– پاندەمييا بٸزگە تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى ٶمٸرلٸك ماڭىزى بار بارلىق سالاعا ەنگٸزۋگە مەن بەرۋ كەرەگٸن كٶرسەتتٸ. مىسالى, بٸزدە دەنساۋلىق پاسپورتى 100% تسيفرلانعان, مەدانىقتاما بەرۋدٸڭ لەگيتيمدٸلٸگٸن تەكسەرۋ ٷشٸن اقپاراتتىق سەرۆيستٸ پايدالانۋعا بولادى. بەرٸلگەن انىقتاماعا QR-كود قوندىرىلعان, ياعني سكانەرلەۋ ارقىلى ونىڭ راستىعىن تەكسەرۋگە بولادى. بۇدان بٶلەك, اتا-انالار مەن جەتكٸزۋشٸلەردٸڭ ٶتٸنٸشٸمەن مەكتەپتەردەگٸ تاماقتاندىرۋ بويىنشا مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ اۆتوماتتاندىرىلدى.
سونداي-اق, اۆتوبۋستار جٷيەسٸ 100% ەلەكتروندى تٶلەممەن جاراقتاندى. بۇل – كٶلەڭكەلٸ اينالىمنان 40% قارجىنى الىپ شىعۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. پاندەمييا كەزٸندە جٷرگٸزۋشٸمەن بايلانىس تٶمەندەتٸلدٸ.
بۇدان بٶلەك, ينجەنەرلٸك/قالالىق جەلٸلەرگە جەنە ت.ب. تسيفرلاۋ جٷرگٸزەمٸز. بۇل جەلٸلەردەگٸ جٷكتەمەنٸ كٶرۋگە, قاي جەردە اۋىستىرۋ نەمەسە قۋاتىن كٷشەيتۋ كەرەكتٸگٸن باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سونداي-اق, قالانىڭ تسيفرلىق باس جوسپارى سيياقتى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ قالا قۇرىلىسىنىڭ پروتسەسٸن بولجاۋعا جەنە مودەلدەۋگە, قاي اۋداندى اۋرۋحانامەن, مەكتەپپەن, بالاباقشامەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى اقپاراتتى جەنە جوبالانعان جول جەلٸلەرٸنٸڭ جاعدايىن كٶرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ ەلوردا ەكٸمٸ التاي كٶلگٸنوۆ.
تۇرعىنداردىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا قالا اۋلالارىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸن كٶتەرۋ ٷشٸن «قاۋٸپسٸز اۋلا» جوباسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. ورناتىلعان كامەرالار ۇرلىق, ٶزگەنٸڭ مٷلكٸنە قول سۇعۋ سيياقتى جەنە باسقا دا قىلمىستاردى ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سونداي-اق, نۇر-سۇلتان ەكٸمٸ قالا ەكٸمدٸگٸنٸڭ 159 مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتەتٸنٸن, ونىڭ 100% ەلەكتروندى فورماتقا كٶشكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. وندا ادامي فاكتور تولىقتاي جويىلعان سايىن جەمقورلىق تەۋەكەلٸ دە تٶمەندەيدٸ. بۇل رەتتە سونىمەن قاتار – «iQala» ورتالىعى, تۇرعىن ٷي ورتالىعى جەنە «جانۇيا» وتباسى ينستيتۋتىن قولداۋ ورتالىعى سيياقتى ەلوردالىق ەلەۋمەتتٸك نىساندار دا كٶمەك كٶرسەتەدٸ. اتالعان ورتالىقتار «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ٸستەيدٸ. قالا ەكٸمدٸگٸ تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جەنە جاقسارتۋ بويىنشا جۇمىستاردى جالعاستىراتىن بولادى.
فوتو: الەكساندر كۋپريەنكو
