم. بالا كٷننەن ەجەمنٸڭ تاربيەسٸندە بولدىم. ال ەجەم حالىق ەندەرٸن ٶزٸنٸڭ قوڭىر داۋىسىمەن قۇيقىلجىتىپ ايتاتىن. سەدٸقوجا موشانۇلى, كەنەن ەزٸرباەۆ, دەنەش راقىشەۆ قاتارلى جەتٸسۋ ٶنەرپازدارىنىڭ ەندەرٸن العاش ەجەمنٸڭ اۋىزىنان ەستٸپ ەرجەتتٸم. ەكەم دە جىرشى كٸسٸ ەدٸ جەنە ەكەمنٸڭ اعاسى نىشان دەگەن كٸسٸ شەرتپە كٷيدٸ تٶگٸلدٸرەتٸن. سول ەجەمنٸڭ, ەكەمنٸڭ ەندەرٸن تىڭداپ, ٷلكەن ەكەمنٸڭ كٷيٸن ەستٸپ ەرجەتكەندٸكتەن وسى ٶنەرگە ٶتە جاقىن ٶستٸم. بالا كٷنگٸ ورتام ماعان وسىنداي مٷمكٸندٸك جاراتىپ بەردٸ. بٸراق ەكەمنٸڭ مەزگٸلسٸز قازاسى مەنٸڭ بالاڭ جٷرەگٸمە قاتتى سوققى بولىپ تيدٸ. قازاق «ەكەدەن پۇل قالعانشا, ۇل قالسىن» دەيدٸ عوي. ەرٸ ەكەم اتىمدى قازاقتىڭ اتاقتى بٸرجان سالىنداي بولسىن دەپ ىرىمداپ قويعاندىقتان, ەكە ٶنەرٸن اياقسىز قالدىرماۋعا بەكٸندٸم.
جەتٸ جاسىمدا تۇڭعىش رەت ساحناعا شىعىپ ەن ايتتىم. مەكتەپتەگٸ تٷرلٸ ەن-كٷي شارالارىنا قاتىسىپ, ەكەم ايتىپ جٷرەتٸن تەرمەلەردٸ ايتىپ, حالىقتىڭ ىقىلاسىن بٶلەندٸم. كەيٸن مەكتەپ قۇشاعىنان اتتانعان سوڭ الماتى قالاسىنا كەلٸپ, تەمٸربەك جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق اكادەميياسىنا بٸردەن وقۋعا قابىلداندىم. دەستٷرلٸ ەن كافەدراسى جاڭادان اشىلىپ جاتقان كەز بولاتىن. مەن وسى كافەدرانىڭ ەكٸنشٸ جىلعى قابىلداۋىمەن وقۋعا تٷستٸم. سودان تٶرت جىل بٸلٸم الىپ, ۋنيۆەرسيتەتتٸ تەمامداعان سوڭ جامبىل جاباەۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك فيلارمونيياسىنا جۇمىسقا قابىلداندىم. قۇدايعا شٷكٸر, سودان بەرٸ وسى ٶنەردٸڭ ىستىق-سۋىعىن كٶرە جٷرٸپ, ٶزٸمنٸڭ ەنشٸلٸك دارىنىمدى حالىققا پاش ەتٸپ كەلەمٸن.
– «ۇستازسىز شەكٸرت تۇل» دەگەن. كٶپ ۇستازدىڭ الدىنان ٶتتٸم. ەربٸر شەكٸرت ٶزٸنە بەلگٸلٸ بٸر ۇستازدى ٷلگٸ ەتٸپ, سونى پٸر تۇتادى. جامبىل اتامىز ايتادى عوي : «مەنٸڭ پٸرٸم – سٷيٸنباي, سٶز سٶيلەمەن سيىنباي»,- دەپ. مەنٸڭ ەڭ العاشقى ۇستازىم ايگەرٸم نارتٷەەۆا بولدى. ودان كەيٸن قازىرگٸ «قۇلان ساز» انسامبىلٸنٸڭ ديرەكتورى ەبزال قۋانىشۇلىنان ساباق الدىم. سوسىن جىرشى اقان ابدۋالين, رامازان ستامعازەەۆ, ەركٸن شٷكٸمانوۆ قاتارلى ۇستازداردىڭ الدىنان ساباق الدىم. كەيٸن تٶرتٸنشٸ كۋرسقا شىققاندا, تٶل ۇستازىم ەرلان رىسقاليدىڭ ارناۋلى تەربيەلەۋٸندە بولىپ, ٶنەر اكادەميياسىن بٸتٸرٸپ, سول كٸسٸنٸڭ قولىنان قانات قاقتىم دەسەم دە بولادى. ەرلان اعا بٸراز دٷنيەنٸڭ اق پەن قاراسىن ايىرىپ, ٶنەردٸڭ ماشاقاتتى جولى بولاتىنىن تٷسٸندٸردٸ. ۇستازدارىمنىڭ ارتقان ٷمٸتٸ مەنٸڭ ٶنەر جولىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸمدٸ ەسەلەي تٷستٸ.
– قوعامدا دەستٷرلٸ ەنگە سۇرانىس از. تٸپتٸ, دەستٷرلٸ ەننٸڭ جارناماسى دا جوقتىڭ قاسى. وسى جاعداي دەستٷرلٸ ەننٸڭ دامۋىنا قانداي سالقىندىق تيگٸزٸپ وتىر?
– قازىرگٸ تاڭدا حالىقتىڭ قۇلاعى داڭعازا ەسترادالىق ەنگە ٷيٸر بولىپ كەتتٸ. سوندىقتان دا ەسترادالىق ەننٸڭ جارنامالانۋى ەرەكشە جوعارى. بٸراق بۇل داستٷرلٸ ەننٸڭ تىڭدارمانى مٷلدە جوق دەگەن سٶز ەمەس. ون ادامنىڭ جوق دەگەندە ەكەۋٸ داستٷرلٸ ەندٸ سٷيٸپ تىڭدايتىنىن كەسٸپ ايتا الام. جەڭٸل ەنگە حالىقتىڭ سۇرانىسى جوعارى بولعان سوڭ, داستٷرلٸ ەننٸڭ جارناماسى تٶمەندەۋ ەرٸ راديو-تەلەارنالاردا ارنايى باعدارلامالار از. ەگەر داستٷرلٸ ەندەردٸ دە جوعارى دەڭگەيدە جارنامالاسا, كونتسەرتتەر كٶپ ٶتكٸزٸلٸپ تۇرسا, وندا بۇل ٶنەردٸ تىڭدايتىنداردىڭ سانى ارتار ەدٸ. داستٷرلٸ ەن ەرتەدەن كەلە جاتقان ەرٸ قازاقتىڭ قانىندا بار ٶنەر بولعاندىقتان,ٶز تىڭدارمانىن جوعالتپاس ەدٸ. كەيدە جارنامانىڭ ازدىعىنان بەلگٸلٸ ەنشٸلەردٸڭ كونتسەرتتەرٸ جەتٸم قىزدىڭ تويىنداي بولىپ ٶتەتٸن جاعدايلار دا كەزدەسەدٸ. دەستٷرلٸ ەن كەشتەرٸ, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلار تەلەەكرانداردان كٶپ كٶرسەتٸلمەيدٸ. بۇل دا دەستٷرلٸ ەننٸڭ جاستار قۇلاعىنا سٸڭۋٸنە توسقاۋىل بولادى. سوناۋ جىلدارى «ەن – كٶكپار» دەگەن بٸر ەدەمٸ باعدارلاما بولىپ ەدٸ, كەيٸن توقتاتىپ تاستاپدى. الداعى ۋاقىتتا دەستٷرلٸ ەن مەن كٷي تۋرالى باعدارلامار كٶبەيسە, جاقسى جارنامالار جاسالسا نۇر ٷستٸنە نۇر بولار ەدٸ.
– دەستٷرلٸ ەن جازاتىن ادامدار قازٸرگٸ تاڭدا ساناۋلى-اق. بۇرىنعى ەنشٸلەر ەندٸ ٶزدەرٸ شىعاردى جەنە ٶزدەرٸ ايتتى. سوندىقتان دا ول كٸسٸلەر ٶزدەرٸنٸڭ ەندەرٸ ەرتەڭگٸ ۇرپاققا جەتەرٸنە بەك سەنگەن. ال قازٸر ەندٸ بٸرەۋ شىعارىپ, ونى باسقا بٸرەۋ ورىندايدى. سول ٷشٸن دە كەيدە ورىنداۋشىسىن تاپپاي جاتاتىن ەندەر كٶپ. ەگەر ٶزٸ شىعارىپ, ٶزٸ ايتسا قۇبا-قۇپ بولاتىن ەدٸ. ۋاقىت سىنىنا تٶتەپ بەرە الاتىن ەن جازعانداردىڭ قاتارىنا كٷنٸ كەشە دٷنيەدەن ٶتكەن تۇرسىنعازى راحيموۆ اعامىزدى جاتقىزار ەدٸم. مۇقاعالي ماقاتاەۆتٸڭ سٶزٸنە جازىلعان «كەلشٸ قارعام شاشىڭنان يسكەيٸن», «سەبي بولعىم كەلەدٸ» دەگەن ەندەرٸ ەرقاشاندا ٶز تىڭدارمانىن تابارىنا سەنٸمدٸمٸن. سونداي-اق, كەنتاۋ نازاربەكوۆ, تۇرسىنجان شاپاي اعالاردى ارنايى ايتۋعا بولادى. «داريعا دەۋرەن», «ارمان» ەندەرٸ قانداي كەرەمەت. وسى جەنە باسقا دا ساناۋلى كٸسٸلەر عانا ٶشپەس ەن جازدى. بۇل ەندەر بٷگٸنگٸ كٷنٸ دە ٶز تىڭدارماندارىن تاۋىپ ٷلگٸردٸ ەرٸ ەرتەڭگٸ كٷنگە دە جەتە الادى.
https://www.youtube.com/watch?v=sEkAEEt5Tuc
– اللا قالاسا, وسى بەيسەنبٸ كٷنٸ, 20 سەۋٸردە جامبىل جاباەۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك فيلارمونيياسىندا ٶزٸڭٸزدٸڭ جەكە كونتسەرتٸڭٸز ٶتەدٸ ەكەن. وسى كەشتٸڭ جالپى مازمۇنى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭٸز?
– اللا اماندىعىن بەرسە بەيسەنبٸ كٷنٸ «مەن – قازاقپىن» دەگەن ەسەپ بەرۋ كونتسەرتٸمدٸ ٶتكٸزەمٸن. ەسەپ بەرۋ دەمەكشٸ, وسى جۇمىسقا كٸرگەنٸمە, مٸنە, بەس جىل بولدى. تولدىم, تولىستىم دەمەيمٸن. تٸپتٸ بۇل ەسەپ بەرۋ دە ەمە. وسى سالادا جٷرگەن سوڭ, ٶزٸمٸزدٸ ٶزٸمٸزٸ شىڭداپ, جاڭا باعىت-باعدار ٸزدەمەسەك بولمايدى. ەلگە بۇعان دەيٸن يگەرگەن دٷنيەمدٸ كٶرسەتٸپ, الداعى كٷندەرگە جوسپار قۇرۋ ويىمدا بار. بيىل الاش وردا ٷكٸمەتٸنٸڭ 100 جىلدىعى بولعاندىقتان, كەشتٸڭ اتىن كەنتاۋ نازاربەكوۆتىڭ «مەن – قازاقپىن» دەگەن ەنٸمەن اتادىم. كەش وسى «مەن – قازاقپىن» ەنٸمەن باستالىپ, قادىر مىرزاليەۆتٸڭ سٶزٸنە جازىلعان «قازاق وسى» دەگەن ەنمەن اياقتالادى. كەشكە ەلٸمٸزگە كەڭٸنەن تانىمال سەۋلە جانپەيٸسوۆا, ۇستازىم ەرلان رىسقالي, نۇرعيسا تٸلەندەەۆ اتىنداعى «وتىرار سازى» ۇلت اسپاپتار وركەسترٸ, باقىتجان بايقاداموۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك حور كاپەللاسى, تاعى باسقا ٶنەرپازدار قاتىسادى. دەستٷرلٸ ەن ٶنەرٸن سٷيٸپ تىڭدايتىن جۇرتشىلىقتى كەشٸمە شاقىرعىم كەلەدٸ.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت.
سۇحباتتاسقان قۋانەلٸ الماسبەكۇلى
