– قايىرلى كٷن, ايدوس اعا! 2020 جىل سٸز ٷشٸن ايتۋلى جاڭالىقتارعا تولى. جٷيرٸك ۋاقىت سٸزدٸ ٶمٸردٸڭ بيٸك بەلەسٸ 70 جاسقا الىپ جەتتٸ. سٸزدٸ جاڭا جاسىڭىزبەن قۇتتىقتاي كەلە سۇحباتىمىزدى باستايىق. بالالىق شاققا ساياحات جاساساق. بالا ايدوس قانداي بولدى?
– ونى ەندٸ ايدوستان سۇراماۋ كەرەك شىعار. بالانىڭ بەرٸ – بالا. بٸز كەيدە ايتامىز «ول بالا كەزدەن تالانتتى ەدٸ, ول تۋما تالانت ەدٸ», – دەپ. بٸراق ونداي ەشقاشان بولمايدى. ول – جاراتىلىستىڭ زاڭى. بالانىڭ بەرٸ بٸردەي بولىپ تۋادى. قازاقتا مىناداي سٶز بار:
جاقسىدان جامان تۋادى,
بٸر اياق اسقا العىسىز.
جاماننان جاقسى تۋادى,
ادام ايتسا نانعىسىز.
بالا ورتاعا بايلانىستى قالىپتاسادى. ايدالادا جالعىز بالا ول جابايى بولىپ ٶسەدٸ. كٶپتٸڭ اراسىندا ٶسكەن بالا باۋىرمال بولىپ ٶسەدٸ. مەن ٶزٸمدٸ كٶپشٸل باۋىرمال بالا بولدىم دەپ ايتا الامىن.
– ٶنەر ەلەمٸندەگٸ العاشقى قادامىڭىز ەسترادا-تسيرك كوللەدجٸندە باستالدى. بٸزگە كٶپ سىرى بەيمەلٸم ايدوس اعا قانداي ستۋدەنت بولدى? ستۋدەنتتٸك ٶمٸردەگٸ قىزىقتى وقيعالارمەن بٶلٸسسەڭٸز...
– بٸرگە بٸتە قايناسىپ جٷرگەن ستۋدەنتتٸك شاقتا قانداي ستۋدەنت بولعانىمدى دوستارىم ايتا الاتىن شىعار. سىرت كٶز سىنشى عوي. ول كەزدە ەلٸ 17 جاستامىن. اۋىلدان كەلگەن ورىسشا بٸلمەيتٸن بالامىن. ٷلكەن قالانى كٶرمەگەننەن بە, ەيتەۋٸر جاسىل اعاشقا تولى الماتى ورمان سيياقتى كٶرٸنەتٸن. ادامدار ورماندا ٶمٸر سٷرەدٸ ەكەن دەپ تاڭىرقاي قارايتىنمىن. وقۋعا تٷستٸم. مەن وقىعان توپ ٶتە جاقسى بولدى. گٷلجيھان گاليەۆنا, ٸليياس وماروۆ سىندى جاقسى ادامدارمەن سۇحباتتاستىم. قايرات بايبوسىنوۆ, قاپاش قۇلىشەۆا, جەنٸبەك كەرمەنوۆ, لۇقپان ەسەنوۆ, جۇماعازى قوسانوۆ سىندى مىقتى ەنشٸ-كٷيشٸلەرمەن زامانداس بولدىم. سول توپتاعىلارمەن تاريحتا اتى قالعان «گٷلدەر» انسامبلٸن جاسادىق. مەن كٶركەمسٶز شەبەرلٸگٸنە ٶتە جاقىن بولدىم. ەڭگٸمە وقيعالاردى, قارا ٶلەڭ وقىعاندى ۇناتاتىنمىن. كٶپتەگەن كەشتەردە جٷرگٸزۋشٸ دە بولدىم. مۇحتار شاحانوۆتىڭ ٶلەڭدەرٸن وقىعاندى ۇناتاتىنمىن. مەدەنيەت سارايىندا 3000 ادامعا كونتسەرت بەرەتٸنبٸز.
– ٶمٸرٸڭٸز ٶنەرمەن تىعىز بايلانىستى. ٶنەردە ٶكٸنگەن كەزٸڭٸز بولدى ما?
– ادام جاراتىلىسى قۇبىلمالى. تابيعاتقا ۇقسايدى: قىس پەن جاز, ىستىق-سۋىق, اق پەن قارا, قۋانىش پەن رەنٸش بەرٸ بٸرگە جٷرەدٸ عوي. مەن شالقىپ كەرەمەت ٶمٸر سٷردٸم دەپ ايتا المايمىن. مەنٸڭ دە رەنجٸگەن سەتتەرٸم بولدى. ول ادامعا ٷلكەن قۇلشىنىس بەرەدٸ. بەرٸ جاقسى بولعان جەردە بٸر نەرسە دۇرىس ەمەس دەگەن سٶز. ادام اسا قاتتى قۋانىپ شاتتانۋعا دا, اسا قايعىعا بەرٸلٸپ تٷڭٸلۋگە دە بولمايدى.
– تەاتر – تاريح, تەاتر – حرام, تەاتر – ٸزدەنٸس دەپ ەدٸڭٸز. تەاتردان ٶزٸڭٸزدٸ تابا الدىڭىز با?
– تەاتردىڭ مەنٸ تابۋى نەعايبىل. بٸراق مەن تەاتردى تاپتىم. مەنٸڭ ەڭ ٷلكەن جەڭٸسٸم – ٶزٸمدٸ تاپتىم. مىسالى, ٶمٸر بويى ٶنەردە جٷرٸپ, ٶزٸن تابا الماعان ەرتٸستەر بار. ال وعان جەتۋ ارمان. ٶزٸڭ سٷيگەن ٶنەردٸڭ قۋانىشىنا شاتتانىپ, ٶكٸنٸشٸنە كٷيە الماۋ – قاسٸرەت. مەن ٶز جۇمىسىمنان راقات الامىن.
– شەراعاڭنىڭ «مەدەنيەتتٸڭ مەيەگٸ – كٸتاپ» دەگەن سٶزٸ بار. ەر قازاق وقۋى تيٸس 3 كٸتاپتى اتاڭىز.
– مەن ساحنادا جاستايىمنان ۇلىلاردى وينادىم. اباي قۇنانباەۆ, تۇرار رىسقۇلوۆ, ماحامبەت ٶتەمٸسۇلى, احمەت بايتۇرسىنوۆ سىندى تۇلعالاردى وقىدىم. جەنە ولار مەنٸڭ مەكتەبٸم بولدى. مەن بۇل تۇلعالاردى وقي كەلە, ٶزٸمە كٶپ دٷنيە اشتىم.
– ساياسات – ەل قامىن, ادام مەن قوعامدى رەتتەۋشٸ قۇرال. قازٸرگٸ ساياسي احۋالعا كٶزقاراسىڭىز قالاي?
– «سەن ساياساتپەن اينالىسپاساڭ, ساياسات سەنٸمەن اينالىسادى» دەگەن سٶز بار. ادام جالعىز ٶزٸ قۇرلىقتا ٶمٸر سٷرمەيدٸ عوي. سوندىقتان ساياساتقا جيٸ ارالاسامىز. ەسٸرەسە, اكتەرلەر ساياساتتى مىقتى بٸلۋٸ تيٸس. سەنٸڭ ەر ويىنىڭنان حالىق قاي قوعامدى كٶرسەتٸپ, سول قوعامنىڭ ويىن كٶرسەتەتٸنٸڭدٸ تٷسٸنٸپ وتىرۋى تيٸس. ەسكٸ قوعامدى قازٸرگٸ زامانعا ەكەلەمٸز. بٸزدٸڭ ەڭ باستى جەڭٸسٸمٸز – تەۋەلسٸزدٸك. ەگەمەندٸ ەل بولۋ – ول ەر ەلدٸڭ ماڭدايىنا جازىلا بەرمەگەن باقىت. بٸز كٶپتٸڭ الدى بولماساق تا ورتاسىندا كەلە جاتقان ەلمٸز. شٷكٸر!
– قوعامدا كٷرمەۋلٸ مەسەلەلەر جەتەرلٸك. سولاردىڭ بٸرازى تەاتر تٶرٸندە ساحنالانىپ جٷر. سٸز جارىققا شىعارۋدى ارمان ەتكەن تۋىندى بار ما?
– پرەزيدەنتٸمٸز ق.ج. توقاەۆتىڭ «اباي 175 جىلدىعى» ٶتە مىقتى جوبا. دٸنگە, تاريحقا, ۇلتقا نەمقۇرايدىلىقتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. ابايدى وقۋ ارقىلى فيلوسوفييالىق بارلاۋ جاساۋعا بولادى. ابايدى حالىققا باسقاشا كٶرسەتۋ, جاڭاشا باعىتتا شىعارۋ ويدا بار.
– جاقسى اكتەر, تانىمال ەرتٸس, ٷيدە ەكەسٸز! ۇرپاق تەربيەسٸندە سٸز قانداي قاعيدالاردى ۇستاناسىز?
– ابايعا قۇنانبايدىڭ ايتقان ٶسيەتتەرٸن وقىپ ٶستٸك. مەنٸڭ بالالارىما جيٸ ايتاتىن اقىلىم: «ەلٸڭە يە بول! تٸلٸڭە يە بول! جەرٸڭە يە بول! دٸنٸڭە يە بول!»
– بالا ايدوستىڭ بارلىق ارماندارى ورىندالدى ما?
– ادام ەشقاشان تويمايدى عوي. جاقسى بٸر نەرسەنٸ كٶرسە قايتا كٶرگٸسٸ كەلەدٸ. بٸراق اللاعا شٷكٸر, تەۋبە!
– جولىڭىزدى قۋىپ, ٶنەر تابالدىرىعىن اتتايىن دەپ جاتقان جاس بۋىنعا ايتار كەڭەسٸڭٸز?
– قازاق پاتريوتتىق سەزٸمٸنەن ايىرىلىپ بارادى. ٶزگە ەلدە وقىما دەمەيمٸن. وقى, ٸزدەن! بٸراق سول بٸلٸمٸڭدٸ ەلٸڭە ەكەل, ەلٸڭدٸ كٶگەرت! جاپوندار بٸزسٸز دە جاپون! امەريكالىقتار بٸزسٸز دە امەريكان. قازاعىڭدى كٶتەرۋ – قاسيەت. ەلدٸ كٶتەرۋ پارىزىمىز!
– ۋاقىتىڭىزدى بٶلٸپ, سۇحبات بەرگەنٸڭٸزگە كٶپ راقمەت!
تٶلەباي تاڭسامال
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ جۋرناليستيكا
فاكۋلتەتٸنٸڭ 4-كۋرس ستۋدەنتٸ
