2005 جىلى قايتا قولعا الىنىپ, تەحنولوگيياسى تولىق جاڭارۋدان ٶتتٸ. سودان بەرگٸ ۋاقىتتا جاركەنت كراحمال-سٸرنە زاۋىتىنىڭ جۇمىسى بٸردە-بٸر كٷن دامىلداعان جوق.
قازٸر كٷنٸنە 300 توننا جٷگەرٸ ٶڭدەيدٸ. وسى سالاداعى قازاقستان عانا ەمەس, ورتا ازيياداعى ەڭ ٸرٸ ٶندٸرٸس ورىندارىنىڭ بٸرٸنە اينالدى.
جٷگەرٸ زاۋىتىنىڭ جاركەنتتە ورنالاسۋى دا بەكەر ەمەس. جٷگەرٸنٸڭ وتانى بۇل جەر. كەزٸندە پانفيلوۆ, ۇيعىر, ەڭبەكشٸ قازاق اۋداندارىنىڭ جەر ەمگەن شارۋالارى جٷگەرٸ ٶسٸرۋدٸ نەگٸزگٸ كەسٸپكە اينالدىرىپ, ودان تاۋ-تاۋ تٷسٸم الىپ, نەپاقالارىن ايىرىپ وتىرعان.
زاۋىتتا جۇمىس ٸستەيتٸن 340 جۇمىسشىنىڭ بارلىعى جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار. جٷگەرٸنٸڭ قىر-سىرىن جەتە بٸلەتٸن, ودان ٶنٸم الۋعا ەبدەن ماشىقتانعان.
جاركەنت كراحمال-سٸرنە زاۋىتى – سٸرنە ٶندٸرۋمەن اينالىساتىن ەلٸمٸزدەگٸ جالعىز كەسٸپورىن. سونىسىمەن دە قۇندى.
كراحمال سٸرنەسٸن قانداي ماقساتتا قولدانادى?
جٷگەرٸدەن الىناتىن كراحمال – تاعام ٶندٸرٸسٸ, كونديتەرلٸك ٶنٸمدەر, جەڭٸل ٶنەركەسٸپ, توقىما, قاعاز پوليگرافيياسى, تەمەكٸ, سىرا قايناتۋ جەنە شىرىن جاساۋ ٶنەركەسٸبٸندە, سونداي-اق قۇرىلىس ماتەريالدارى ٶندٸرٸسٸندە جوعارى سۇرانىسقا يە.
زاۋىت تٷرلەندٸرٸلگەن كراحمالدىڭ 18 تٷرٸن, مالتوزا جەنە گليۋكوزا بالشىرىندارىن, گليۋتەن, جٷگەرٸ مايىن, ۇرىق, كەبەك, تٷيٸرلەنگەن قۇراما جەم شىعارادى.
ال سٸرنە وسى كراحمالدان الىناتىن قويۋ شەربەت تەرٸزدٸ تەتتٸ ٶنٸم. زاۋىت بۇدان بٶلەك كراحمال- گليۋكوزالىق قانت پەن تاعامدىق گليۋكوزانى شىعارادى. گليۋكوزا الىناتىن شيكٸزات تاعى سول – كراحمال.
كريستالدىق گليۋكوزا تازا دا تəتتٸ, ەرٸ تەز سٸڭەتٸن جوعارى ساپالى تاماق ٶنٸمٸ. كونديتەرلٸك نان-توقاش ٶنٸمدەرٸن, جەمٸس كونسەرۆٸلەرٸن, قويۋلاتىلعان سٷت, بالمۇزداق, ليكەر-اراق ٶنٸمدەرٸن جəنە كۋلينارييالىق ٶزگە دە ٶنٸمدەردٸ شىعارۋ ٷشٸن وسى گليۋكوزا پايدالانىلادى.
جاركەنت كراحمال-سٸرنە زاۋىتىنىڭ قۇندىلىعى دا وسىندا.
بىلتىرعى جىلدان باستاپ كەسٸپورىن ٶنٸمنٸڭ جاڭا تٷرٸ گليۋكوزا-فرۋكتوزا بالشىرىنىن شىعارۋدا. وسى ماقساتتا زاۋىت باسشىلىعى «يگ-42» دەپ اتالاتىن تەحنولوگييانى ساتىپ العان, بۇل تەحنولوگييانىڭ ەرەكشەلٸگٸ سوندا قۇرامىندا جاساندى نەمەسە سينتەتيكالىق زاتتار, سونداي-اق تاماق قوسپالارى بولمايتىن شيكٸزات ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سالا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ٶنٸم دەل قازٸر ورتا ازييادا جوق. بۇل ٶنٸم كارامەل, يريس جەنە باسقا تەتتٸ قوسپالاردى ٶندٸرۋ كەزٸندە قولدانىلادى ەكەن.
ايتۋ كەتەك كەرەك, زاۋىت گليۋكوزا بالشىرىنىن ٶندٸرۋ كەزٸندە گەنەتيكالىق تٷرلەندٸرٸلگەن شيكٸزاتتى قولدانبايدى, بۇدان تىس جٷگەرٸنٸ قالدىقسىز قايتا ٶڭدەۋ تسيكلىن جولعا قويعان.
ەزٸر زاۋىت جىلىنا 60 مىڭ توننا جٷگەرٸ دەنٸن ٶندٸرەدٸ. كەلەكشەكتە بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 300 مىڭ تونناعا دەيٸن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرعان جايى بار.
زاۋىتتىڭ نەگٸزگٸ تۇتىنۋشىلارى كٸمدەر?
جاركەنت كراحمال-سٸرنە زاۋىتىندا ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمنٸڭ 60 پايىزىن قازاقستاندىق كەسٸپورىندار تۇتىنىپ وتىر.
بۇلاردىڭ اراسىندا –
«راحات» كونديتەر زاۋىتى, «Alinex» جشس, «اقساي-نان», «ماسلودەل», «حاملە», «Carlsberg Kazakhstan», «RG Brands» سيياقتى تانىمال كومپانييالار بار.
«كەسٸپورىن ٶنٸمٸنٸڭ 40 پايىزى رەسەي, قىتاي, قىرعىزستان, ٶزبەكستان جەنە تەجٸكستانعا تاسىمالدانادى», – دەيدٸ زاۋىت باسشىسى سۇلتانمۇرات سٸرەپٸلوۆ.
ەكسپورتتى 2 ەسە ۇلعايتىپتى
قازٸرگٸ كٷنٸ زاۋىت
«KazakhExport» ەسك» اق قولداۋىمەن ٶزبەكستانعا جٷگەرٸ كراحمالى مەن سٸرنەسٸنٸڭ ەكسپورتى كٶلەمٸن 2 ەسە ۇلعايتتى.
جىل سوڭىنا دەيٸن «جاركەنت كراحمال-سٸرنە زاۋىتى» جشس ٶزبەكستانعا 5,4 مىڭ توننا سٸرنە جەنە 3,6 مىڭ توننا جٷگەرٸ كراحمالىن ەكسپورتتاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ۇلتتىق كومپانييا ٶزبەكستاندىق ساتىپ الۋشىعا قازاقستاندىق زاۋىت ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋ ٷشٸن ساۋدانى قارجىلاندىرۋ جولىمەن قولداۋ كٶرسەتەدٸ.
مۇنداي قارجىلاندىرۋسىز جەتكٸزۋ كٶلەمٸ ەلدەقايدا از بولار ەدٸ. ٶيتكەنٸ ساتىپ الۋشىدا تاۋاردىڭ بٷكٸل كٶلەمٸن تالاپ بويىنشا الدىن الا تٶلەۋ شارتتارىمەن ساتىپ الۋعا قاجەتتٸ ٷلكەن قاراجات اينالىمى بولا بەرمەيدٸ.
بۇل رەتتە, ەدەتتە, ەربٸر ٶندٸرۋشٸ ەكٸ سەبەپ بويىنشا الدىن الا تٶلەمسٸز ٷلكەن سوماعا ٶنٸم جەتكٸزە المايدى.
بٸرٸنشٸدەن, اپارعان تاۋارى ٷشٸن تٶلەمدٸ ۋاقتىلى الا الماۋ تەۋەكەلٸ بار. ەكٸنشٸدەن, تٶلەمدٸ كەيٸنگە قالدىرۋ جولىمەن تاۋار نەعۇرلىم كٶپ تيەپ-جٶنەلتٸلسە, بوس اينالىم قاراجاتتارى سونشالىقتى از قالادى.
بۇل كاپيتالدىڭ اينالىمدىلىعىن باياۋلاتادى, باسقا جەتكٸزۋلەردٸڭ بولماي قالۋ تەۋەكەلٸن تۋدىرادى, پايدانى تٶمەندەتەدٸ جەنە ت.ب.
بۇل مەمٸلەنٸ قارجىلاندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ ٷشٸن «KazakhExport» ەسك» اق ٶزبەك بانكتەرٸنٸڭ بٸرٸمەن ەرٸپتەستٸك قاتىناس ورناتتى, ونىڭ قارجىلىق جاعدايىن زەرتتەدٸ جەنە بۇل بانكە بانكارالىق قارىزدان جالتارۋ تەۋەكەلٸنە ليميتتٸڭ بەلگٸلەنگەن مٶلشەرٸن بەلگٸلەدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا ٶزبەكستاننىڭ بانك سەكتورىندا وڭ ديناميكانىڭ بايقالاتىندىعىن جەنە كٶپتەگەن ٶزبەك بانكتەرٸنٸڭ وسىنداي مەمٸلەلەرگە قاتىسۋعا دايىن ەكەنٸن ايتا كەتۋ قاجەت.
DALANEWS.KZ انىقتاماسى:
2015 جىلى قازاقستاندا ۇلتتىق بيزنەس-رەيتينگتٸ زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا زاۋىت «سالا كٶشباسشىسى» بولىپ تانىلدى. 2017 جىلى جكسز «قازاقستاننىڭ ٷزدٸك تاۋارى» كونكۋرسىنىڭ وبلىستىق كەزەڭٸنٸڭ «ٶندٸرٸستٸك ماقساتتاعى ٷزدٸك تاۋارلار» نوميناتسيياسىندا بٸرٸنشٸ ورىندى يەلەندٸ, سونداي-اق پرەزيدەنتتٸڭ «التىن ساپا» سىيلىعىن الدى.
...
«KazakhExport» ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانيياسى» اق – «بەيتەرەك» حولدينگٸنٸڭ ەنشٸلەس كومپانيياسى. KazakhExport ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىندا شيكٸزاتتىق ەمەس تاۋارلاردىڭ, جۇمىستاردىڭ, قىزمەتتەردٸڭ ەكسپورتىنىڭ ٶسۋٸنە قولداۋ كٶرسەتۋمەن جەنە قازاقستاندىق كەسٸپورىندارعا قارجى-ساقتاندىرۋ جەنە قارجىلاي ەمەس قولداۋ پراكتيكاسىن قالىپتاستىرۋمەن اينالىسادى.
ەكسپورتتاۋشىلار www.keg.kz سايتىنا كٸرٸپ «ەكسپورتتاۋشىنىڭ بٸرٸڭعاي تەرەزەسٸ» ارقىلى ساقتاندىرۋعا ٶتٸنٸش بەرە الادى.
دايىنداعان, دياس شايزاقوۆ
