گٷلەن: «مەن جايلى ايىپتاۋلار دەلەلدەنسە, تٷركيياعا قايتۋعا دايىنمىن»
وسى سوراقى تٶڭكەرٸسكە ەرەكەت باستالعانىنا 20 مينۋت ٶتٸسٸمەن, ەلٸ كٸم ۇيىمداستىرعانى ناقتىلانىپ جاتپاستان, ر. ت. ەردوعان مىرزا دەرەۋ كٸنەنٸ ماعان ارتتى. ەلٸ وقيعانىڭ ەگجەي-تەگجەيٸ انىقتالماستان, كٸمنٸڭ نەگە ٸستەگەنٸ بٸلٸنبەستەن, كٸنەلٸنٸ وسىنشاما تەز تابۋ ويلانتارلىق. سوڭعى ەلۋ جىل بويى كٶپتەگەن ەسكەري تٶڭكەرٸستەردەن كٶرەسٸنٸ كٶرگەن ادامنىڭ بٸرٸ رەتٸندە بۇنداي قىلمىسقا مەنٸ ٸلٸكتٸرۋٸ كٶڭٸلٸمدٸ جابىرقاتۋدا. بۇنداي ايىپتاۋلاردى ناقتى تٷردە تەرٸسكە شىعارامىن.
17 جىل بولدى ٶز ەركٸممەن اقش-تا شاعىن عانا اۋىلدا وڭاشا ٶمٸر سٷرۋدەمٸن. مەنٸڭ ەلەمدەگٸ ەڭ مىقتى 8-ورىندا تۇرعان ەسكەردٸ 10 000 شاقىرىمدىق جەردەن ٶز ٷكٸمەتٸنە قارسى تٶڭكەرٸس جاساۋعا كٶندٸرگەندٸگٸم تۋرالى ايتىلۋى سەنۋگە قيىن جالا ەرٸ ەلەمدٸك قاۋىمداستىق تاراپىنان دا ەشكٸم ونى قۇپ كٶرمەۋدە.
ەگەر تٶڭكەرٸسشٸل توپقا قاتىسقاندار اراسىندا ٶزٸن «قىزمەت» قوزعالىسىن جاقتايمىن دەپ تانىتقان ەسكەريلەر بولسا, مەنٸڭشە, ولار ٶز وتانداستارىنىڭ ٶمٸرٸن قيعان ٸسكە قاتىسىپ, ەلٸنٸڭ بٸرلٸگٸ مەن بٷتٸندٸگٸنە قييانات جاساعانى, مەن ٶمٸر بويى قورعاپ كەلە جاتقان قۇندىلىقتاردى اياققا تاپتاپ, جٷز مىڭداعان كٸنەسٸز ادامنىڭ جاپا شەگۋٸنە جول اشقانى.
ەسكەردٸڭ بٸر جاعىندا اراداعى كٸسٸلەردٸڭ ارالاسۋىمەن بۇنداي ٸستەرٸن قىزمەت قۇندىلىقتارىنان جوعارى قويعاندار بولسا, ٶز باسىم وندايلار بار دەپ ويلامايمىن, ولاردىڭ قاتەلٸگٸن قوزعالىستاعى بارلىق ادامعا جابۋ دۇرىس ەمەس. ولاردىڭ ٷكٸمٸن اللا بەرسٸن.
ٶزٸمدٸ دە قوسا العاندا ەشكٸم دە زاڭنان ارتىق ەمەس. بۇل تٶڭكەرٸس جاۋاپتىلارىنىڭ قاي سالادان بولسا دا ەدٸل زاڭ تۇرعىسىنان جاۋاپقا تارتىلىپ, تيٸستٸ جازاسىن العانىن قالايمىن. تٷركييادا زاڭ جٷيەسٸ 2014 جىلى قازان ايىنان باستاپ ساياسي قىسىمعا ۇشىراعاندىقتان, ەدٸل تٷردە جاۋاپقا تارتۋ مٷمكٸندٸگٸ ٶتە از. وسى سەبەپتٸ بۇل تۇرعىدا حالىقارالىق كوميسسييا قۇرىلعانىن ەرٸ سول كوميسسييانىڭ قابىلدايتىن شەشٸمٸنە شىن ريزاشىلىقپەن باس يەتٸنٸمدٸ نەشە رەت ايتتىم.
بۇل قوزعالىس مٷشەلەرٸ 50 جىلدان بەرٸ بٸردە-بٸر زورلىقشىل بٷلٸكتەرگە قاتىسپادى, ولار سوڭعى ٷش جىلدا ر.ت.ەردوعاننىڭ اشىق تٷردە ايتقان «جالماۋىزداردى جويۋ» دەگەن جارلىعىنىڭ قىسىمىنا ۇشىراسا دا, قارسىلىق تانىتىپ كٶشەگە شىقپادى, ەلدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸن قۇزىرلى ورگاندارعا قارسىلىق تانىتپادى.
ٷش جىلدان بەرٸ ٷكٸمەت تاراپىنان جٷيەلٸ تٷردە بۇل قوزعالىستى جەككٶرٸنٸشتٸ ەتٸپ كٶرسەتۋ ناۋقانى جٷرٸپ جاتىر, تٸپت ٸاۋىر قىسپاققا ۇشىراتى, سوندا دا «قىزمەت» قوزعالىسى زاڭ بەلگٸلەگەن شەڭبەردەن شىقپاي, زاڭدى تٷردە عانا ٶزٸن قورعادى, قۇقىلارىن تەك قۇقىقتىق جولمەن عانا ٸزدەدٸ. 3 جىلدان بەرٸ مەملەكەتتٸڭ بارلىق قۇزىرلى مەكەمەلەرٸ «پاراللەل مەملەكەتتٸ» (ونى مەن باسقارادى دەپ جالا جابىلۋدا) انىقتاۋ ٷشٸن جۇمىس ٸستەپ جاتىر. مۇنداي جالا تٷركييا رەسپۋبليكاسى تاريحىندا وسى ۋاقىتقا دەيٸن بولماعان.
ٷكٸمەت 2013 جىلعى جەلتوقسان ايىنداعى جەمقورلىقتى ەشكەرەلەۋ ەرەكەتتەرٸن دە بيۋروكراتييا ٸشٸندەگٸ مەنٸ قولدايتىندار ۇيىمداستىرعان تٶڭكەرٸس دەپ كٶرسەتتٸ. سول كٷننەن بەرگٸ ٶتكەن ارالىقتا 4000-داي كٸسٸ تۇتقىندالدى, ون مىڭداعان قىزمەتكەر جۇمىسىنان قۋىلدى, جٷزدەگەن مەكەمە, فيرمالار زاڭسىز تەركٸلەندٸ, دەگەنمەن بۇل ايىپتاۋلاردى دەلەلدەيتٸن بٸردە-بٸر دەلەل تابىلمادى. ٷكٸمەتتٸڭ بٸرنەشە مٷشەسٸ جەمقورلىقپەن ٶز ورنىنان كەتكەننەن كەيٸن, 2014 جىلعى مامىر ايىندا سول كەزەڭنٸڭ پرەمەر-مينيسترٸ (ر.ت.ەردوعان) الاڭعا جينالعان حالىقتىڭ الدىنا شىعىپ, وسى قوزعالىستىڭ مٷشەلەرٸ جايلى «قاندى قاراقشى», «قان سورعىش» دەگەن نەبٸر اۋىر سٶزدەر ايتا باستادى.
ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ 15 شٸلدەسٸندە بولعان تٶڭكەرٸستەن كەيٸن بۇل قىسىم ودان سايىن اسقىنىپ كەتتٸ. تٷرٸك ٷكٸمەتٸ مەنٸ جەنە «قىزمەتتٸ» قولداۋشىلاردى «قاتەرلٸ ۆيرۋس رەتٸندە تازارتۋ كەرەك» دەپ ايىپتاي باستادى. وسى قوزعالىسقا جاقىندىعىمەن تانىلعان مەكەمەلەرگە, ۇيىمدارعا ازدى-كٶپتٸ قولداۋ بٸلدٸرگەن جٷز مىڭداعان جازىقسىز ادامدى ادام ساناتىنان ٶشٸرٸپ تاستادى.
ولاردىڭ دٷنيە-مٷلكٸن تەركٸلەپ, بانك ەسەپتەرٸن توقتاتىپ, پاسپورتتارىن جارامسىز ەتٸپ, شەتەلگە شىعۋىنا دا جول بەرمەۋدە. جٷز مىڭداعان وتباسى «جالماۋىزداردى جويۋ» دەگەن سۇمدىقتىڭ سالدارىنان ٶتە اۋىر جاعدايدى باستان كەشۋدە. 90 000 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسىنان قۋىلدى, 21 000 مۇعالٸمنٸڭ ديپلومىن جارامسىز ەتٸپ تاستاعانىن باق جارييالادى.
ماماندىعىمەن جۇمىس ٸستەي الماسا, شەتەلگە شىعۋعا رۇقسات ەتٸلمەسە, سوندا بۇل وتباسىلاردى ٷكٸمەت اشىقتان-اشىق اشتىققا يتەرمەلەپ وتىرعان جوق پا? بۇل ەرەكەتتٸڭ ەۆروپا تاريحىنداعى گەنوتسيدتىڭ الدىنداعى ٸستەلگەن ٸستەردەن نە ايىرماشىلىعى بار?!
تٷركييادا بولعان بارلىق ەسكەري تٶڭكەرٸستەردٸ كٶردٸم.بارشا تٷرٸك حالقى سەكٸلدٸ مەن دە سول ۋاقىتتاردا ٷلكەن قيىندىقتارعا ۇشىرادىم. 1971 جىلعى 12 ناۋرىزداعى تٶڭكەرٸستەن كەيٸن حۋنتا بيلٸگٸنٸڭ شەشٸمٸمەن تٷرمەگە قامالدىم. 1980 جىلعى 12 قىركٷيەكتەگٸ تٶڭكەرٸستەن كەيٸن مەنٸ تۇتقىنداۋ تۋرالى شەشٸم شىقتى. 1997 جىلعى 28 اقپانداعى ەسكەري تٶڭكەرٸستەن كەيٸن مەن جايلى «بٸر ادامنان تۇراتىن قارۋسىز تەررورلىق ۇيىم» دەگەن ايىپ تاعىلىپ, سوتتالدىم. سول ٷشٸن مەنٸ دارعا اسۋدى تالاپ ەتتٸ.
ەسكەري بيلٸك كەزەڭدەرٸندە مەن جايلى 3 رەت «تەررورلىق ۇيىم جەتەكشٸسٸ» دەگەن جالامەن ٸس قوزعالدى. ولاردىڭ بەرٸنەن اقتالىپ شىقتىم. كەشەگٸ كٷنٸ ەسكەري بيلٸكتٸڭ نىسانىنا ٸلٸكسەم, بٷگٸن اناعۇرلىم زاڭسىز تٷردە ازاماتتىق اۆتوريتارلى رەجيم تاراپىنان دەل سونداي كٸنەلاۋلارعا تاپ بولۋدامىن.
مەن بۇرىنىراقتا قادٸرلٸ ەلباسىلار تۇرعىت ٶزال, سٷلەيمەن دەميرەل, بٷلەنت ەجەۆيت سەكٸلدٸ تٷرلٸ ساياسي كٶزقاراستاعى جەتەكشٸلەرمەن دوستىق قارىم-قاتىناستا بولدىم. ولاردىڭ يگٸ باستامالارىن شىن كٶڭٸلمەن قولدادىم. ول كٸسٸلەر ەسٸرەسە «قىزمەت» قوزعالىسىنىڭ بٸلٸم مەن قوعامدىق بەيبٸتشٸلٸككە قوسقان ٷلەسٸ ٷشٸن ەرەكشە قۇرمەتتەدٸ.
ساياسي يسلامنان ٷنەمٸ بويىمدى اۋلاق ۇستاسام دا, ەل باسقارعان العاشقى جىلدارىندا جٷرگٸزگەن دەموكراتييالىق رەفورمالارى ٷشٸن ەردوعان مەن اكپ («ەدٸلەت جەنە دامۋ» پارتيياسى) جەتەكشٸلەرٸن باعالادىم. الايدا ٶمٸرٸمنٸڭ ەر كەزەڭٸندە ەسكەردٸڭ ساياساتقا ارالاسۋىنا, ەسكەري تٶڭكەرٸستەرگە قارسى بولدىم. 22 جىل بۇرىن «دەموكراتييا مەن زايىرلىلىقتان باس تارتۋعا بولمايدى» دەگەن پٸكٸرٸم ٷشٸن سول كەزەڭدە بۇنداي قۇندىلىقتارعا قارسى پيعىلداعى قازٸرگٸ بيلٸككە جاقىن ساياسي يسلامشىلداردىڭ قاھارىنا ۇشىرادىم. بٷگٸن دە سول پٸكٸرلەرٸمدٸ جاقتايمىن.
40 جىلدان بەرٸ جازعان ماقالالارىم مەن ايتقان ۋاعىزدارىمنان الىنعان 70-تەن اسا كٸتابىمنىڭ بەرٸ كٶپشٸلٸككە بەلگٸلٸ. بۇل ەڭبەكتەردە تٶڭكەرٸس تۋرالى وي بەرەتٸن ەشبٸر سٶز جوق, كەرٸسٸنشە,دەموكراتيياعا نەگٸز بولارلىق ادامي قۇندىلىقتار دەرٸپتەلگەن.
تٷركييانىڭ جارقىن بولاشاعى دەموكراتييالىق مەدەنيەتتٸڭ تەرەڭدەي تٷسۋٸنە, زايىرلىلىققا سٷيەنگەن مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ نىق ورنىعۋىمەن تىعىز بايلانىستى. ەسكەري تٶڭكەرٸس تە, اۆتوكراتييالىق ازاماتتىق باسقارۋ دا شەشٸم بولا المايدى.
ٶكٸنٸشكە قاراي, ەلدە وپپوزيتسييالىق باق جابىلعاندىقتان نەمەسە قىسىمعا ۇشىراعاندىقتان, تٷرٸك ازاماتتارىنىڭ كٶپشٸلٸگٸ كەڭ كٶلەمدە جٷرگٸزٸلگەن ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارىنىڭ ىقپالىمەن 15 شٸلدەدەگٸ تٶڭكەرٸستٸ مەن ۇيىمداستىردى دەگەنگە سەنگەن. شىنتۋايتىندا, وقيعالارعا اناعۇرلىم وبەكتيۆتٸ قاراي الاتىن ەلەمدٸك قاۋىمداستىق بۇل ٸستٸڭ «جالماۋىزداردى ۇستاۋ» جەلەۋٸمەن بيلٸكتەگٸلەردٸڭ ٶز كٷشٸن نىعايتا تٷسۋ ٷشٸن جاساعان ەرەكەتٸ ەكەنٸن انىق بايقاۋدا.
ەرينە, ماڭىزدىسى – كٶپشٸلٸكتٸڭ نە ويلاعانى ەمەس, ەدٸلەتتٸ تٷردە سوتپەن انىقتالعان شىندىقتار. وسىنداي اۋىر ايىپتاۋعا ۇشىراپ وتىرعان مەن جەنە ون مىڭداعان ادام ەرينە ەدٸلەتپەن جٷرگٸزٸلگەن زاڭ ارقىلى ٶزٸمٸزدٸڭ جازىقسىز ەكەنٸمٸزدٸ دەلەلدەپ, اقتالعىمىز كەلەدٸ. كٷدٸكتٸ رەتٸندە ٶمٸر سٷرگٸمٸز كەلمەيدٸ. ٶكٸنٸشكە وراي, 2014 جىلدان باستاپ زاڭ جٷيەسٸ تٷگەلدەي ساياساتتىڭ ىقپالىنا ٶتٸپ كەتكەندٸكتەن, مەن دە, كٸنە تاعىلىپ وتىرعان قىزمەت قولداۋشىلارى دا ٶزدەرٸن اقتاۋعا دەگەن قۇقىققا يە ەمەس. وسى سەبەپتٸ تٷرٸك ٷكٸمەتٸن اشىق تٷردە تولىقتاي ىنتىماقتاستىققا شاقىرامىن. حالىقارالىق تەۋەلسٸز كوميسسيياسىنىڭ تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸن زەرتتەپ, قاراستىرۋىن تالاپ ەتەمٸن. ەگەر مەن تۋرالى ايتىلعانداردىڭ وننان بٸرٸن دەلەلدەي السا, تٷركيياعا قايتىپ, ەڭ اۋىر جازانى تارتۋعا دايىنمىن.
بۇل قوزعالىستىڭ ەرٸكتٸلەرٸ تٶرتكٷل ەلەمنٸڭ تٶرت بۇرىشىندا جٷزدەگەن ٷكٸمەت, قاۋٸپسٸزدٸك ۇيىمى, زەرتتەۋشٸ نەمەسە تەۋەلسٸز ازاماتتىق قوعام ۇيىمدارى تاراپىنان 25 جىلدان بەرٸ باقىلاۋدا. ەشبٸر زاڭسىزدىقتارى بولعان ەمەس. وسى سەبەپتٸ كٶپتەگەن ەلدەر تٷرٸك ٷكٸمەتٸنٸڭ قىزمەت قوزعالىسى جايلى ايتقاندارىنا سەنٸم تانىتپاۋدا.
قىزمەت قوزعالىسىنىڭ ەڭ ايتۋلى ەرەكشەلٸگٸ, ساياسي بيلٸككە قۇمارتپاۋى, ونىڭ ورنىنا حالىقتاردىڭ بولاشاعىنا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن ەرٸ كەڭ كٶلەمدٸ قاجىر-قايرات قاجەت ەتەتٸن مەسەلەلەرگە شەشٸم ٸزدەۋٸندە. يسلام جاعراپيياسىنا تەررور, قان تٶگٸس جەنە ارتتا قالۋشىلىق تەلٸنگەن كەزەڭدە ٶزٸ ٶمٸر سٷرگە قوعامعا بەلسەندٸ تٷردە بٸلٸمدٸ جەنە ديالوگقا اشىق ۇرپاق ٶسٸرۋگە نازارىن شوعىرلاندىرۋدا. مۇسىلمان ەلدەردٸڭ ەڭ ٷلكەن كەلەڭسٸزدٸگٸ نادادىق, الاۋىزدىق جەنە كەدەيلٸك ەكەنٸنە سەنگەندٸگٸمنەن مەنٸ قولداۋشىلارعا ٷنەمٸ «مەشٸت نەمەسە قۇران ٷيرەتەتٸن كۋرس ەمەس, مەكتەپ اشىڭدار» دەگەن كەڭەس بەردٸم. بۇنىڭ ەڭ ٷلكەن ەرەكشەلٸگٸ تەك مۇسىلماندارعا ەمەس, بارلىق دٸننەن جەنە ەتنيكالىق ەرەكشەلٸكتەگٸ ادامدارعا دەل سونداي قىزمەتتەردٸ ۇسىنۋعا دەگەن تالپىنىس.
پاكيستاننىڭ ەڭ قيىن ايماقتارىندا قىز ليتسەيلەرٸن اشۋ, ازاماتتىق سوعىس بولىپ جاتقان كەزەڭدە ورتالىق افريكا رەسپۋبليكاسىندا بٸلٸم بەرۋٸن جالعاستىرعان. نيگەرييادا بوكو حارام قىزداردى كەپٸلدٸككە الىپ جاتقاندا, قىزمەت قوزعالىسى قىزدارعا بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەر اشقان. ەرٸ فرانتسييادا, ەرٸ فرانتسۋزشا سٶيلەيتٸن ەلدەردە مەنٸڭ پٸكٸرلەرٸمدٸ تىڭدايتىن ادامدارعا ادامدارعا راديكال يسلام تٷسٸنٸگٸن ناسيحاتتايتىن توپتارعا قارسى كٷرەسۋدٸ, مەملەكەتتٸڭ رەسمي باسشىلارىن وسى كٷرەسكە قولداۋ بٸلدٸرۋگە ىنتالاندىردىم.
وسى ەلدەردە ٶمٸر سٷرٸپ وتىرعان مۇسىلمانداردىڭ ٶزٸ ٶمٸر سٷرگەن قوعامعا پوزيتيۆتٸ ٷلەس قوساتىن, كەلەڭسٸزدٸكتەرمەن قاتار اتالماي, قايتا ٸستەگەن ٸستەرٸمەن ٷلەس قوسۋ ارقىلى تانىلاتىن ىقتييارى دەربەس ادامدار رەتٸندە قالىپتاسقانىن قالادىم. تەررورلىق وپەراتسييالار ارقىلى يسلامنىڭ پەك كەلبەتٸنە داق تٷسٸرگەن ەل-كايدا, يشيم سەكٸلدٸ ۇيىمداردى, باسىما قاۋٸپ تٶنۋٸ مٷمكٸن بولسا دا, قانشاما رەت لاعىنەتتەدٸم. تٷرٸك ٷكٸمەتٸ ٶكٸنٸشكە قاراي 15 شٸلدە قاندى تەررور شابۋىلىنا ەش قاتىسى جوق, زورلىق-زومبىلىققا ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ قارسى شىققان بۇل ادامداردى ەرٸ اشقان مەكتەپتەرٸن دە ەلەمدەگٸ ەر ەلدٸڭ ٷكٸمەتٸنە شاعىم ەتۋدە. بٷكٸل ەلەمدٸك ٷكٸمەتتەرگە ٷندەۋٸم, بۇنداي نەگٸزسٸز ايىپتاۋلارعا مەن بەرمەسە, ورىنسىز تالاپتاردى قابىلداماسا ەكەن.
ايتقانداي, تٷرٸك ٷكٸمەتٸنٸڭ قىزمەت قوزعالىسىن ساياسي شەشٸم رەتٸندە تەررورلىق ۇيىم دەپ جارييالاپ, جاپقان مەكەمەلەرٸ: مەكتەپتەر, ەمحانالار جەنە قايىرىمدىلىق كٶمەك اسسوساتسييالارى. مۇعالٸم, كەسٸپكەر, دەرٸگەر, عالىمدار مەن جۋرناليستەردٸ تۇتقىنعا الدى. قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋدا. «جالماۋىزداردى اۋلاۋ» وپەراتسيياسىنا ۇشىراعان وسى جٷز مىڭداعان جانداردىڭ تٶڭكەرٸستٸ قولداۋشىلارمەن دە, قانداي دا بٸر زورلىق-زومبىلىق ەرەكەتتەرٸمەن دە ايىپتايتىنداي بٸردە-بٸر دەلەل تابىلمادى.
پاريجدەگٸ مەدەنيەت ورتالىعىنىڭ ٶرتەلۋٸ, ٸزدەگەن ادامدارىن ورنىنان تاپپاعاندا جانۇياسىن كەپٸلدٸككە العانى, ناۋقاس جۋرناليستەردٸڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراماستان باقىلاۋعا الىنۋى, 35 ەمحانانىڭ جەنە قايىرىمدىلىق كٶمەك اسسوساتسيياسى «KİMSE YOK MU? » (كيمسە يوك مۋنى) جابۋ, 1500 عىلىمي قىزمەتكەردٸ مەجبٷرلەپ جۇمىستان كەتٸرۋ ەرەكەتتەرٸن تٶڭكەرٸسپەن بايلانىستىرا تٷسٸندٸرۋ مٷمكٸن ەمەس.
بۇدان بايقالاتىنى, بيلٸك قىزمەت قوزعالىسىن نىساناعا العانداي كٶرٸنٸپ, ٶزٸنە سەرت بەرمەگەن بارشانى مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردەن تازالاۋعا ەرەكەتتەنۋدە. بيلٸك ازاماتتىق قوعام ۇيىمدارىنا دا قىر كٶرسەتۋدە. حالىقارالىق امنيستييا ۇيىمى (Amnesty International) راپورتتارىنا تٸركەلگەن قورلىقتى دا قوسقاندا ادام قۇقىقتارىنىڭ اياققا تاپتالۋى ەڭ سوراقى جاعدايدا.
15 شٸلدە تٶڭكەرٸسكە ەرەكەتتٸڭ سەتسٸز اياقتالۋى سايلاۋمەن بيلٸككە كەلگەن ٷكٸمەتكە جاسالعان انتيدەموكراتييالىق ارالاسۋدىڭ حالىقتىڭ دا قولداۋىمەن كەرٸ يتەرٸپ تاستاۋى تۇرعىسىنان تاريحي ماڭىزعا يە وقيعا. الايدا, تٶڭكەرٸستٸڭ الدىن الۋ دەموكراتييالانا تٷسۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ ەمەس. ازشىلىقتىڭ بيلٸگٸ, كٶپشٸلٸككە تەن بيلٸك پەن ازشىلىقتى ەزۋ نە سايلانعانداردىڭ اۆتوكراتيياسى دا شىنايى دەموكراتييا ەمەس. زاڭنىڭ جوعارى تۇرۋى, كٷشتەردٸ بٶلٸسۋ, سٶز ەركٸندٸگٸنەن باستاپ نەگٸزگٸ ادام قۇقىقتارى ساقتالماستان, دەموكراتييا تۋرالى ايتۋ قيىن. تٷركييا ٷشٸن دەموكراتييا اتىنا شىنايى جەڭٸس وسى نەگٸزگٸ قۇندىلىقتاردى قايتادان جانداندىرۋدا دەپ ايتار ەدٸم.
فەتحۋللاھ گٷلەن, ينتەللەكتۋال, فيلوسوف, دٸن عالىمى
تەرجٸمالاعان – ارىستان ساپارعالي
دەرەككٶز: lemonde.fr
