ەكولوگ, ەلٸمٸزدەگٸ جەل ەنەرگيياسىنىڭ پوتەنتسيالىن زەردەلەۋمەن اينالىساتىن ساراپشى ەلبينا ەسسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ ەكولوگييالىق تازا ەنەرگييا كٶزدەرٸنە كٶشەتٸن بارلىق مٷمكٸندٸگٸ بار.
"ەلٸمٸزدە جەل قۋاتىن مولىنان پايدالانۋعا بولاتىن 42 ورىندى انىقتادىق. بۇل جەرلەردە جىل ونى ەكٸ اي جەل سوعىپ تۇرادى, ونىڭ جىلدامدىعى دا قۋات ٶندٸرۋگە جەتكٸلٸكتٸ. جەل ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋگە ەلٸمٸزدٸڭ وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸ قولايلى. وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردٸڭ قۋات كٶزٸنەن تاپشىلىق كٶرٸپ وتىرعانى دا جاسىرىن ەمەس. جەل ەلەكترستانتسييالارىن جوڭعار الاتاۋى, سارىجازدا, جٷزٸمدٸكتە جەنە تارازدا كٶپتەپ ورنالاستىرۋعا بولار ەدٸ.
قالىپتى جەر دەڭگەيٸنەن 50 مەتر بيٸكتٸكتە تۇرعان تاۋلى-قىراتتى ٶڭٸرلەردە جەل ەنەرگيياسىنان مولىنان ٶندٸرەتٸن مٷمكٸندٸك بار", – دەيدٸ ول.
ساراپشىنىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي, كٶپشٸلٸك جەل ستانسىلارىن كەز-كەلگەن جەردە ورنالاستىرۋعا بولارىنا سەنٸمدٸ. نەگٸزٸندە, ونىڭ ەكولوگييالىق اسپەكتٸلەرٸنەن بٶلەك, ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸنە دە نازار اۋدارۋ قاجەت.
40 ملرد توننا كٶمٸر قورى جەنە بارلانعان 40 ملرد باررەل مۇناي قورى بار قازاقستاننىڭ "جاسىل ەكونوميكاعا" كٶشۋٸ ايتارلىقتاي ۋاقىت الاتىن پروتسەسس. ەلدٸڭ جاعدايى تٷزەلٸپ, تۇرمىسى وڭالعان سايىن ەلەكتر قۋاتىنا دا سۇرانىس تا ارتادى.
ساراپشىنىڭ مەلٸمەتٸنشە 2030 جىلعا قاراي قازاقستانداعى ەنەرگييا سۇرانىسى 180 تۆت-عا جەتۋٸ مٷمكٸن مٷمكٸن. ەلٸمٸزدەگٸ ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ 85 پايىزىن سولتٷستٸك ٶڭٸرلەردەگٸ (پاۆلودار مەن قاراعاندى) ٶندٸرٸستٸك كەشەندەر ٶندٸرەدٸ.
"پاۆلودار مەن قاراعاندىداعى كٶمٸر ەلەكتروستانتسييالارى قورشاعان ورتانى ۋلاپ, تابيعات انانىڭ تىنىسىن تارىلتۋدا. قازاقستاننىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن كٶشەتٸن مٷمكٸندٸگٸ مول. ەلٸمٸزدەگٸ جەلدٸڭ ورتاشا جىلدامدىعى سەكۋندىنا 6 مەتردٸ قۇرايدى, بۇل قۋات ٶندٸرۋگە جەتكٸلٸكتٸ مٶلشەر.
ٷكٸمەت جەلدٸڭ پوتەنتسيالىن پايدالانۋ كەرەگٸن ەندٸ-ەندٸ تٷسٸنە باستادى. سودان بولار سوڭعى جىلدارى "جاسىل ەكونوميكانىڭ" ٷلەسٸ ٶسٸپ كەلەدٸ. 2018 جىلى قازاقستانداعى جەل ستانسىلارى ساعاتىنا 300 مۆت قۋات ٶندٸرگەن, بۇل 2013 جىلعى كٶرسەتكٸشتەن 100 ەسە كٶپ.
دەسە دە, قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق بالانسىنداعى جاڭارتىلاتىن ەنەرگييانىڭ ٷلەسٸ ماردىمسىز, 1 پايىزعا دا جەتپەيدٸ. جەلدٸڭ ەلەۋەتٸن تولىق پايدالانا الماي وتىرمىز.
جىل سايىن ەلٸمٸزدٸڭ كٶمٸر ستانسىلارى قورشاعان ورتاعا 275 ملن توننا زيياندى قالدىقتار بٶلەدٸ.
جەل - قازاقستاندى ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى داعدارىستان قۇتقاراتىن قۋات كٶزٸ.
مۇنداي ستانسىلاردى جەردەن 50 نەمەسە 100 مەتردە بيٸكتٸكتەگٸ تاۋلى جەرلەردە ورنالاستىرۋ قاجەت. جەلدٸڭ جىلدامدىعى سەكۋندىنا 6-7 مەترگە جەتەتٸن ايماقتار ەلٸمٸزدە كٶپتەپ كەزدەسەدٸ. سونىڭ بٸرٸ – جوڭعار الاتاۋى. مۇندا جەلدٸڭ جىلدامدىعى سەكۋندىنا 25 مەترگە دەيٸن جەتەدٸ. بۇل ٶلكەدە كٷز بەن قىس كەزٸندە جەلدٸڭ جىلدامدىعى جويقىن بولادى", – دەيدٸ ەلبينا ەسسەنوۆا.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇدان بٶلەك قورداي, سارىجاز, تاراز, جاركەنت, جٷزٸمدٸك, شٸلٸك جەنە جامبىل وبلىسىنداعى اقباقاي اۋىلىنا جەل ستانسىلارىن كٶپتەپ ورنالاستىرۋعا بولادى.
"جوڭعار الاتاۋىنا جەل ستانسىلارىن ورناتار بولساق ساعاتىنا 4400 كۆت ەلەكتر قۋاتىن ٶندٸرەر ەدٸك. تۇتاستاي العاندا جوڭعار الاتاۋىنىڭ پوتەنتسيالى جىلىنا 280 گۆت-نى قۇرايدى", – دەيدٸ ول.
