شارانىڭ شىمىلدىعىن تٷرگەن ساياساتتانۋشى قازاقستانداعى شەكارالىق ەرٸپتەستٸك قاۋىمداستىعىنىڭ ٶكٸلٸ, مارات شيبۇتوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە وداق ٸشٸندەگٸ ينۆەستيتسييا اۋقىمىنىڭ تٶمەن بولۋىنىڭ بٸرنەشە سەبەبٸ بار.
«ايتالىق, دەل قازٸر قازاقستاندا ينۆەستيتسييا قۇيتىن كٶزدەر مٷلدەم جوق. ونىڭ ٸشٸندە بوس تۇرعان ٸرٸ كەن ورىندارى مٷلدە جوق. مۇناي كەنورنى اتىمەن جوق. ازداعان ۋران ٶندٸرەتٸن ورىندار عانا قالعان. الايدا دەل قازٸرگٸ تاڭدا ۋران ەلەمدٸك نارىقتا سۇرانىسقا يە ەمەس. ەۋرازييالىق وداقتىڭ ٶز ٸشٸندەگٸ ينۆەستيتسييالىق احۋال نەگە مەز ەمەس دەسەڭٸزدەر, وسى وداققا بٸرٸككەن ەلدەر بٸر-بٸرٸنە تيٸمدٸ بولاتىنداي ينۆەستيتسييالىق جاعداي جاساۋعا قۇلىق تانىتپاي وتىر» دەيدٸ ول.
«بالاما» ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اندرەي چەبوتارەۆتىڭ ايتۋىنشا وداققا بٸرٸككەن ەلدەردٸڭ ينۆەستيتسييالىق احۋالىنىڭ ماردىمسىز بولۋىنىڭ بٸرنەشە سەبەبٸ بار.
«مەنٸڭشە, مۇنىڭ كٶپتەگەن سەبەپتەرٸ بار. سونىڭ بٸرٸ – ورتاق ينۆەستيتسييالىق جوبالاردىڭ بٸرٸگٸپ اسىرۋعا نەگٸز بولاتىن تەتٸكتەر جوقتىڭ قاسى. ونىڭ ٷستٸنە قۇرىلعانىنا بٸراز جىل بولسا دا ەۋرازييالىق وداقتىڭ ورتاق ەكونوميكالىق نارىق رەتٸندە قۇرىلا الماعانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ورتاق قارجى, گاز جەنە مۇناي, مۇناي ٶنٸمدەرٸ نارىعىن تەك 2025 جىلعا قاراي قۇرعالى وتىر وداقتاس ەلدەر.
ال ٶزگە ٸستە ەلٸ دە بولسا كەدەرگٸلەر كٶپ. شەكتەۋلەپ كٶپ.
بۇدان بٶلەك ەۋروپا وداعى ەلٸ كٷنگە دەيٸن ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ەرٸپتەستٸككە نەگٸز بولاتىن ۇيىم رەتٸندە قاراستىرىپ وتىرعان جوق», – دەدٸ ول.
China center قىتاي زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ەدٸل كاۋكەنوۆتٸڭ پٸكٸرٸنشە وداق اياسىندا اياقسىز قالعان جوبالار ونداپ, جٷزدەپ سانالادى.
«نەگە دەيسٸزدەر عوي? سەبەبٸ, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق ەلٸ كٷنگە دەيٸن ناقتى ەكونوميكالىق نارىق رەتٸندە قالىپتاسقان جوق, الداعى ۋاقىتتا دا قالىپتاسۋى نەعايبىل دەپ سانايمىن. سەبەبٸ, وداققا بٸرٸككەن ەلدەردٸڭ مەنتاليتەتٸندە ٷلكەن ايىرماشىلىق بار. مۇنى بٸزدٸڭ شەنەۋنٸكتەردٸڭ مەلٸمدەمەسٸنەن-اق اڭعارۋعا بولادى. وداققا بٸرٸككەن ەلدەردٸڭ بارلىعى قازٸرگٸ تاڭدا ٶزدەرٸنٸڭ كەسٸپكەرلەرٸن قىزعىشتاي قورعاۋدا. ٶيتكەنٸ ەشكٸم ەشكٸمگە ەسەسٸن جٸبەرگٸسٸ جوق. رەسەيلٸك تەكسەرۋشٸلەردٸڭ قازاقستاندىق ٶنٸمدەردٸڭ ٶتۋٸنە تٷرلٸ شەكتەۋلەر قويىپ, توسقاۋىل جاساۋى سونىڭ ناقتى دەلەلٸ» دەدٸ ول.
ٶز كەزەگٸندە ساياساتتانۋشى رۋستام بۇرناشەۆ: «ينۆەستيتسييا دەگەنٸمٸز نە? ول جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جەردەمدەسە مە? مەسەلە وسىندا. ايتالىق, وسى كٷنگە دەيٸن ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا كٸرگەن ەلدەر قانشا بٸرٸككەن كەسٸپورىن قۇردى? ولاردىڭ جۇمىسى قالاي جٷرٸپ جاتىر? ولار قانشا ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر? جالپى مۇنداي تاقىرىپتاردى جۇرتقا جەتكٸزگەندە ولاردىڭ پايداسىن ەجٸكتەپ تٷسٸندٸرۋٸمٸز كەرەك» دەگەن پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
وتىرىستى تٷيٸندەگەن ساياساتتانۋشى زامير قاراجانوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, بٸز رەسەيدٸ ەڭ نەگٸزگٸ ساۋدا سەرٸكتەسٸمٸز ەمەسپٸز.
«2018 جىلى بٸزدٸڭ ەل رەسەيدٸڭ ەڭ ٸرٸ 5 ساۋدا سەرٸكتەسٸنٸڭ قاتارىنا ەنبەي قالدى. بۇل ساناتتا 4-شٸ ورىندا بەلارۋس تۇر. بىلتىر مينسك 34 ملرد. دوللارعا تەڭ ساۋدا جاساعان. ال بٸزدٸڭ ەلدٸڭ ساۋدا-ساتتىعى 20 ملرد-قا دا جەتكەن جوق. بٸزدٸڭ ەكونوميكانى شيكٸزاتقا تەۋەلدٸلٸكتەن ارىلتىپ, ەرتاراپتاندىرۋ قاجەت» دەدٸ ول.
