ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ تەجەۋشٸ فاكتورلار قاتارىنا جاھاندىق دٷدامالدىلىق,مۇناي باعاسىنىڭ تۇراقسىزدىعى جەنە ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ باياۋلاۋى جاتادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ الدىن الا دەرەكتەرٸ بويىنشا, 2025 جىلدىڭ قاڭتار-مامىر ايلارىندا جٸٶ 6,0% ٶستٸ, بۇل جاھاندىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا تٸركەلگەن ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ ايتارلىقتاي جوعارى كٶرسەتكٸشٸ بولىپ سانالادى.
"بۇل ٶسٸم نەگٸزٸنەن جٸٶ-نٸڭ 60%-دان استامىن قۇرايتىن نەگٸزگٸ سالالارداعى ٶندٸرٸستٸڭ فيزيكالىق كٶلەمٸنٸڭ ٶزگەرۋٸن كٶرسەتەتٸن قىسقا مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتٸڭ (قەي) ديناميكاسىمەن بايلانىستى. بەس ايدىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا قيە سوڭعى 10 جىلداعى جىلدىق 8,6% تاريحي ماكسيمۋمعا جەتتٸ. بۇل سەرپٸن جٸٶ ٶسٸمٸنە نەگٸز بولىپ, بٸراق ەكونوميكالىق دامۋدىڭ سوڭعى كٶرسەتكٸشٸنە مىنا فاكتورلار كەشەنٸ ەسەر ەتتٸ: ٶسۋ كٶزدەرٸ, بيۋدجەتتٸك ساياسات, تاۋارلىق كونيۋنكتۋرا جەنە سىرتقى ەكونوميكالىق جاعدايلار. ٶنەركەسٸپتٸڭ بارلىق سالالارىندا ٶسۋ قارقىنىنىڭ ارتۋى بايقالدى. ٶسٸم درايۆەرلەرٸ كٶلٸك (جىلدىق +23,1%) جەنە قۇرىلىس (+15,4%) بولدى, بۇل 2025 جىلدىڭ بارلىق 5 ايىندا ەكٸ تاڭبالى ٶسٸم قارقىنىن كٶرسەتتٸ", - دەيدٸ Halyk Finance تالداۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى سالتانات يگەنبەكوۆا.
جٸٶ-نٸڭ 16,5%-ىن قۇرايتىن ساۋدا سالاسى جىل باسىنداعى ازداپ بەسەڭدەۋدەن كەيٸن ٶز ٶسٸمٸن 7,8% دەيٸن جەدەلدەتتٸ. ٶسٸم درايۆەرٸ كٶتەرمە ساۋدا (+8,3%), نەگٸزٸنەن ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن جەنە ٶنەركەسٸپتٸك تاۋارلار بولدى. كٶتەرمە ساۋدانىڭ ٶسٸمٸ, ٸشٸنارا تٶمەن بازالىق ەسەرگە بايلانىستى (2024 جىلعى قاڭتار-مامىردا جىلدىق +2,2%) تاۋ-كەن سەكتورىنىڭ بەلسەندٸ ديناميكاسى ارقىلى قولداۋ تاپتى. بٶلشەك ساۋدا دا ٶسٸم جەدەلدەدٸ (+6,5%). مۇندا نەگٸزگٸ ٷلەس ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلارعا دەگەن سۇرانىسپەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ, باسقالارمەن قاتار, وسى كەزەڭدە تۇرعىن ٷيدٸ ساتىپ الۋ-ساتۋ مەمٸلەلەرٸ سانىنىڭ ۇلعايۋى, ٸلەسپە تاۋارلار مەن قىزمەتتەرگە سۇرانىستىڭ ۇلعايۋىمەن قاتار جٷرەدٸ.
كٶلٸك سالاسى سوڭعى 9 جىلداعى ەڭ جوعارى سەرپٸندٸ كٶرسەتتٸ: جىلدىق 23,1%. سالانىڭ نەگٸزگٸ ٶسٸمٸ جٷك اينالىمىنىڭ جىل سايىنعى 13,6% (نەگٸزٸنەن تەمٸرجول كٶلٸگٸمەن) جەنە جولاۋشى اينالىمىنىڭ 12,9% (نەگٸزٸنەن اۆتوموبيل كٶلٸگٸ سالاسىندا) ۇلعايۋى ەسەبٸنەن بولدى. ٶنەركەسٸپتٸڭ دامۋىن جەدەلدەتۋ ٷشٸن قوسىمشا ىنتالاندىرۋ مۇناي جەنە گاز ٶندٸرۋدٸ جىلدىق 9,8% كەڭەيتۋ بولدى. سەيكەسٸنشە, ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا قۇبىر ارقىلى تاسىمالداۋ كٶلەمٸ 18,2% ٶستٸ. سونىمەن قاتار, قۇبىر ارقىلى تاسىمالداۋ سەكتوردىڭ جالپى كٸرٸسٸنٸڭ شامامەن ٷشتەن بٸرٸن قامتاماسىز ەتەتٸن نەگٸزگٸ كٸرٸس كٶزدەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. ايتا كەتۋ كەرەك, جٷك اينالىمىنىڭ كەڭەيۋٸمەن قاتار, كٶلٸك سالاسىنىڭ ەرەكشە جوعارى ٶسۋٸ ماگيسترالدىق جەلٸلەر بويىنشا ستاتيستيكانى قالىپتاستىرۋ ەدٸستەمەسٸنٸڭ ٶزگەرۋٸمەن تٷسٸندٸرٸلەدٸ.
قۇرىلىس سالاسىندا ٶسۋ قارقىنى 15,4%-عا جەتتٸ. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ قۇرىلىمىندا نەگٸزگٸ بٶلٸگٸن عيماراتتاردىڭ (ورىندالعان جۇمىستاردىڭ جالپى كٶلەمٸنٸڭ 45%-ى), تۇرعىن ەمەس (38%) جەنە تۇرعىن ٷيلەردٸڭ (17%) قۇرىلىسى الادى. قۇرىلىس سالاسىنىڭ جوعارى ٶسۋٸ سالانى مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋمەن قامتاماسىز ەتٸلۋدە.
جالپى ٶنەركەسٸپتە 6,4%, ونىڭ ٸشٸندە تاۋ-كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸندە – 7,8%, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە – 6,0% جىلدىق ٶسٸم بايقالدى. تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸندە نەگٸزگٸ ورىندى مۇناي مەن گاز الادى, جالپى ٶندٸرٸستٸڭ 73% قۇرايدى. 2025 جىلعى قاڭتار-سەۋٸردە مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ ٶتكەن جىلعى قۇلدىراۋدان جەنە 2023 جىلى قالىپتى ٶسٸمنەن كەيٸن فيزيكالىق مەندە 9,8% ٶستٸ, بۇل سىرتقى نارىقتارداعى مۇنايدىڭ ورتاشا باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ جاعدايىندا مۇناي ٶندٸرۋشٸ سەكتوردىڭ ديناميكاسىن قولدادى.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶسٸم ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸ (جىلدىق +10,5%), مۇناي ٶنٸمدەرٸ (+11,3%) جەنە ماشينا جاساۋ (+10,5%) بويىنشا ٶستٸ. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ەڭ ماڭىزدى سالاسى (جالپى كٶلەمنٸڭ 40%-ى) مەتاللۋرگييا ٶز كٶرسەتكٸشتەرٸن ٶزگەرٸسسٸز قالدىردى.
اۋىل شارۋاشىلىعىندا مال شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸ كٶلەمٸنٸڭ 4,2% ارتۋى ەسەبٸنەن جىل سايىنعى ٶسٸم 4,0%-دى قۇرادى.
بايلانىس سەكتورى I توقسانداعى قۇلدىراۋدان كەيٸن ٶسۋ قارقىنىن قالپىنا كەلتٸرۋدە (+2,8%), بۇل ينتەرنەت قىزمەتتەرٸنٸڭ 13,9% كەڭەيۋٸنە بايلانىستى بولدى. تەلەكوممۋنيكاتسييا قىزمەتتەرٸ مەن ۇيالى بايلانىس وسى قىزمەتتەر نارىعىنىڭ قانىعۋىمەن بايلانىستى تٶمەندەۋ (تيٸسٸنشە -16,9%; -1,8%) تٸركەلدٸ.
"ٷكٸمەت 2025 جىلعى ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ 5,6% دەڭگەيٸندە بولادى دەپ باعالاپ وتىر, مۇنداي ٶسٸم, نەگٸزٸنەن, ٶڭدەۋشٸ سەكتورداعى ودان ارعى قارقىن, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ جەنە مۇناي ٶندٸرۋدٸ ارتتىرۋ ەسەبٸنەن جوسپارلانادى. دەگەنمەن, جاھاندىق سىن-قاتەرلەر مەن ەلەمدٸك نارىقتارداعى قۇبىلمالىلىق بولجامدى ٶسٸمگە قول جەتكٸزۋگە كەرٸ ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. سونىمەن قاتار, قازٸرگٸ ۋاقىتتا, نەگٸزٸنەن, مەملەكەتتٸك شىعىندارمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن ٶسۋ كٶزدەرٸ مەن تۇراقتىلىعىنا قاتىستى مەسەلە ەلٸ دە بار. دٷنيەجٷزٸلٸك بانك قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ٶسٸمٸنە قاتىستى بولجامدارىن تٶمەندەۋ جاعىنا قاراي قايتا قاراپ, مۇنى سىرتقى فاكتورلارمەن دە (جاھاندىق دٷدامال كٷي, سۇرانىستىڭ ەلسٸرەۋٸ, شيكٸزات باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ) جەنە ٸشكٸ قۇرىلىمدىق پروبلەمالارمەن دە بايلانىستىرادى. مۇناي باعاسىنىڭ ىقتيمال قاتتى تٶمەندەۋٸ, جوعارى ينفلياتسييالىق تەۋەكەلدەر, سالىستىرمالى تٷردە تٶمەن ينۆەستيتسييا جەنە ٶنٸمدٸلٸك جاعدايىندا جالعاساتىن قاتاڭ مونەتارلىق ساياساتتى قامتيتىن ٶسٸمدٸ تەجەۋشٸ فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ, 2025 جىلى ەكونوميكالىق ٶسٸم بولجامىمىز 5,3%-دى قۇرايدى. جاھاندىق نارىقتاعى دٷدامال جاعدايدىڭ ارتۋى بۇرىن جاسالعان ەكونوميكالىق بولجامداردىڭ ورىندالۋىنا دا ەسەر ەتەدٸ", - دەيدٸ ساراپشى.
بۇعان دەيٸن مامىر ايىندا ەلٸمٸزدە جىلدىق ينفلياتسييا جەدەلدەپ, 11,3% بولعانى حابارلانعان.
