«جەل ەۋەنٸنە قۇلاق سال».
حارۋكي مۋراكامي.
– قالاي بولسا سولاي سۇراۋعا بولا ما?
– بولادى, ماعان بەرٸبٸر.
– سەن ەندٸگٸ ٶلٸپ قالعانسىڭ با?..
– مەن ەندٸگٸ ٶلگەنمٸن..
– يە, – دەدٸ كٶرتىشقان(كرىسا) اقىرىن عانا, – مەن ەندٸگٸ ٶلٸپ قالعانمىن.("كٶرتٸشقان" تريللوگيياسىنان)
- سٸز ٶزٸڭٸز جازىپ جٷرگەن جانردى قالاي اتايسىز?
- مەن ونى قالجىڭداپ «سۋسي-نۋار» دەپ اتايمىن.
( دميتريي كاۆالەنين مەن حارۋكي مۋراكاميدٸڭ ەڭگٸمەسٸنەن)
[caption id="attachment_12605" align="alignleft" width="131"]
دميتريي كاۆالەنين, «سۋسي-نۋار» مۋراكاميتانۋ كٸتابىنان ٷزٸندٸلەر
تانىمال, رەسەيلٸك اقپاراتتىق سەرۆەر, عالامتور جەلٸسٸندەگٸ «ا-دان يا-عا دەيٸنگٸ جاپونييا»(ياپونييا وت ا دو يا) ەنتسيكلوپەديياسىنىڭ «م» بٶلٸگٸن اشىپ وقىساق بىلاي انىقتاما بەرٸپتٸ:
مۋراكامي حارۋكيدٸڭ ەدەبيەتشٸ رەتٸندە قالىپتاسۋىنا باسقا ەدەبيەتشٸ,قازٸرگٸ كٷنٸ ۇمىتىلعان, اناسىنىڭ قايتىس بولعانىن ەستٸپ, ٶز ٶزٸنە قول جۇمساعان امەريكالىق جازۋشى دەرەك حارتفيلدتٸڭ(1909-1938) ىقپالى بولعان.
بۇعان نە ايتامىز? كەزەكتٸ ەدەبي ارانداتۋ ٶز دەگەنٸنە جەتتٸ. وسىدان كەيٸن ەنتسيكلوپەدييانىڭ ماڭىزدىلىعىن باستى قۇرال سانايتىن كەيبٸرەۋلەردٸڭ ۆوننەگۋەتتٸڭ پروزاسىنا كيلگورا تراۋتتىڭ ٷلكەن ىقپالى بولعاندىعىنا نەمەسە ميسيمانىڭ ورىس تٸلٸنە اۋدارىلۋىنا ٸز كەسۋشٸ فاندوريننٸڭ ىقپالى بولعانىنا ەش تاڭدانباسىمىز انىق.
عالامتورداعى, قاعازدارداعى ٷزدٸكسٸز ٸزدەنٸستەن جەنە ۆاديم سمولەنسكييدەن كەيٸن «جەل ەۋەنٸنە قۇلاق سال»(«سلۋشاي پەسنيۋ ۆەترا») پوۆەستٸنٸڭ كەيٸپكەرٸ تابىناتىن حارتفيلدتٸڭ شىعارماشىلىعى سول «جەل ەۋەنٸنە قۇلاق سال» اتتى پوۆەستتەن باسقا ەش جەردە كەزدەسپەيتٸنٸنە سەنۋٸمە تۋرا كەلدٸ.
جالپى, مۋراكامي ٷشٸن پٸكٸر ايتۋدان اۋلاقپىن, بٸراق سول پوۆەستتٸڭ باستى كەيٸپكەرٸنە امەريكالىق جازۋشى دەرەك حارتفيلدتٸڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعى قاتتى ەسەر ەتكەنٸ انىق. حارتفيلدسٸز ول كەيٸپكەر كٶرتىشقانمەن (كرىسا) ۇزاق ەڭگٸمەلەرگە شىداي المايتىن دا ەدٸ. بٸتپەيتٸن, تاباندى, تٸپتٸ اقىلعا سىيىمسىز, كەي جەرلەردە لوگيكالىق ويلاردان اسىپ كەتەتٸن, بٸر بوكال سىرانىڭ ەڭگٸمەسٸ بولسا دا.
سوندىقتان دا, مۋراكاميدٸڭ تىرناقالدى پوۆەستٸنٸڭ ەرەكشەلٸگٸ ناقتى تەپە-تەڭدٸلٸككە قۇرالعان. نيگيليست كٶرتىشقاننىڭ كەز كەلگەن نورمالاردى, سونىمەن قاتار مورالدٸك نورمالاردى دا جوققا شىعارىپ وتىرۋى, - ال كەيٸپكەردٸڭ سول كٶرتىشقاننىڭ نيگيليزمٸن جوققا شىعارۋى پوۆەستتٸڭ باستى تەپە-تەڭدٸككە قۇرىلعانىن ناقتى كٶرسەتەدٸ-مىس. دەگەنمەن, ەكٸ جاقتىڭ دا وسى جاعدايعا بايلانىستى ارگۋمەنتتەرٸ بٸردەي مٶلشەرگە بٶلٸنگەن. مويىنداۋ مەن جوققا شىعارۋ. ەكەۋٸنٸڭ باسىندا دا بٸردەي جاعداي بولعانىمەن, وعان دەگەن كٶزقاراس ەكەۋٸندە دە ناقتى ديامەتريالدى قاراما قايشى. ەكەۋٸنٸڭ اراسىنداعى سٶز تالاس ەر ادامنىڭ بەيسانالىق دەڭگەيدەگٸ ٶز ٶزٸمەن ارپالىسۋىن كٶرسەتەتٸن سەكٸلدٸ. جەنە ەر قايسىسىمىزدا ول ەر تٷرلٸ دەڭگەيدە شەشٸلەدٸ.
***
[caption id="attachment_12606" align="alignright" width="192"]
«جەل ەۋەنٸنە قۇلاق سال» پوۆەستٸنٸڭ باسى, اسا كٶزگە تٷسە قويمايتىن, بٸراق تەكسەرۋگە ٶتە قىزىق, بٸر سٶيلەمنەن تۇراتىن تاراۋمەن باستالادى.
بۇل وقيعا 1970 جىلدىڭ 8 تامىزىندا باستالىپ, 18 كٷننەن كەيٸن اياقتالدى, ياعني, سول جىلدىڭ 26 تامىزىندا.
سونىمەن, وقيعا تولىق ون توعىز كٷننٸڭ ٸشٸندە بولادى دەپ سەندٸرەدٸ بٸزدٸ كەيٸپكەر-ەڭگٸمەشٸ (ەسكەرتەمٸن: اۆتور ەمەس, كەيٸپكەر-ەڭگٸمەشٸ).
ال ەندٸ ساناپ كٶرٸڭٸز. ون توعىز كٷننٸڭ ٸشٸنە, قانشا سوزساڭىز دا, بۇل وقيعانى سىيعىزۋ تٸپتٸ دە مٷمكٸن ەمەس.
ەندٸ ەسكە تٷسٸرەيٸك. كەيٸپكەر, 1970 جىلى, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ سوڭعى كۋرسىن تەمامداپ, جازدا ٶزٸنٸڭ قالاسىندا كٶشە كەزٸپ, كٶپ قىدىرادى. سول ارالىقتا «قىزىق ادام» كٶرتىشقان اتتى جٸگٸتپەن جەنە بٸر ساۋساعى جوق قىزبەن تانىسادى دا, كٷتپەگەن جەردەن راديو ارقىلى «بيچ بويز» ەنٸن راديو ارقىلى ٶزٸنٸڭ بۇرىنعى, جارتىلاي ۇمىتىلعان سىنىپتاس قىزىنان سىيلىققا الادى.
«بٷگٸن سەنبٸ!», - دەيدٸ راديو جەلٸسٸنەن ىقىلىق اتقان ديدجەي. ال ەندٸ سانايمىز. سول ديدجەي پوۆەستتٸڭ سوڭىندا تاعى شىعادى. «تاعى دا سەنبٸلٸك كەش!», - دەيدٸ ول. ال وسى جەردە تٷسٸنٸسپەۋشٸلٸك. سەبەبٸ, 8-ٸ مەن 26-شى تامىز اراسىندا تەك ەكٸ سەنبٸ بولۋى مٷمكٸن (15 مەن 22, بٸراق ەش 26 ەمەس). سونىمەن بۇل «وقيعا» قاشان باستالىپ, قاشان بٸتتٸ? راديوستانتسييادان كەيٸپكەرگە فۋتبولكا «ٷش كٷننەن» كەيٸن كەلەدٸ. كەلەسٸ كٷنٸ بٸر ساۋساعى جوق قىزدان ول ٷش كٷيتاباق ساتىپ الادى. ول قىز ٶز كەزەگٸندە ونىڭ نٶمٸرٸن «بٸر اپتا» تابا الماي جٷرگەنٸن ايتادى. سونىمەن بۇل «وقيعا» ديدجەيدٸڭ العاشقى پايدا بولۋىنان ٷش كٷن بۇرىن باستالعان. ياعني, 5-شٸ تامىزدا ەمەس پە? ناقتىراق ايتساق, وقيعا 18 كٷن ەمەس ٷش اپتا ٸشٸندە بولعان.
ارى قاراي تٸپتٸ شىم-شىتىرىق. بٸر كٷيتاباقتى Kٶرتىشقانعا تۋعان كٷنٸنە بٸر اي قالعان ۋاقىتتا سىيعا تارتادى. شىندىعى, دجەيدٸڭ بارىندا. «بٸر اپتادان» كەيٸن بٸر ساۋساعى جوق قىز تەلەفون ارقىلى حابارلاسادى دا, سول باردا كەيٸپكەرمەن كەزدەسەدٸ(نٶمٸرٸن الۋ ٷشٸن دجەيگە حابارالاسادى. ال وعان ونىڭ «بٸر اپتا» بويى كەلمەگەنٸن, اۋىرىپ قالدى ما دەپ ۋايىمداپ وتىرعانىن ايتادى). كەلەسٸ كٷنٸ سول قىز كەيٸپكەردٸ ٶز ٷيٸنە شاقىرادى دا, «بٸر اپتاعا» قالادان كەتەتٸنٸن ايتادى.
سول كەلەسٸ «اپتا» بويى كٶرتىشقان قۇلازىپ جٷرەدٸ. سونىمەن قاتار ول كەيٸپكەرگە بٸر ەيەلمەن كەزدەسۋٸن سۇراپ, كەيٸن ول ويىنان اينىپ قالادى («قۇربىڭ قايدا? – ەشقانداي دا قۇربى بولمايدى. – قالاي بولمايدى? – سولاي بولمايدى.»). سول ۋاقىتتا دجەي كٶرتىشقاننىڭ قۇلازۋىنا الاڭدايدى. دەل سول اپتادا كٶرتىشقان كەيٸپكەرمەن «ٶزگەرتۋگە كەلمەيتٸن نەرسە» تۋرالى اشىق ەڭگٸمەلەسەدٸ. سودان كەيٸن پوۆەستتەن كٶرتىشقان جوعالادى.
بٸر اپتا ٶتكەننەن كەيٸن بٸر ساۋساعى جوق قىز «ورالادى». ول ٶزٸنٸڭ ەشقايدا دا بارماعانىن ايتادى. بٸر اپتا ٸشٸندە ونىڭ جٷزٸندە «ٷش جىل جاس قوسقان» سەكٸلدٸ قارتايۋشىلىق كٶرٸنەدٸ (ابورت). «سەن قاشان توكيوعا ورالاسىڭ?», -دەيدٸ قىز. «كەلەسٸ اپتادا» دەپ جاۋاپ بەرەدٸ كەيٸپكەر. ەگەر ٶتە مۇقييات ساناساڭىز بۇل ەڭگٸمە 27 تامىز كٷنٸ بولادى. «كەلەسٸ اپتا» جەكسەنبٸ, 30 تامىزدا باستالادى( جاپونييادا اپتا جەكسەنبٸ كٷنٸ باستالادى, دٷيسەنبٸدەن ەمەس). بٸراق كەيٸپكەر 26 تامىز, سەرسەنبٸ كٷنٸ كەتەدٸ ( «باردىڭ كەرەگەسٸندەگٸ كٷنتٸزبە 26 تامىزدى ناقتىلاپ تۇرعانداي.»). وقيعاعا دەيٸنگٸ ٷش كٷندٸ جەنە ودان كەيٸنگٸ تٶرت كٷندٸ قوسىڭىز. بٸردەن جەتٸ كٷن قايدا كەتٸپ قالدى?
بۇل قانداي بىلىق? ەلدە, قاتەلٸك پە? تٸپتٸ, باستاۋشى, «گۋندزو» ەدەبي دەبيۋتٸ ٷشٸن بەرٸلەتٸن سىيلىقتىڭ يەگەرٸ بولا تۇرا ما?
ەلدە بۇل جەردە باسقا دا قيتۇرقىلىق بار ما?
ەگەر بۇل جەردە قاتەلٸكتٸ جوق دەپ ەسەپتەسەڭٸز, ەڭ قىزىق دٷنيەلەر باستالادى. ال كەتتٸك. «جاپون جانۋارلار ەلەمٸنٸڭ ٷلكەن ەنتسيكلوپەديياسىن» اشامىز. «تىشقاندار مەن كٶرتىشقاندار» تاراۋىن تابامىز دا, وقيمىز:
تىشقاندار(كٶرتىشقاندار)- جەر استىندا ٶمٸر سٷرەتٸن جانۋارلار. جەنە كٶنە يندييا مەن ەگيپەتتە ٶلٸمنٸڭ سيمۆولى. ەۋروپا ەلدەرٸندە دەنەسٸنەن اجىراتىلعان جاندى كٶرتىشقاننىڭ كەيپٸنە ەنەدٸ دەپ ەسەپتەگەن. ال ۆيرۋس تاسىمالداۋشى كٶرتىشقانداردى, تۋىلۋ كەزٸندە ٶلگەن جەنە تٷسٸك تاستاۋدىڭ سالدارىنان تۋىلماي قالعان سەبيلەرگە تەلٸگەن...
تاعى سول سيياقتى, كٶپ مٶلشەردە تىشقاندار مەن كٶرتىشقان كەيپٸندە دەنەسٸنەن اجىراعان جانداردىڭ (كٶبٸنە سەبيلەر) ٶلٸمنەن كەيٸن دە وسى ٶمٸردە تٸرشٸلٸگٸن جالعاستىراتىنى كەزدەسەدٸ.
باسقاشا ايتاتىن بولساق, كٶرتىشقان قايتا ٶمٸرگە كەلۋ مەن ٶلٸمنٸڭ سيمۆولى. تٸپتٸ ونىڭ پوۆەستتٸڭ باسىنان بەرٸ ٶلٸ كەيٸپتە بولعانىن اڭعارۋعا بولادى. ال نەگٸزگٸ پوۆەست – ول كەيٸپكەردٸڭ وسى ٶمٸردەگٸ بٸر قىز (ساۋساعى جوق قىز) بەن انا ٶمٸرلٸك كٶرتىشقان اراسىندا توقتالعان بٸر جازدىڭ وقيعاسى.
ەگەر وسىنىڭ بەرٸن نەگٸزگە الاتىن بولساق, ۋاقىت ارالىعىنداعى بىلىق ٶز ورنىنا كەلەدٸ دە قالادى. 12 كٷنٸ (وسى ٶمٸردٸڭ) كەيٸپكەر كٷيتاباق ساتاتىن دٷكەنگە بارادى دا, ساۋساعى جوق قىزدىڭ بٸر اپتا بويى كەيٸپكەردٸڭ ٶزٸنە ەش جاماندىق ٸستەمەگەنٸنە سەنبەگەنٸن ايتىپ, ونى بٸر اپتا ٶتكەننەن كەيٸن بٸراق مويىندايدى. 7 كٷن بويى ول قىز ونىڭ ٶمٸرٸندە مٷلدە بولماعان. 12-سٸ كٷنٸ بارعا بارادى دا, ول جەردە كەيٸپكەردٸ ەشكٸم بٸر اپتا بويى كٶرمەگەنٸن بٸلەدٸ. بٸر اپتا ول قىز ونىڭ ٶمٸرٸندە مٷلدەم ٶمٸر سٷرمەگەن. سول اپتا بويى كٶرتىشقان قۇلازىپ جٷردٸ. بٸز سول ٶلٸ اپتانى سىزىپ تاستاعان بويدا بەرٸ ٶز ورنىنا كەلەدٸ. ياعني, نەگٸزگٸ وقيعا 8-ٸ مەن 26-ى ارالىعىندا ٶتكەن. وسى اپتا بويى جەنە كەلەسٸ تريللوگييا بارىسىندا دجەيدٸڭ بارى ەكٸ ٶمٸر اراسىنداعى تونەلدٸڭ جۇمىسىن اتقارادى. جەنە دەل وسى جەردە بٸر ساۋساعى جوق قىزعا كەيٸپكەردٸڭ نٶمٸرٸن ونىڭ دوسى(«بويى ۇزىن, ٶزەشە, بٸرتٷرلٸ») بەرگەنٸ دە كەزدەيسوقتىق ەمەس. كٶرتىشقان. مولەردٸ وقىپ وتىرعان ەلەس.
سولاي.
***
مەن بلوكنوتىمدى اشتىم دا, ونى دەل ورتاسىنان ەكٸگە بٶلەتٸندەي ەتٸپ تٷزۋ سىزىق سىزدىم. بٸر جاعىنا مەن ٶزٸمنٸڭ نەگە جەتكەنٸمدٸ, ەكٸنشٸ جاققا نەنٸ جوعالتقانىمدى, تاپتاعانىمدى, باسقا نەرسە ٷشٸن قۇربانعا شالعانىمدى جازدىم. مەن ۇزاق جازدىم. جازا بەردٸم, جازا بەردٸم... بٸراق تٸزٸم بٸتەتەتٸن ەمەس...
حارۋكي مۋراكامي.
قالاعاندىقتان با ەلدە ٶزگە مە, بٸراق اۆتور وسى ٷردٸسپەنەن ٶز ەدەبيەتٸنە جول اشادى. جەنە بٸزگە ونى قالاي وقۋ كەرەك ەكەنٸ جايلى بٸردٸ-ەكٸلٸ كٸلتسٶزبەنەن جەتكٸزگٸسٸ كەلەتٸن سيياقتى. قاعاز بەتٸنە سىزىلعان سىزىق – باسقا ەمەس ەكٸ ەلەم اراسىنداعى شەكارا سەكٸلدٸ. وسى ٶمٸر مەن انا ەلەم. ەيتكەنمەن,ونىڭ قايسىسى وسى ٶمٸر, قايسىسى باسقا ەلەم ەكەنٸ, ەسٸرەسە, كەيٸنگٸ روماندارىنان انىقتاۋ وڭاي ٸس ەمەس. ( رەالدىلىق ٷزدٸكسٸز يررەالدىلىقتى جۇتۋمەن بولادى, جەنە كەرٸسٸنشە. جەنە الماكەزەك ولار ماتەرييا مەن بٸزدٸڭ ٶمٸردەگٸ وقيعالاردى اينالدىرۋمەن بولادى). ال سول شەكارا (سىزىق) پوۆەستتٸ نەگٸزگٸ ەكٸ بٶلٸمگە ناقتىلاپ بەرەدٸ جەنە وقىرماننىڭ باسىنداعى ەكٸ پاراللەل ەلەمگە اپاراتىن ەكٸ بٶلٸكتٸ اجىراتىپ الادى. كٷن مەن تٷنگە, اق پەن قاراعا, جارىق پەن تٷنەك, جاڭبىر مەن قار ت.س.س. روماندارىن قايتا وقىپ شىعىڭىز!
[caption id="attachment_12607" align="alignright" width="158"]
كەيٸپكەرگە جاقىن, قىمبات دٷنيەلەردٸڭ بارلىعى تولاستايدى. تاۋسىلادى, ٶلەدٸ, انا ٶمٸرگە كٶشەدٸ. اۆتور مەن ونىڭ كەيٸپكەرٸنٸڭ بۇل پوۆەستتەگٸ باستى سۇراعى, ماقساتى: بۇنىمەن قالاي قاتىناسۋ كەرەك? قالاي ٶمٸر سٷرۋ كەرەك? قالاي ۇعىنىسۋ, تٷسٸنٸسۋ كەرەك?
ەڭ باستى بايلانىسۋ قۇرالى رەتٸندە, مۋراكامي ورتاعا دەلدال-مەدۋيمداردى قوسادى. ولار ادام, بٸر قۇرال, زات نەمەسە كٶبٸنە ٶنەر تۋىندىسى (كٸتاپ, مۋزىكا). نەمەسە انا ٶمٸرمەن قارىم-قاتىناس جاساپ جەنە سول جاقتان وسى ٶمٸردە قالۋىنا كٶمەك بولا الاتىن حابار الۋى ٷشٸن بەلگٸلٸ بٸر ورىندار.
***
كٶرتىشقان سوڭىنا قاراي ەلدە بٸر قايعىسى شاش ەتەكتەن (ابورت?) ەيەلمەن قوش ايتىسادى. كٶرتىشقاننىڭ ٶزٸ سول جاعدايدان كەيٸن ودان ەرٸ قايعى جۇتىپ, بارعان سايىن سۋىپ, تٸپتٸ ونىڭ مونولوگى ەرمەن قاراي ابستراكتىلى بولىپ, رەالدى ٶمٸردەن الىستاي باستايدى. سولاي وسى پوۆەستتٸڭ پاراقتارىنان (وسى ٶمٸردەن دە) تٷبەگەيلٸ جوعالادى.
ال باستى كەيٸپكەر جەرلٸك, ٶمٸرلٸك سەزٸمدەردٸ ەلٸ دە سەزٸنە الۋ ٷشٸن تالپىنادى. ٶمٸرلٸك ساعىنىشتاردى, جوعالتۋدى, ٶلٸم مەن ٶمٸر جايلى ٶز ٸشٸندە كٶپ تالقىلايدى. باسقا كەيٸپكەرلەردٸڭ پورترەتتەرٸ (كٶرتىشقاننان باسقاسى) انىق ادامي كەيٸپكە ەنە باستايدى. تٶسەككە سال بولىپ تاڭىلعان قىزدىڭ دا جاعدايى دۇرىستالا باستايدى (ٶمٸرگە دەگەن ٷمٸتٸن جوعالتپايدى). سونىمەن قاتار راديو ديدجەيٸنٸڭ سٶزدەرٸ: «مەن سٸزدەردٸڭ بەرٸڭٸزدٸ دە سٷيەمٸن!».
وسى ليريكالىق قورىتىندىنى پوۆەستتٸڭ نەگٸزٸ دەپ سانايمىز با? جوق, ەلدە پوۆەستتٸڭ اتاۋىنا قايتا كەلٸپ, ونىڭ قايدان پايدا بولعانىن ەسٸمٸزگە تٷسٸرەيٸك پە?
اۆتور:
مەن پوۆەستتٸڭ اتاۋىن ترۋمەن كاپوتەدەن العانمىن. ونىڭ بٸر ەڭگٸمەسٸ وسى سٶزدەرمەن اياقتالادى: « ەشتەڭەنٸ دە ويلاما, ەشتەڭە دە ەسٸڭە تٷسپەسٸن.تەك جەلدٸڭ قالاي ەن سالعانىن تىڭداساڭ بولعانى.»
ال ەگەر شىنىنا كەلەتٸن بولساق, بۇل مەنٸڭ جۇمىسىمنىڭ تاقىرىبىن رومان بٸتكەننەن كەيٸن عانا قويعان العاشقى ھەم سوڭعى كەز عانا. ودان كەيٸن مەن بٸرٸنشٸ رومانىما ات قويىپ العاندى باستى مٸندەتكە اينالدىردىم. سولاي جەڭٸلٸرەك جازىلادى.»
***
«بارلىق بايلار – وڭباعاندار!», - دەيدٸ كٶرتىشقان ٷشٸنشٸ تاراۋدا, بٸراق ٶزٸ دە باي وتباسىنان بولا تۇرا, - كەيدە ٶزٸڭ قالاماساڭ دا باي ەكەنٸڭدٸ مويىندايتىن كەزدەر بولادى. سول كەزدەرٸ بەرٸن تاستاپ, قاشىپ كەتكٸم كەلەدٸ...»
«ولاي بولاتىن بولسا, قاشىپ كەت», - دەيدٸ كەيٸپكەر, ورتا دەڭگەيلٸ وتباسىنىڭ ٶكٸلٸ.
«ادامدار بٸردەي بولىپ تۋمايدى», - دەپ, كٶرتىشقاننىڭ ٶزٸ قۇراعان ەڭگٸمەسٸندەگٸ قىز, دجون ف. كەننەديدٸڭ سٶزٸن ايتادى.
31-تاراۋدا, باستى كەيٸپكەر وسىعان جاۋاپ قايتارادى:
«نەگٸزٸندە بارلىعى بٸردەي. ٶزٸندە بار ادامدار سونى جوعالتىپ الام با دەپ, جوق ادامدار سونىڭ سول كٷيٸ تابىلماي كەتەرٸنەن قورقادى. بەرٸ بٸردەي... جەنە وسىنى بايقاعان ادامدار كٸشكەنە عانا تالپىنىس جاساپ, سەل مىقتىراق بولا السا. بٸراق مىقتىلار ەستە جوق...تەك مىقتى بولىپ كٶرٸنگٸسٸ كەلەتٸندەر عانا بار.»
پوۆەستتە كەدەي مەن باي سٶزدەرٸ 6 جەنە 16 رەت جازىلعان (ٶز كەزەگٸنشە). جەنە وسى بٸرنەشە تاراۋعا بٶلٸنٸپ تاستالعان سٶزدەر, مۋراكاميدٸڭ بارلىق دەرلٸك روماندارىندا بايلىق پەن كەدەيلٸك اراسىنداعى پٸكٸرتالاس تولاستامايدى. ال وقىرماندارعا مۋراكامي وسىنى تٸپتٸ دە كلاسستىق بٶلٸنۋ تۋرالى ايتقىسى كەلەتٸندٸكتەن ەمەس, جاپونييانىڭ 60 جىلدارى مەن 70 جىلدارداعى بٶلٸنۋ مەن ايىرماشىلىقتى ايتقىسى كەلەتٸندٸكتەنجازاتىن بولار. 60 جىلدارداعى جاپونييادا «بارلىق بايلار – وڭباعاندار!» دەيتٸن بولسا, 70 جىلداردا, حارتفيلدتٸڭ رومانى جەلٸسٸ بويىنشا « ەگەر سٸزدە بەرٸ جاقسى بولسا, ونىڭ نەسٸ جامان?» دەگەن لوزۋنگكە كەلەتٸن سەكٸلدٸ.
جاپونييا 60 جىلدارداعى شىم-شىتىرىقتان ايىرىلىپ, ٷزدٸكسٸز بايلىققا كەنەلە باستادى. ەش مەنسٸز ستۋدەنتتٸك كٶتەرٸلٸستەر مەن انتيەسكەري مانيفەستتەر 60 جىلدارى كٶپ بەلەڭ الدى. ستۋدەنتتەرگە مەمكلەكەتتٸ قايتا قۇرۋ ٷشٸن ٶز ويىن بٸلدٸرۋگە تيىم سالىندى. ونىڭ ورنىنا جاستارعا قارجىلىق, ماتەريالدىق جاعداي جاسالىندى دا, كٶتەرٸلەتٸن ادام دا, ماقسات تا قالمادى.
ون جىل ٶتكەننەن كەيٸن جازىلعان حارۋكيدٸڭ فاميلييالاسى, ەنشٸ (كەيٸن جازۋشى), «قىشقىل» ۇرپاقتىڭ ٶكٸلٸ, ريۋدٸڭ « جاڭا مۋزىكانىڭ عاجايىپ ەۋليەلەرٸ» اتتى كٸتابىنان ٷزٸندٸ:
«جەل ەۋەنٸنە قۇلاق سال» پوۆەستٸ ەسكەري كەزەڭنەن كەيٸنگٸ, تۇڭعىش «ەگەر سٸزدە بەرٸ جاقسى بولسا, ونىڭ نەسٸ جامان?» اتتى, پوپ-مەدەنيەتتٸڭ باستى لوزۋنگى جارييالاعان العاشقى پوۆەست. وسىعان دەيٸنگٸ جاپونييادا جازىلعان بارلىق دەرلٸك ەدەبيەت مٷلدەم باسقا پسيحولوگييانىڭ يدەياسىندا بولدى: «بارلىق بايلار – وڭباعاندار!», مٸنە, وسىمەن دە «جەل ەۋەنٸنە قۇلاق سال» پوۆەستٸنٸڭ تەرەڭ ماعىنالى ەكەندٸگٸن, جاپون تاريحىنداعى جاڭا كەزەڭٸندەگٸ پرينتسيپييالدى ەموتسييالاردىڭ ٶزگەرۋٸن بايقاۋعا بولادى.
بٸر قىزىعى, دەل وسى ريۋ مۋراكامي «ٷلكەن قالامداسىنىڭ جولىن جالعاستىرادى», سودان كەيٸن 1984 جىلدىڭ ٶزٸندە, جاپون پوپ-مەدەنيەتٸنٸڭ تاريحىن قازبالاپ جٷرٸپ, «جاپون پەپسي ۇرپاقتارىنىڭ» جان دٷنيەسٸن اشاتىن تاعى بٸر مەلٸمدەمە جاسادى:
«Southern All stars» بٸرٸنشٸ ناعىز جاپوندىق پوپ-توپ بولدى. ٶزدەرٸنٸڭ كٶشباسشىلارى مۇنى تٷسٸنبەسە دە, ولار شىنىمەن دە تاماشا توپ بولاتىن.
بۇگان دەيٸن جاپونييادا پوپ-مەدەنيەت مٷلدە بوي كٶرسەتپەدٸ. ونى باي امەريكا ۋايىمسىز حالىق ٷشٸن ويلاپ تاپتى. دجاز, برودۆەيلٸك ميۋزيكلدار, پوپ-ارت, روك-ن-رولل, گولليۆۋدتىق فيلمدەر, وسىنىڭ بەرٸ لۋي ارماسترونگتان باستاپ «جۇلدىزدى سوعىسقا» دەيٸنگٸ جەنە ەندي ۋورحال – مەن ٷشٸن پوپ-مەدەنيەت.
ال نەگە وسى پوپ-مەدەنيەت جاپونييادا سونشاما جىلدار بويى ٶمٸر سٷرە المادى?
كەدەيلٸكتٸڭ كەسٸرٸنەن. كٷرٸشتٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ, تٸپتٸ سوڭعى دەنٸنە دەيٸن جەپ تاستادىق, اتا-انالارى قىزدارىن بازارعا جٸبەردٸ, بەرٸ-بەرٸ. وسىنداي جابايى ەلەمدە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىپ, «Love me Tender»مەن «A Day in the life»-تى تىڭداۋ ٷشٸن مٷمكٸندٸگٸڭ دە, كٶڭٸل-كٷيٸڭ دە بولمايدى.
تاماعىڭ كەۋٸپ كەتتٸ – بٸردەن سىرا ٸشەسٸڭ.
جانىڭدا قىز جاتىر ما – تٸپتٸ كەرەمەت.
بۋتيكتەگٸ كەرەمەت فاسون – بٸردەن ساتىپ الدىڭ.
بۇل قاراپايىم ٷش ەموتسييا پوپ-مەدەنيەتتٸڭ نەگٸزگٸ ٷش قاعيداسى دەرسٸڭ. سەبەبٸ, بۇلار ادامنىڭ ٶمٸرٸندەگٸ قايعىرۋ مەنەن «مەنٸڭ ٶمٸرٸمنٸڭ نەندەي ماعىناسى بار?» نەمەسە «مەن كٸممٸن جەنە نە ٸستەپ جٷرمٸن?» سەكٸلدٸ سۇراقتارعا قاراعاندا ماڭىزدىراق رٶل اتقارادى.
وسىمەن دە پوپ-مەدەنيەتتٸڭ قازٸرگٸ مىقتىلىعى كٶرٸنەدٸ. وسىنداي تاۋارلار قاشان دا سۇرانىسقا يە بولعان.
مەن حارۋكي مۋراكاميدٸڭ پروزاسىن «پوپ» دەۋدەن اۋلاقپىن (دەگەنمەن بۇل سيپاتتاما ريۋدٸڭ ٶزٸنە كەلەتٸن سيياقتى, بٸراق بۇل باسقا كٸتاپتىڭ تاقىرىبى) مەنٸڭ ويىمشا, ماعان مۋراكاميدٸڭ ٶزٸنٸڭ وسىعان بايلانىستى سٶزدەرٸ جاقىنىراق كٶرٸنەدٸ:
– يە, مەن پوپ-مەدەنيەتتٸ جاقسى كٶرەمٸن, - دەدٸ ول بٸر سۇحباتىندا, - دەۆيد لينچتٸڭ «روللينگ ستوۋنز», «دورز» سەكٸلدٸ دٷنيەلەرٸ مەن وسىنىڭ اينالاسىنداعى پوپ-مەدەنيەت كٶڭٸلٸمە جاعادى. مەن ەليتارلىقتى جەك كٶرەمٸن. ماعان ستيۆەن كينگتٸڭ, رەيموند چاندلەردٸڭ قورقىنىشتى فيلمدەرٸ ۇنايدى. بٸراق مەن ونداي دٷنيە جازعىم كەلمەيدٸ. مەن پوپتىڭ مازمۇنىن ەمەس, ونىڭ سترۋكتۋراسىن قولدانعىم كەلەدٸ. ماعان وسىنداي سترۋكتۋرالاردى ٶزٸمنٸڭ دٷنيەممەن تولتىرعان ۇنايدى. ول - مەنٸڭ مەنەرٸم, مەنٸڭ ستيلٸم. سوندىقتان دا مەنٸ جازۋشىلاردىڭ وسى ەكٸ تيپٸ دە جاقسى كٶرە بەرمەيدٸ. پوپ-مەدەنيەتتٸڭ جازۋشىلارى دا, دەستٷرلٸ ەدەبيەتشٸلەر دە. سەبەبٸ, مەن ولاردىڭ ورتاسىندامىن عوي, مەنٸكٸ تٸپتٸ جاڭا باعىت, جاڭا دٷنيە. سوندىقتان دا مەن قانشاما جىل جاپونييادا ٶز ورتامدى تابا الماي جٷردٸم. ال ەندٸ بۇل جاعدايدىڭ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸپ بارا جاتقانىن كٶرەمٸن. مەنٸڭ وقىرماندارىم مەنٸڭ كٸتاپتارىمدى ەلٸكٷنگە ساتىپ الىپ, وقيدى. جەنە ولار مەنٸڭ جاعىمدا. ەندٸ مەن ٷشٸن ورتا بار. جەنە ول ٶسٸپ بارادى. بٸراق سول ورتانىڭ قانشالىقتى كەڭەيگەنٸنەن ,ٶزٸمە جاپون جازۋشىسى رەتٸندە سونشالىقتى جاۋاپكەرشٸلٸك ارتامىن... مٸنە, سوندىقتان دا مەن جاپونيياعا قايتا ورالدىم.
