كٶلٸك مينيسترٸ مارات قاراباەۆ قاتون-قاراعاي مەن كەندٸرلٸدەگٸ شاعىن اۆياتسييانى دامىتۋ قانشالىقتى ورىندى ەكەنٸ تۋرالى ساراپشىلاردىڭ دا, ٶزٸنٸڭ قولاستىنداعىلاردىڭ دا, ازاماتتىق اۆياتسييا كوميتەتٸندەگٸلەر مەن «قازاەروناۆيگاتسييا» رمك قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ دە ويىن پىسقىرماعان. بۇعان بولجام بويىنشا, كەندٸرلٸ, كاتون-قاراعاي جەنە زايسانداعى ەۋە قاتىناسىن دامىتۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كەڭەستەگٸ ەر ادامداردىڭ ەڭگٸمەسٸ (اۋديوسى) دەلەل. ولاردىڭ بٸرەۋٸنٸڭ داۋسى قاراباەۆقا ۇقسايدى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Kaztag-قا سٸلتەپ.
«اشىعىن ايتايىن, ماعان دا ۆيتسە-مينيستر, كوميتەت, «قازاەروناۆيگاتسييا» شاعىن اۆياتسييا جەتەدٸ دەيدٸ. ٷلكەن ەۋە كەمەلەرٸ كەندٸرلٸ مەن كاتون-قاراعايدا كەرەك ەمەس دەيدٸ. بٸراق بارىپ كەلدٸم عوي, مەنٸڭ ويىم مٷلدە باسقاشا بولىپ قايتتى», - دەيدٸ اۋديودا قاراباەۆ.
بٸراق قاراباەۆ ميلليارد تەڭگەگە بولا مايدالانىپ كەتپەگەن.
«ەگەر ەڭگٸمە 6-7 ميلليارد تەڭگە جايلى بولسا, ٷلكەن اۆياتسييانى ٷلكەن ەۋە كەمەلەرٸ ٷشٸن جاساۋدى جٶن كٶرەمٸن», - دەيدٸ قاراباەۆ.
اۋديودا بۇل ەڭگٸمە ايتىلاردان بۇرىن تۋريستٸك سالاعا قاتىسى بولۋى مٷمكٸن مامان (ساراپشى) سٶيلەيدٸ.
«وڭتٷستٸك امەريكاداعى ارگەنتينا, برازيلييا, چيلي, اۋسترالييانى قاراستىرساق بولادى. قازاقستانداعى تۋريزم سول ەلدەردەگٸدەي دامىپ كەلە جاتىر. ەگەر 100 شاقىرىم پەريمەتردٸ قاراستىرساق, مىسالى اقتاۋدان كەندٸرلٸگە دەيٸن 60 شاقىرىم بولسا, ول جەردە اۆياتسييا سالۋدىڭ قاجەتٸ جوق دەپ ويلايمىن. كٸشٸ اۆياتسييانى ول جەردە بوزجىرا بولسا عانا دامىتساق بولادى», - دەيدٸ ساراپشى.
قاراباەۆ ساراپشىنىڭ سٶزٸن بٶلٸپ, ٷلكەن ەۋەجاي سالۋداعى باستى فاكتور - قالا قۇراۋشى «ٶزەنمۇنايگاز» كەسٸپورنى سەبەپ ەكەنٸن ايتادى.
سونىمەن قاتار, ول الدىن الا تالداۋ ۇيىمداستىرۋ قاجەت ەمەس ەكەنٸن ايتادى.
«بٸزدە جوسپار جاساعىش, دامۋ باعدارلاماسىن جاساۋدى ۇناتاتىندار بار. كەلەسٸ جىلى جاساسام دەپ ەدٸم... سەبەبٸ ەگەر قازٸر تالداۋ جٷرگٸزٸپ, ونى «پرايس ۆوتەرحاۋسقا» (PricewaterhouseCoopers (PwC) جٸبەرٸپ, بٸرەۋدٸ شاقىرىپ, ول... اقىرى, مەنٸڭ تٷسٸنۋٸمشە, 2026 جىلى قانداي دا بٸر تالداۋ جاساپ, بٸرەۋٸ قولدايتىن, بٸرەۋٸ قارسى شىعاتىن ەكٸ توپ پايدا بولادى. ودان دا جاساپ, سونىمەن قۇتىلايىق», - دەيدٸ قاراباەۆ. ول مىسال رەتٸندە تۋريستەر الاكٶلگە جەتەتٸن ٷشارالدىڭ ەۋەجايىن كەلتٸرەدٸ.
ال ساراپشى كٶرسەتٸلگەن ايماقتاردا تۋريزم ماۋسىم قىزعان ۋاقىتتا عانا جۇمىس ٸستەيتٸنٸن ايتادى.
«مەنٸڭ ويىم بىلاي: قاتون-قاراعاي بويىنشا, ول جەردە اۋا رايىنا بايلانىستى قيىندىق تۋىنداۋى مٷمكٸن. نەگٸزٸ ٶزٸم دە قاتونعا دا, الاكٶلگە دە بارىپ تۇرامىن, ول جاقتاعى پروبلەمانى بٸلەمٸن, بالقاشتاعى تۋريزمدٸ دە دامىتىپ جاتىرمىن. الاكٶلدە ەۋەجاي بار, ونى دامىتۋ كەرەك, كەلٸسەمٸن, بٸراق ول جەر تەك ماۋسىم قىزعاندا عانا جۇمىس ٸستەيدٸ, قىستا جۇمىس ٸستەمەي تۇرادى. ياعني كليماتتىق جاعداي...», - دەي باستاعان كەزدە قاراباەۆ ساراپشىنىڭ سٶزٸن قايتادان بٶلٸپ جٸبەرەدٸ.
سٶيتسە قاراباەۆ اڭشىلىق تۋريزمگە باسىمدىق بەرەتٸن بولىپ شىقتى.
«مەن زايساندا دا بولدىم. ول جەردە جازدا دا, قىستا دا اڭشىلىق قىزىپ تۇر. سوندىقتان بٸردەن اۋقىمدى ەۋەجاي سالىنسا دەدٸم. مەن دە بٸرنەشە رەت قاتون-قاراعايعا باردىم, باسقا جەردە دە بولدىم. يە, تٷسٸنەمٸن, ول جەردە تۋريستٸك ماۋسىم قىسقا, ارى كەتسە ٷش اي. مامىردىڭ ورتاسىنان, قىركٷيەكتٸڭ ورتاسىنا دەيٸن. بٸراق مەن ول ەۋەجايدىڭ ساپاسى جاقسى بولسا, ونىڭ ارتىنان برەند قالىپتاسىپ, قىسقى ماۋسىمدا دا تۋريستٸك ماۋسىمدى دامىسا دەيمٸن. وسىنداي يدەولوگييا بولسا دەيمٸن. ۇزاق تالقىلاماي, قاتون-قاراعاي, كەندەرلٸگە كٸشٸ اۆياتسييا جاسايمىز با, ەلدە بٸردەن ٷلكەنٸن جاسايمىز با – وسى جايلى وي ايتساق», - دەيدٸ قاراباەۆ.
ساراپشى ٶڭٸردە قاراتاەۆ ايتىپ وتىرعانداي اڭشىلىق القاپ كٶپ ەمەس ەكەنٸن ايتادى. تٸپتٸ ونىڭ ارگۋمەنتتەرٸنەن تۋريستٸك سالانىڭ ٶكٸلٸ مەملەكەتتٸك اقشانىڭ تيٸمدٸ جۇمسالۋىنا قاراباەۆقا قاراعاندا كٶبٸرەك الاڭداۋلى ما دەگەن ەسەر قالادى.
«ول جەردە اڭشىلىق القاپ از ەكەنٸن مەن دە بٸلەمٸن. ارى كەتسە 4-5-ەۋ. تۋريزمنەن تەك قاتون-قاراعاي. ەرينە, وعان كەلٸسەمٸن. بٸزگە الداعى 10 جىلدا كەلەتٸن ادامداردى زەرتتەۋ كەرەك. مەملەكەت ينۆەستيتسييا قۇيادى, بٸراق ول جۇمىس ٸستەمەيدٸ. مەنٸڭ ويىمشا, ول جەردە شاعىن اۆياتسييانى دامىتۋ كەرەك. سەبەبٸ شاتقالداردا, تاۋلى ايماقتاردا Cessna Caravan سەكٸلدٸ ۇشاقتار ۇشادى. ولاردى امەريكادا, الياسكادا كٶردٸم. قاتون-قاراعايعا ۇقساس كانادادا دا شاعىن اۆياتسييا ۇشادى. ياعني ول ەكونوميكالىق تۇرعىدا پايدالى ەمەس», - دەيدٸ ساراپشى.
اۋديودا قاراباەۆتىڭ ويىن قولداعاندار دا تابىلدى. بٸراق ولاردىڭ ايتقانىنان بيۋدجەتتٸڭ ميللياردتاعان اقشاسىن سولار يگەرگٸسٸ كەلەتٸنٸ اڭعارىلعان.
سونىمەن قاتار, قاراباەۆ پەن بولجام بويىنشا «قازاەروناۆيگاتسييا» ٶكٸلٸنٸڭ اراسىنداعى ەڭگٸمە ەرەكشە كٶزگە تٷسەدٸ. ول اۆياتسييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ نەگٸزگٸ مەسەلەلەرٸ بويىنشا مينيستردٸڭ قۇزىرەتٸنە كٷمەن كەلتٸرەدٸ.
قاراباەۆ: پەررون, جەرمەن جٷرۋ جولدارىن ٸسكە قوسقاندارىڭىزدى كٶردٸم عوي. ماعان ۇشۋ-قونۋ جولاعى كەرەك, پەررون دا, جەرمەن جٷرۋ جولدارى دا ەزٸرگە كەرەك ەمەس. جالپى جەرمەن جٷرۋ جولدارى بولۋى كەرەگٸن تٷسٸنەمٸن. قالعانىن ٸسكە اسىردىڭىزدار ما? قازٸرگٸ ۋاقىتتا تەك ۇشۋ-قونۋ جولاعىن جەنە ەۋە تەرمينالى كەشەنٸنٸڭ جۇمىسىن باستاۋ كەرەك. وسىدان باستاپ ەسەپتەۋ كەرەك.
«قازاەروناۆيگاتسييا»: بٸز ونى ەسەپتەدٸك, شامامەن 900 ميلليون تەڭگە.
قاراباەۆ: ياعني ٷنەمدەپ وتىرمىز عوي?
«قازاەروناۆيگاتسييا»: يە. بٸراق ەگەر ۇشاق سىنىپ قالسا, وعان ەكٸنشٸ ەشكٸم وتىرا المايدى. ونى جٶندەۋ جۇمىسى 900 ميلليونعا كٸرمەۋٸ مٷمكٸن.
قاراباەۆ: جاقسى, دەمەك اۆياتسييالىق قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارى تۇرعىسىنان العاندا ول مٸندەتتٸ عوي? جاقسى, وندا تٷسٸنٸكتٸ. وندا جەرمەن جٷرۋ جولى كەرەك. وندا قوسىمشا 900 ميلليون كەرەك بولا ما?
«قازاەروناۆيگاتسييا»: يە.
كٶلٸك مينيسترلٸگٸ اۋدوداعى ەر ادام قاراباەۆ ەكەنٸن راستاماعان دا, جوققا دا شىعارماعان.
