قوماقتى قارىز, وقۋدىڭ بولماۋى, تىعىرىققا تٸرەلۋ جەنە جاس جٸگٸتتٸ ٶزٸن-ٶزٸ ٶلتٸرۋگە مەجبٷر ەتكەن وقيعا تۋرالى فاكتٸلەردٸ "ۋرالسكايا نەدەليا" باسىلىمى جيناقتادى.
كۋرسانت الماتىداعى ٸٸم اكادەميياسىنىڭ اسحاناسىنا تيەسٸلٸ قويما ٸسپەتتٸ بٶلمەدە اسىلىپ تۇرعان جەرٸنەن تابىلدى. ونى شەشٸپ العاندا ول ەلٸ تٸرٸ بولعان, بٸراق كەيٸنٸرەك كەلگەن جەدەل جەردەم توبى جٸگٸتتٸ قۇتقارا المادى. ول 16:52 شاماسىندا قايتىس بولدى.
سول كٷنٸ كەشكٸ ساعات جەتٸلەر شاماسىندا سالاماتتىڭ اتا-اناسىنا ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ اكادەميياسىنان قوڭىراۋ شالىپ, ۇلدارىنىڭ ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساعانىن حابارلايدى. 15 جەلتوقساندا اكادەمييانىڭ ەكٸ وفيتسەرٸمەن بٸرگە سالاماتتىڭ دەنەسٸ ورالعا جەتكٸزٸلدٸ. 16 جەلتوقساندا سالامات ٶزٸنٸڭ تۋعان جەرٸ اقجايىق اۋدانىنىڭ شابدارجاپ اۋىلىنا جەرلەندٸ.
جەتٸسٸ ٶتكەن سوڭ باسىلىمنىڭ جۋرناليستەرٸ سالاماتتىڭ اناسى بەكزات يمانعاليەۆامەن سٶيلەستٸ, ول ٶز كەزەگٸندە ۇلىن, ەڭ كەم دەگەندە, ٶز-ٶزٸن ٶلتٸرۋگە يتەرمەلەۋگە قاتىستى ناقتى دەلەلدەر كەلتٸردٸ.
ول ماقساتقا جەتكٸش بالا, بەرٸنە ٶزٸ قول جەتكٸزەتٸن ەدٸ
ول ەشقاشان ەشكٸممەن تٶبەلەسپەگەن, مٸنەزٸ سابىرلى, سالماقتى بولاتىن. ەشقاشان مەكتەپ فورماسىن كيمەيمٸن دەپ داۋ شىعارمايتىن, ٷنەمٸ مەكتەپكە كوستيۋم-شالبارمەن باراتىن. ەشقانداي بۇزاقىلىق كٶرسەتكەن ەمەس, ەشكٸم بۇلاي شاعىمدانبادى. 2018 جىلى ول اكادەميياعا ەمتيحان تاپسىرىپ, 87 باللمەن گرانتقا تٷستٸ. فاكۋلتەت سول جىلى عانا اشىلعاندىقتان, سىناق كٷردەلٸ بولمادى. بٸز ونىڭ وقۋعا تٷسكەنٸنە قاتتى قۋاندىق, كۋرسانتتاردى اكادەمييا رەكتورى گەنەرال ٶمەرباي سمايىلوۆتىڭ ٶزٸ جەكەلەي قابىلداپ الدى. الماتىعا كەلگەن سوڭ, شٸلدە ايىندا بٸز شابدارجاپ اۋىلىنا (بۇرىنعى حاركينو) ورالدىق. ال تامىزدا بٸز ونى وقۋعا جٸبەردٸك, - دەدٸ سالاماتانىڭ اناسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, وقۋدىڭ بٸرٸنشٸ ايىندا بەرٸ جاقسى بولعان. سالامات جاس جاۋىنگەر كۋرسىنان سەتتٸ ٶتكەن. بٸر ايدان كەيٸن كۋرسانتتار انت قابىلدادى. اتا-اناسى بوس بولماعاندىقتان, اعاسى انت بەرۋ رەسٸمٸنە باردى. قايتىپ كەلگەننەن كەيٸن, اعاسى كۋرسانتتارعا: "كٸمدە-كٸم بۇل جەردە تۇرىپ, وقۋعا شىداپ, تٶتەپ بەرە السا, وندا وسىندا تۇرىپ وقي بەرسٸن, ال كٸم شىداي المايمىن دەسە, وندا 100 مىڭ تەڭگە تٶلەپ," كازارمالىق جاعدايدان" شىعىپ, سىرتتا تۇرا بەرسٸن" دەپ ايتقانىن ايتتى...
"بٸرٸنشٸ جىلى ول وقۋدى باستاعان كەزدە كۋرسانتتاردىڭ اتا-انالارى ٷشٸن WhatsApp توبى قۇرىلدى. وندا ەر بالانىڭ اتا-اناسى 50 مىڭ تەڭگە اۋدارۋى كەرەك دەگەن اقپارات بولعان.
"سول كەزدە بٸز تاڭ قالدىق, 50 مىڭ تەڭگە نە, نە ٷشٸن دەپ. ٶيتكەنٸ كەتەر كەزٸندە بٸز سالاماتقا, اكادەمييا مەملەكەتتٸك قولداۋعا يە ەكەنٸنە قاراماستان, مەملەكەت تاراپىنان بەرٸلەتٸن بارلىق زاتتاردى - كامۋفلياج كيٸمدەرٸن, اياق كيٸمدەرٸن, فورمالارىن ساتىپ الىپ بەرگەن ەدٸك. سودان كەيٸن ولار بٸزدەن تاعى 50 مىڭ سۇرايدى. ەڭ تاڭقالارلىعى, بٸز عانا ونىڭ سەبەبٸن سۇرادىق, ال قالعان كۋرسانتتاردىڭ اتا-انالارى بۇل اقپاراتتى قالىپتى سەكٸلدٸ قابىلدادى. بەلگٸلٸ بولعانداي, بۇل اقشانى كازارمانى جابدىقتاۋعا - كٸر جۋعىش ماشينا, تەمٸر جەنە تۇرمىستىق تەحنيكا ساتىپ الۋعا سۇراعان ەكەن", - دەيدٸ بەكزات يمانعاليەۆا.
كٷزدە سالامات اتا-اناسىنان قار كٷرەۋ ٷشٸن كٷرەكتەر ساتىپ الۋعا جەنە باسقا شىعىندارعا اقشا سۇراي باستادى دەيدٸ اناسى. سودان كەيٸن ودان اقشا اۋدارۋ تۋرالى العاشقى حابارلامالار پايدا بولادى. قاڭتاردا اكادەمييا قىسقى سەسسييانى باستادى, ودان كەيٸن كۋرسانتتار ٷيگە دەمالىسقا كەتۋٸ كەرەك ەدٸ. سول كەزدە سالامات اناسىنان سەسسيياعا 80 مىڭ تەڭگە سۇرايدى. ەيەلدٸڭ ايتۋىنشا, اكادەميياداعى سەسسييانى ٶتكٸزۋ جٷيەسٸ وسىلاي جۇمىس ٸستەيدٸ: ەگەر سٸز ەمتيحانداردى تاپسىرا الماساڭىز, دەمالىسقا ٷيگە بارا المايسىز. بۇل ارادا ەڭ باستىسى, ەمتيحاننان ٶتۋ ٷشٸن اقشا تٶلەۋٸڭ كەرەك, ەيتپەسە ولار بەرٸبٸر "قۇلاتادى".
اناسى ايتقانداي, ۇلى سەسسييانىڭ اقشاسىن تٶلەپ, ونى جاۋىپ, تۋعان اۋىلىنا ورالادى. ٷيگە كەلگەن سوڭ ول اناسىنا ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ اكادەميياسىندا كۋرسانتتار التى اي وقىعان سوڭ "كازارمالىق ورتادا" ٶمٸر سٷرە المايتىنىن تٷسٸنسە, ەرقايسىسى 600 مىڭ تەڭگەدەن (1 ايعا 100 مىڭ) تٶلەپ, وقۋدان شىعا بەرۋلەرٸنە بولاتىندىعىن ايتقانىن ايتادى. اكادەمييادان تەكتەن تەك كەتە سالۋ مٷمكٸن بولماعان.
2019 جىلدىڭ ورتاسىندا ەكٸنشٸ سەسسييا جاقىندايدى. كۋرسانتتاردان ەمتيحان تاپسىرۋ ٷشٸن تاعى اقشا تالاپ ەتٸلە باستايدى. بۇل جولى سالامات بٸرنەشە كۋرستاستارىمەن بٸرگە اقشا تٶلەمەي, ەمتيحاندى ٶز بەتٸمەن تاپسىرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدايدى. بٸراق ولاردىڭ اراسىندا اۋىزبٸرشٸلٸك بولماي, كەيبٸرٸ اقشا تٶلەگەن, ال اقشا تٶلەمەگەندەر سەسسييادان اقىرى قۇلاتىلادى.
سەسسييانى قايتا تاپسىرۋ ٷشٸن ولاردان ەندٸ كٶتەرمەلەگەن "تاريف" تالاپ ەتٸلەدٸ: 120 مىڭ تەڭگە. ونى تٶلەۋگە مەجبٷر بولدىق, - دەيدٸ سالاماتانىڭ اناسى.
2019 جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە ەكٸنشٸ كۋرس باستالدى. وسى كەزدە اتا-انا سالاماتتىڭ جەدەل نەسيە جٷيەسٸ ارقىلى نەسيە العانىن بٸلەدٸ. ولار نەسيەنٸڭ قارىزىن جاۋىپ, بالاسىنان ونى نە ٷشٸن العانىن سۇرايدى. سالامات بۇعان جاۋاپ رەتٸندە اتا-اناسىن مازالاعىسى كەلمەيتٸنٸن, ال اقشا كەرەك بولعاندىقتان, ونى ٶزٸ جابامىن دەگەن ٷمٸتپەن ميكروكرەديتتٸك ۇيىمنان العانىن ايتتى.
بارلىعىنا ٶز اقشاڭدى شىعاراسىڭ...
2020 جىل كەلدٸ. 16 ناۋرىزدا ەلٸمٸزدە كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا بايلانىستى تٶتەنشە رەجيم جارييالاندى. سالاماتتىڭ اتا-اناسى اكادەمييا باسشىلىعىنا وقۋدىڭ جايىن سۇراپ, حات جازادى. 30 ناۋرىزدا كۋرسانتتاردىڭ ٷيلەرٸنە كەتەتٸنٸ بەلگٸلٸ بولدى. بٸراق ولاردى ٷيگە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ اكادەميياسىنىڭ ەسەبٸنەن جٸبەرمەيدٸ. جٸگٸتتەر ٶز اقشالارىنا 18 ادامعا شاعىن اۆتوبۋس جالداپ (ەرقايسىسى 50 مىڭ تەڭگە تٶلەگەننەن كەيٸن) جەنە الماتىدان قىزىلوردا-اقتٶبە-ورال-اتىراۋ-اقتاۋ باعىتى بويىنشا جىلجيدى.
اكادەمييا ولارعا جولعا دەپ ەشتەڭە بەرمەگەن: دەمالىس جولاقىسى, كٷندەلٸكتٸ شىعىن, تاماق دەگەندەي. مىسالى, ولار قىزىلورداعا جەتتٸ دەلٸك, ال وسى قالانىڭ بالالارى اتا-اناسىنا حابارلاسىپ, ازىق-تٷلٸك الدىرتقان, سٶيتٸپ ونى ارى قاراي جٷرەتٸن بالالارعا تابىستاپ وتىرعان. وسىلاي امان-ەسەن قايتا ٶز كٷشٸمەن جەتتٸ. كارانتين باستالعاننان كەيٸن ونلاين-وقىتۋ باستالدى, سەسسيياعا دا كەلٸپ جەتتٸ. تاعى دا سەسسييا ٷشٸن اقشا سۇرالا باستادى. ۇلىم بانك قوسىمشاسى ارقىلى 100 مىڭ تەڭگە اۋداردى, - دەدٸ سالاماتتىڭ اناسى.
شٸلدە ايىندا قازاقستاندا اۋرۋ تارالۋىنىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيٸنە قاراماستان, كۋرسانتتار قايتادان اكادەميياعا شاقىرتىلدى, ول كەزدە ولار پوليگوندا - دالالىق جاتتىعۋدان ٶتتٸ. ول جەرگە ۇشاقپەن جەتۋگە تۋرا كەلدٸ, تاعى دا ٶز اقشاسىنا.
سالامات دالالىق جاتتىعۋدان ورالعان سوڭ جازدىڭ سوڭىندا ونى قايتادان اكادەميياعا وقۋعا تاعى شاقىرتتى. بٸراق بۇل جولى ول كوروناۆيرۋسقا پتر-تەست تاپسىرۋى كەرەك بولدى.
سول كەزدە مەن ونىڭ وقۋعا بارعىسى كەلمەيتٸنٸن العاش رەت بايقادىم. پتر سىناعىنان ٶتكەندە, ول: "اناشىم, ماعان كوروناۆيرۋسقا شالدىققان دەپ انىقتاما جازدىرىپ الساق قايتەدٸ" دەدٸ. مەن تاڭ قالدىم, نەگە ٶيتەمٸز دەپ سۇرادىم. ول ماعان تٸكەلەي جاۋاپ بەرمەدٸ, بٸراق اكادەميياعا ورالۋعا اسىقپايتىنىن انىق ايتتى. سوڭعى ساپارعا دەيٸن ول ٶزٸنٸڭ بارلىق مٸنەز-قۇلقىمەن جەنە سىرتقى ٸس-قيمىلىمەن اكادەميياعا ورالعىسى كەلمەيتٸندٸگٸن بايقاتتى. مەن مۇنى ول تامىزدا اۋىلدا دوستارىمەن جەنە سىنىپتاستارىمەن بٸرگە ٶتكٸزگەندٸكتەن, سولاردان اجىراعىسى كەلمەي تۇر دەپ تٷسٸندٸم. بوساڭسىپ قالعان شىعار, - دەيدٸ بەكزات.
بالاسى قايتىس بولعاننان كەيٸن ەيەل دوستارىنان سالاماتتىڭ اكادەميياعا ورالعىسى كەلمەيتٸنٸن, ورال پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا, فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتٸنە اۋىسۋعا تىرىساتىنىن ايتقانىن بٸلگەن. ال اكادەمييادان جەي كەتە سالۋ مٷمكٸن ەمەس. بالانىڭ اتا-اناسىنىڭ ايتۋى بويىنشا, كەتۋ ٷشٸن ولار ەر اي سايىن وقىعان وقۋى ٷشٸن اكادەميياعا 100 مىڭ تەڭگەدەن تٶلەۋٸ كەرەك ەكەن. سوندا سالامات وقىعان ەكٸ جارىم كۋرس ٷشٸن شامامەن 2 ميلليون تەڭگە تٶلەۋٸ كەرەك ەكەن.
جٸگٸت ٶزٸنٸڭ كۋرسىنىڭ باسشىسىمەن حات جازىسىپ, اكادەمييادا وقۋىن جالعاستىرعىسى كەلمەيتٸنٸن ايتقان. ال ول ٶز كەزەگٸندە سالاماتقا 2,5 ميلليون تەڭگە تٶلەپ, كەتە بەرۋٸنە بولاتىنىن ايتقان, بٸراق ول بۇل مەسەلەسٸن اكادەميياعا كەلٸپ, سول جەردە شەشۋدٸ ۇسىنادى. سالامات وقۋدان شىعۋ جايىن تالقىلاۋ ٷشٸن اكادەميياعا اتتانعان, بٸراق ودان ورالعان سوڭ كٶپ ۇزاماي اتا-اناسىنا ٶز وقۋىن جالعاستىراتىنىن ايتادى.
وقۋ باستالعاننان كەيٸن كۋرسانتتار تاعى دا اتا-اناسىنان اقشا سۇراي باستايدى. سالاماتتىڭ اناسى اشۋلانىپ, ودان جاۋاپ تالاپ ەتەدٸ. نە ٷشٸن كەرەك دەگەندەي. بۇعان دەيٸن ٶزٸن اكادەمييانىڭ كۋرسانتىمىن دەپ تانىستىرعان بٸر جٸگٸت ەيەلگە قوڭىراۋ شالىپ, سالاماتتىڭ ٶزٸنە 160 مىڭ تەڭگە قارىز ەكەنٸن ايتقان. اتا-اناسى بۇل قارىزدى دا جابادى, بٸراق ول نەتكەن قارىز ەكەنٸن سول كٷيٸ بٸلە المايدى.
ٶلەر الدىنان سوڭعى 3 ايدا سالامات اتا-اناسىنان ەدەتتەگٸدەن ٶتە كٶپ اقشا سۇراي باستايدى: 100, 200 مىڭ .. سوڭعى رەت بەكزات سالاماتقا 5 جەلتوقساندا 10 مىڭ تەڭگەاقشا جٸبەرگەن.
25 جەلتوقساندا اتا-اناسى بالاسىنا الماتىدان ورالعا پويىز بيلەتٸن الىپ ٷلگەرگەن. ول مەنەن سوڭعى رەت اقشا سۇراعاندا, شىنىمدى ايتتىم:"تىڭدا ەندٸ, شىدامنىڭ دا شەگٸ بار, نە سۇمدىق بۇل, ەرتەڭ ەكەڭ اكادەميياعا قوڭىراۋ شالىپ, بۇل "اقشا جيناۋدىڭ" مەنٸسٸن نەدە ەكەنٸن سۇرايدى" دەدٸم. سالامات بەبەۋلەپ, تاعى دا مەنٸ ٷندەمەۋگە كٶندٸردٸ. سودان كەيٸن مەن, ول 25 جەلتوقساندا ٷيگە ورالادى, سول كەزدە ونى ەشقايدا جٸبەرمەيمٸز, اياق-قولىن بايلاپ تاستاساق تا" دەپ ويلادىم, - دەيدٸ ول.
سونداي-اق, بەكزات ۇلىنىڭ مٸنەز-قۇلقىنان مىنانداي بٸرتٷرلٸ جايتتى اڭعارعان: ول اقشانى تەك WhatsApp-تاعى حات الماسۋ كەزٸندە سۇرايدى, ال تەلەفون ارقىلى ەشقاشان سۇراماعان.
بالاسىن جەرلەگەننەن كەيٸن ول 3,5 ايدا تۋىستارى سالاماتقا جالپى سوماسى 630 مىڭ تەڭگە اۋدارعانىن انىقتاعان.
ٶمٸرٸنٸڭ سوڭعى كٷنٸ سالامات ٷلكەن اعاسىنا تٷنگٸ 11-دەن باستاپ الماتى ۋاقىتىمەن كەشكٸ 5-كە دەيٸن 300 مىڭ تەڭگە اۋدارۋ تۋرالى حابارلاما جٸبەرگەن. جٸگٸتتٸڭ وتباسى تۇراتىن اۋىلدا تۇراقتى ينتەرنەت جوق, سوندىقتان ول حاتتى كەش كٶرگەن. سالاماتتان سوڭعى حابار ساعات 16: 31-دە كەلدٸ. ول: "ال, مەن كەتتٸم" دەپ جازدى.
سالامات ٶتەگەنوۆتٸڭ سوڭعى جازبالارى.
سوڭعى رەت ول اعاسىنان 300 مىڭ تەڭگە اۋدارۋدى سۇرايدى, ەيتپەسە تۋىستارى ونى ەندٸ ەشقاشان كٶرمەيتٸنٸن جازعان.
سول كٷنٸ ول اسىلىپ تۇرعان جەرٸنەن تابىلدى.
باسىلىم ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ اكادەميياسىنا رەسمي ساۋال جولداپ, 22 جەلتوقساندا جاۋاپ كەلدٸ, وندا: "بۇل فاكت بويىنشا الماتى قالاسى پد ٸشكٸ قاۋٸپسٸزدٸك باسقارماسى قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 105-بابى 1-بٶلٸگٸ بويىنشا سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋ جٷرگٸزٸپ جاتىر. قىزمەتتٸك تەرگەۋ بارىسىندا اكادەمييا ۇجىمى مەن كۋرسانتتار تاراپىنان زاڭسىز ەرەكەتتەر فاكتٸلەرٸ انىقتالماعانى انىقتالدى" دەلٸنگەن.
ال اكادەمييا كۋرسانتتارىنان ٷنەمٸ اقشا جيناۋ تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرمەۋدٸ جٶن كٶرگەن.
وسىعان قاراماستان, تۋىستارىنىڭ ايتۋى بويىنشا, الماتى قالاسىنىڭ پد قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 105-بابى, 1-بٶلٸگٸ , ياعني "ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋعا يتەرمەلەۋ" بويىنشا سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋدٸ باستاعانىن جەتكٸزدٸ.
سۋرەتتٸ سالامات ٶتەگەنوۆتىڭ تۋىستارى ۇسىندى
