ىبىراي التىنساريننٸڭ عىلىمي جەنە ەدەبي قىزمەتٸ
اتاپ ايتقاندا, كٸشٸ جٷز قازاقتارىنىڭ ادامدى جەرلەۋ, اس بەرۋ, قۇدا تٷسۋ, قىز ۇزاتۋ جەنە توي جاساۋ دەستٷرٸ, ەجەلگٸ ەدەت-عۇرىپ زاندارى تۋرالى زەرتتەۋ ماقالالارى جارىق كٶردٸ. ول ٶزٸنٸڭ جۇمىستان قولى بوساعان كەزدەرٸنٸڭ بەرٸن دە اۋىل اراسىندا ٶتكٸزدٸ, تۋعان حالقىنىڭ تاريحى, فولكلورى, شەجٸرەسٸ, ەدەت-عۇرپى, سالت-دەستٷرٸ تۋرالى ماتەريالدار جيناستىردى. ٶزٸنٸڭ كٶزٸ تٸرٸسٸندە بٸرقاتار عىلىمي ماقالالارى جۋرنالدار مەن گازەتتەردە جارييالاندى. «ورىنبور ۆەدومستۆوسى قىرعىزدارىنىڭ قۇدا تٷسۋ مەن ٷيلەنۋ تويى كەزٸندەگٸ ەدەت-عۇرىپتارىنىڭ وچەركٸ» اتتى ەڭبەگٸندە ٷيلەنۋ تويلارىنا بايلانىستى تولىپ جاتقان ەدەت-عۇرىپتاردى تەپتٸشتەي سۋرەتتەدٸ. ى. التىنساريننٸڭ ەدەبي مۇراسى دا ەدەۋٸر ەلەۋلٸ.
ول ي.ا. كرىلوۆتىڭ مىسالدارىن, ل. تولستويدىڭ ەڭگٸمەلەرٸن ورىس تٸلٸنەن قازاق تٸلٸنە اۋدارۋمەن قاتار ٶزٸ دە قىسقا ەدەمٸ ەڭگٸمەلەر جازدى. ى. التىنساريننٸڭ قالامىنان تۋعان اۋدارمالار, ٶلەڭدەر, ەڭگٸمەلەر, مىسالدار, ەتنوگرافييالىق وچەركتەر مەن ەرتەگٸلەر وقىرمان جٷرەگٸنە جول تاپتى. ونىڭ شىعارمالارىنىڭ تاقىرىبى دا ەر الۋان. ى. التىنساريندٸ قازاق بالالار ەدەبيەتٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى دەپ ايتۋعا بولادى. ىبىراي التىنسارين تاماشا اقىن دا ەدٸ. ونىڭ «ازعان ەلدٸڭ بيلەرٸ», «ەي, دوستارىم!», «ەي, جٸگٸتتەر!», «انا» اتتى ٶلەڭدەرٸنٸڭ ادامگەرشٸلٸك-عيبراتتىق سيپاتى باسىم.
اقىننىڭ بۇل ٶلەڭدەرٸنەن قازاق جاستارىنىڭ تالاي ۇرپاعى ٷلگٸ-ٶنەگە الىپ, تەربيە كٶردٸ. «كەل, بالالار, وقىلىق!» دەگەن ٶلەڭٸنٸڭ: «بٸر قۇدايعا سيىنىپ, كەل, بالالار, وقىلىق, وقىعاندى كٶڭٸلگە ىكىلاسپەن توقىلىق! وقىساڭىز, بالالار, شامنان شىراق جاعىلار. تٸلەگەنٸڭ الدىڭنان ٸزدەمەي-اق تابىلار...» — جاس ۇرپاقتى تەربيەلەۋدە ماڭىزى ٶتە زور. ى. التىنساريننٸڭ شىعارمالارىندا قازاقتاردىڭ ٶمٸرٸ شىنشىلدىقپەن بەينەلەندٸ. ولاردا بٸلٸمگە, عىلىمعا دەگەن قۇلشىنىستىڭ قاجەتتٸگٸ كەڭٸنەن ناسيحاتتالدى. جاستاردى وقۋ-بٸلٸمگە شاقىرا وتىرىپ, ول ٶزگە حالىقتاردىڭ مەدەني ٶمٸرٸن, ولاردىڭ عىلىمدا قول جەتكٸزگەن تابىستارىن ٷلگٸ-ٶنەگە رەتٸندە مىسالعا كەلتٸردٸ.
