جانۋارلارعا گۋمانيستٸك كٶزقاراس, جانۋارلار قۇقىن قورعاۋ دەگەن مەسەلەنٸ بٸزدٸڭ قوعام كٶبٸنە قالاداعى قاڭعىباس يتتەر پەن مىسىقتاردى قورعاۋ دەپ قابىلدايدى. تٸپتٸ google-دان تەرسەڭٸز دە الدىمەن وسى ٷي جانۋارلارىن قورعايتىن اقپاراتتار مەن سۋرەتتەر تولىپ شىعادى, ودان كەيٸن جابايى اڭ-قۇستاردى قورعاۋعا قاتىستى دٷنيەلەردٸ كەزدەستٸرەمٸز. سەبەبٸ بۇل باعىتتا مەملەكەتتەن دە, قوعامنان دا قىرۋار قارجىلار بٶلٸنٸپ, ارنايى توپتار مەن ۇيىمدار قۇرىلىپ, اقپاراتتىق «شۋمدار» جاسالاپ, جوبالار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
ال ٶزٸمٸز قولدا ۇستاپ, ٶنٸمٸن الىپ وتىرعان اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىنىڭ جاعدايىن, مال يەلەرٸنٸڭ جاۋاپسىزدىعىنان قورعاۋ مەسەلەسٸ كٶپشٸلٸكتٸڭ قاپەرٸنە دە كٸرٸپ-شىقپايدى. ٶيتكەنٸ بٸزدٸڭ كٷندەلٸكتٸ مالدى باعىپ-قاعۋ جۇمىستارىمىز, باسقا تەسٸل-بالاماسى جوق, ٶزگەرتۋگە بولمايتىن قالىپتى دەستٷر سيياقتى قابىلدانىپ كەتكەن.
دٸنٸمٸزدە تەك ادامدارعا عانا ەمەس, جان-جانۋار, جəندٸك اتاۋلىعا قاتىستى مۇسىلماننىڭ مٸندەتتەرٸ بار. جانۋاردى قيناۋ مۇسىلمان بولماعان ازاماتتى ازاپتاۋدان دا ٷلكەن كٷنە دەلٸنگەن.
مىسالى, ساۋمال مەن قىمىزدى جۇرتتىڭ بەرٸ تامسانىپ ٸشەدٸ, ال مالدىڭ تٶلٸ – قۇلىنداردىڭ جەلٸدە قاڭتارىلىپ, كٷننٸڭ استىندا, جەلدٸڭ ٶتٸندە, تاڭنان كەشكە دەيٸن باسىن جەردەن 50 سم-دەن جوعارى كٶتەرە الماي, قينالىپ تۇراتىنى جۇرتتىڭ جانىنا باتپايدى. تٶلدٸڭ كٶكتەمنەن كٷزگە دەيٸن, ەنەسٸنەن سۋالعانشا كٶرەتٸن كٷنٸ وسى. بالا كەزدەن كٶز ٷيرەنٸپ كەتكەندٸكتەن, قالىپتى جاعداي رەتٸندە قابىلدانا بەرەدٸ. بۇدان كەلەتٸن زارداپتى تٸزبەلەپ ايتپاي-اق قويايىق. وسىلايشا مالدىڭ ساپاسىن قۇرتامىز دا, شەتەلدەن قىرۋار اقشاعا ساپالى مال تاسىپ شىعاندالامىز.
تەحنولوگييا دامىعان ۋاقىتتا دەستٷرٸمٸزدٸ ساقتاي وتىرىپ, ەلەمدە بولىپ جاتقان يننوۆاتسييالىق پروتسەستەردٸ قابىلدايتىن مەزگٸل جەتتٸ.
مىسالى قۇلىندى جەلٸدە بايلاماي-اق «جىلجىمالى جايىلىم» ەدٸسٸمەن دە بيە ساۋۋعا بولادى. مۇندا قۇلىن, بۇزاۋ, بوتا سيياقتى مالدىڭ تٶلٸ تازا اۋادا, ەركٸندٸكتە بايلاۋسىز ٶسەدٸ. وعان قوسا ٸشٸندە اۆتوپويلكا, سۋى-جەمٸ بارلىعى بار. تٶبەسٸنەن كٶلەڭكەلٸ شاتىر, جان-جاعىنان جاۋىن-شاشىن, ىستىق پەن سۋىق جەلدەن قورعايتىن جينالمالى قورعانىش پەردەلەرٸ بار. كٶلەڭكەدە تۇرۋ نەمەسە كٷن كٶزٸنە شىعۋدى مالدىڭ ٶزٸ تاڭدايدى. تٶلدٸڭ ۇجىمدىق (تابىن, ٷيٸر) ينستينكتٸ قالىپتاستادى. بەلگٸسٸز جاققا اۋىپ, جوعالىپ كەتپەيدٸ, يت-قۇستان كەلەتٸن قاۋٸپ جوق. ەنەلەرٸ ماڭايىندا جايىلىپ جٷرەدٸ.
كٷنٸنە ەكٸ-ٷش رەت مانەجدٸ جىلجىتىپ, جايلىم اۋىستىرىپ وتىراسىز. جەر ۋچاسكەڭٸزدٸ ٷنەمدەپ, جوسپارلى تٷردە پايدالاناسىز. ۋچاستوك تەرريتوريياسىنا تٷگەل جايىلىپ كەلگەنشە, بٸرنەشە كٷن ٸشٸندە باستاپقى جايىلىپ كەتكەن جەردٸڭ شٶبٸ جايقالىپ ٶسٸپ تۇرادى. تٶل باعۋعا قوسىمشا ادام جالدامايسىز, مالدىڭ تەزەگٸن تازالاۋ قاجەت ەمەس. ول ورگانيكالىق قالدىق رەتٸندە جەردٸ تىڭايتا بەرەدٸ. مۇنى قۇراستىرىپ, قايتا جيناۋعا نە بارى 30 مينۋت جەتكٸلٸكتٸ. بٸر قوندىرعى 10 باس تٶلگە ارنالعان. قوسىمشا ەشكٸ نەمەسە قوي سيياقتى ازداعان ۇساق مال ۇستاۋعا دا ىڭعايلى.
بۇل بٸر عانا مىسال. بٸراق وسى سيياقتى اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن قورعاۋعا باعىتتالعان 100 شاقتى ناقتى كەيس, مىسالدارىمىز بار. ول ٶزٸمٸز ويلاپ تاپقان, وتىندىق جەنە ەلەمدٸك جاڭا ٷلگٸلەر. بٸز جانۋارلارعا كٶمەكتەسە وتىرىپ اماداردار ٶمٸرٸن جەڭٸلدەتەتٸن 100 ناقتى تەحنولوگييالار مەن تەحنيكالاردى, قۇرىلىعىلار مەن قوندىرعىلاردى, لايفحاكتاردى جيناقتاپ مال ۇستايتىن اۋىلداعى اعايىندارعا, فەرمەرلەرگە كٶرسەتٸپ تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ جاتىرمىز. بۇل گرانتتىق شارا ٷكٸمەتتٸڭ قولداۋىمەن ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعىنىڭ قاتىسۋىمەن ٸسكە اسىرىلاتىن «قازاقستاننىڭ ٷەۇ اراسىندا ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەرلٸكتٸ ىنتالاندىرۋ جەنە تانىمال ەتۋ» رەسپۋبليكالىق جوباسى اياسىندا جٷزەگە اسىپ وتىر.
ماقسات – بۇل مەسەلەگە قوعامنىڭ نازارىن اۋدارۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىنا ٸزگٸلٸكتٸ كٶزقاراستى ناسيحاتتاۋ. قاتىگەز قارىم-قاتىناستىڭ الدىن الۋ جەنە جانۋارلارعا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋدى قالىپتاستىرۋ بويىنشا ۇسىنىمدار ەزٸرلەۋ.
ايدوس امانكەلدٸۇلى,
"Exclusive Fund"
قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشٸسٸ
