قولىمىزدا – «Shosa» جشس شىعارعان جيھاز تٸرەۋ ٶنٸمٸ. بٸر قاراعاندا, قاراپايىم كٶرٸنگەن وسى بۇيىم قازاقستان اسىپ, رەسەيدٸڭ كٶپتەگەن قالاسىنا تارايدى. ەۋەلدە بۇعان سەنبەگەنٸمٸز راس. بارا كٶرمەككە بەكٸندٸك. قالا سىرتىنا جاقىن ٶندٸرٸس الاڭىندا ورنالاسقان تسەح جۇمىسىمەن تانىسقانىمىزدا, العاشقى كٷمەندٸ ويدان ارىلدىق.
جوبا ٷش جٸگٸتتٸڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن باستالعان. ولار – المات شايمانوۆ, سەكەن ايقۇمباەۆ, سايان سەدۋاقاسوۆ. كەسٸپكەر جٸگٸتتەر بيزنەس باستاۋ, ونى ٸسكە قوسۋ, سونىڭ ٸشٸندە ٶز ەلٸمٸزدەن شىقپايتىن تاۋاردى ويلاستىرعاندا, الدىمەن وسى ٶنٸم ويعا ورالعان. نەتيجەسٸ جامان ەمەس.
ارنايى بيزنەس-جوسپار دايىنداپ, مەملەكەتتٸك باعدارلاما ارقىلى 150 ملن تەڭگە نەسيە الىپتى. «دامۋ» كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ قورى ارقىلى 6 پايىز جەڭٸلدٸكپەن بەرٸلگەن مۇنداي قارجىعا قىتاي ەلٸنەن ٷش تٷرلٸ زاماناۋي ستانوك الدىرعان.
سونىمەن قاتار ول جاقتان ارنايى ماماندار كەلٸپ, جاڭا تەحنولوگييامەن اۆتوماتتاندىرىلعان قۇرىلعىنى وقىتۋ ھەم يگەرۋ كۋرستارىن دا ٷيرەتكەن.
بٸزگە تسەحتىڭ ٸشكٸ جۇمىسىن سايان تانىستىرىپ جٷردٸ. ايتۋىنشا, يدەيا 2022 جىلى پايدا بولعان. باستاۋدىڭ سەتٸ بىلتىر تٷسٸپتٸ.
– بۇل – كورپۋستىق جيھازدىڭ تٸرەۋٸ, ياعني قازاقشالاپ ايتساق, «اياعى», – دەدٸ قولىنداعى پلاستيك ٶنٸمدٸ كٶرسەتكەن سەكەن. – قۇراستىرمالى زات. ەر ٷيدٸڭ اسحاناسىندا نەمەسە ٶزگە بٶلمەدە تۇراتىن شكافتاردىڭ استىنا ورناتىلادى. ەدەننٸڭ تەگٸستٸگٸنە قاراي تٸرەۋدٸ ارنايى كٸلتپەن رەتتەپ, وسى ارقىلى جيھازدى قالىپتى ەرٸ تٷزۋ تۇرعىزۋعا بولادى.
بۇرىن بۇل ٶنٸم گەرمانييا, پولشا, يتالييا سيياقتى سىرت مەملەكەتتەردەن رەسەي ارقىلى كەلدٸ. ٶزٸمٸزدە بۇرىن-سوڭدى شىقپاعان. قازٸر ٶزٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, ساياسي جاعدايلارعا بايلانىستى كٶرشٸمٸزگە سانكتسييا سالىندى. سوندىقتان ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸ بٸزگە تاپسىرىس بەرەدٸ. رەسەيدٸڭ 7-8 قالاسىنا, ياعني ەكاتەرينبۋرگ, ومبى, تٷمەن, نوۆوسٸبٸر, مەسكەۋ قالالارىنا جول شىعىنىن ٶزٸمٸز كٶتەرە وتىرىپ جٸبەرەمٸز. ٶنٸمنٸڭ ساپاسى نەمٸستەر دايىنداعان دەل وسىنداي جيھاز «اياعىنىڭ» ساپاسىمەن بٸردەي, – دەيدٸ.
قازٸر تسەحتا 10 ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. بٸر كٷندە جەتٸ-جەتٸ جارىم مىڭ دانا جيھاز «اياعىن» شىعاراتىن تسەحتىڭ بٸر ايلىق مٷمكٸندٸگٸ بۇدان دا كٶپ. مىسالى, كەيٸنگٸ ۋاقىتتا ورتا ەسەپپەن اي سايىن 60-70 مىڭ جيھازدىڭ تٸرەۋٸش-اياعى كٶتەرمە باعامەن ساتىلعان.
– بۇل – جيھازدىڭ بٸر بٶلشەگٸ. ال جيھاز تٷزۋ ەرٸ ورنىقتى تۇرۋ ٷشٸن استىنداعى تٸرەۋٸشتٸڭ ماڭىزى ەرەكشە. ەدەپكٸدە تاپسىرىس بەرۋشٸلەر وتاندىق ٶنٸمگە سەنٸمسٸزدٸكپەن قاراعانى راس. قازٸر ونداي كٷدٸك جوق. شىنى كەرەك, اسحانا مەن بٶلمە جيھازدارىن تاپسىرىسپەن ٸستەيتٸن جەكەلەگەن شاعىن نەمەسە ورتا دەڭگەيدەگٸ بارلىق تسەح بٸزدٸڭ تٸرەۋٸشتٸ پايدالانادى. ال جيھاز فابريكالارى مەن ونى ساتۋمەن اينالىساتىن كومپانييالار ودان دا كٶپ تاپسىرىس بەرٸپ جاتادى. دۇرىسى, ٷلكەن كومپانييالار بٸردەن كٶتەرمە باعامەن الىپ, ەسٸك-تەرەزە مەن شكافتارعا قاجەتتٸ قوسىمشا (تۇتقا, توپسا دەگەن سەكٸلدٸ) بۇيىمداردى ساتاتىن شاعىن دٷكەندەرگە ٶز باعاسىمەن تاراتىپ وتىرادى, – دەيدٸ سايان.
ٶندٸرٸس ورنىنا كەلەتٸن شيكٸزات تا ەلٸمٸزدە شىعادى. ٷش جىل بۇرىن اتىراۋ قالاسىندا اشىلعان, مۇناي قالدىقتارىن قايتا ٶڭدەپ, پلاستيك بۇيىمدارعا قاجەتتٸ جيىرمادان استام قاجەتتٸ زاتتى شىعاراتىن «KPI» كومپانيياسىمەن كەلٸسٸمشارتقا وتىرعان تسەح يەلەرٸ قالدىقسىز بيزنەستٸ ٸسكە اسىرىپ وتىر. مىسالى, مۇناي ٶنٸمدەرٸنەن قالعان شيكٸزاتقالدىقتان (پوليپروپيلەن دەپ اتالادى) جيھاز بٶلشەگٸن شىعارىپ, ودان اۋىسقان قالدىقتى قايتا ٶڭدەپ, ارنايى پوليەتيلەن قاپتاما دايىندايتىن ٶندٸرٸسكە ساتادى.
بٸر جاقسىسى, اتالعان تسەحقا استانا قالاسىنداعى كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق كوللەدج ستۋدەنتتەرٸ جيٸ كەلٸپ تۇرادى. تٸپتٸ ارنايى وقۋ-تەجٸريبەدەن ٶتكەندەرٸ دە بار. ال بۇل جوبانىڭ تەحنيكالىق ماماندىققا قىزىققان جاستاردىڭ كەلەشەك بيزنەس باستاۋىنا شابىت بەرەتٸنٸ انىق. كەسٸپكەر سايان ٶزٸنەن كەيٸنگٸ بۋىننىڭ قول قۋسىرىپ بوس جٷرۋٸنە الاڭداۋشىلىقپەن قارايدى. قانداي دا بٸر مەملەكەتتٸك ورگاندار تاراپىنان قولداۋ بولسا, كەسٸپتٸ كەيٸنگٸ جاستارعا ٷيرەتۋگە دە ۋاقىت بٶلەر ەدٸك دەيدٸ. ايتپاقشى, سەرٸكتەستٸك جاقىندا تاعى بٸرنەشە جوبانى ٸسكە اسىرماقشى. بٸراق باستى كەدەرگٸ – قارجىلىق قولبايلاۋ.
– ەرينە, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ جوق ەمەس. ەڭگٸمەمنٸڭ باسىندا ايتقانداي, بٸز ٷش جٸگٸت بولىپ باستاعان جۇمىسىمىز اقىرىنداپ دٶڭگەلەنٸپ كەلەدٸ. ٷشەۋمٸزدٸڭ ٶزٸمٸز بٶلٸپ العان فۋنكتسييامىز بار. مىسالى, مەن تسەح جۇمىسىمەن, ٶنٸم دايىنداۋمەن اينالىسسام, سەكەن ٶڭٸرلەر مەن رەسەيگە ٶنٸمدٸ ساتۋ جۇمىستارىنا جاۋاپ بەرەدٸ. ال المات تسەحتىڭ جارناماسىن جٷرگٸزٸپ, ٶنٸمگە تاپسىرىستى كٶبەيتۋ ٷشٸن جۇمىس جٷرگٸزەدٸ. ايتا كەتەيٸن, بٸز بٷگٸندە ينۆەستور ٸزدەپ جاتىرمىز. ٶيتكەنٸ تسەحتى ٷلكەيتٸپ, ودان ارى دامىتۋ جوسپارى الدىمىزدا تۇر. ۇسىنعان جوبالارعا قىزىعۋشىلىق تانىتار ينۆەستور بولسا, قازاقستاندا كٶپ تابىلا بەرمەيتٸن ٶنٸمدەردٸ بٸرلەسە شىعارۋعا ەزٸرمٸز. وتاندىق كەسٸپكە ۇدايى كٶمەك بەرٸلسە, سىرتقى يمپورتقا تەۋەلدٸ بولماي, ٸشكٸ قاجەتتٸلٸكتٸڭ بارلىعىن ٶزٸمٸزدەن شىعارىپ, بيزنەسكە باسىمدىق بەرەتٸن جٸگٸتتەر بٸزدە كٶپ-اق, – دەيدٸ كەسٸپكەر.
راسىمەن, ٸس كٶزٸن تاپساڭ, قازٸر ٶزٸڭە دە, ەلگە دە جۇمىس تاۋىپ بەرٸپ, جاعداي جاساۋعا ەبدەن بولادى. ال تاۋار ساپاسىنا باسا مەن بەرەتٸن تسەحتىڭ ٶنٸمٸ ەلگە ەلەۋسٸزدەۋ كٶرٸنسە دە ٶڭٸر ەكونوميكاسىنا سەرپٸن بەرٸپ, ٶتٸمدٸلٸگٸ جاعىنان دا الدىڭعى ورىننان كٶرٸنٸپ وتىرعانى راس. باس قالانىڭ ٶزٸنەن شىعىپ جاتقان ٶندٸرٸس ورنىنىڭ ايماق قازىناسىن ارتتىرۋداعى الار ورنى ەرەكشە دەپ بٸلەمٸز.
