ەلدە ەرٸكتٸلەر قوزعالىسى دامىپ كەلەدٸ
ۆولونتەرلٸك قوزعالىس قالاي دامىدى?
مٸنە, سول ەكٸ جىلداي ەرٸ-سەرٸ كٷي كەشٸرگەن پاندەمييا كەزەڭٸ بٸزدٸڭ مەملەكەتكە دە ۆولونتەرلار قوزعالىسىن دامىتۋ قاجەت ەكەنٸن ۇقتىردى. وسى باعىتتاعى جۇمىس اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالعانى دا, بەكەر ەمەس.
جالپى, جەتٸمٸن جىلاتپاي, جەسٸرٸن قاڭعىرتپاي, تٸرلٸگٸ تۇرالاعانعا اسارلاتىپ كٶمەك بەرٸپ, جىلۋ جيناپ جاتاتىن قازاق حالقىنا ەرٸكتٸلەردٸڭ ٸسٸ تاڭسىق ەمەس. تەك قازٸر ەل بولىپ, جيىلىپ كٶرسەتەتٸن قولداۋ-كٶمەكتٸڭ بۇل تٷرٸنە ارنايى اتاۋ بەرگەنٸ بولماسا.
ال ەلەمدە كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ قوعامدىق سيپاتى 1600 جىلى ۆولونتەرلٸك اتاۋ الىپ, ارنايى قوزعالىس رەتٸندە باعالانادا باستادى. سول شاقتا سوعىس كەزٸندە مايدانعا ٶز ەركٸمەن سۇرانىپ بارعانداردى ەرٸكتٸلەر اتاعان. كەيٸن ەرٸكتٸ كٶمەكتٸڭ اۋقىمى كەڭەيٸپ, قوعامنىڭ كەز كەلگەن سالاسىنداعى كٶپتٸڭ كٷشٸن قاجەت ەتەتٸن جۇمىستارعا كٶمەك بەرۋشٸلەر ۆولونتەرلەر دەپ رەسمي اتالاتىن بولدى.
حح عاسىردىڭ باسىندا ەۋروپادا ۆولونتەرلٸك قوزعالىستى دامىتۋدىڭ قاجەتتٸلٸگٸ ارتتى. 1920 جىلى انگلييا, گەرمانييا جəنە شۆەتسييانىڭ ەرٸكتٸلەر ۆەردۋنا جانىنداعى اۋىلدى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋگە اتسالىستى. سوعىستان قيراعان ەلدٸ مەكەندٸ قالپىنا كەلتٸرۋگە باعىتتالعان باستاما قوزعالىس رەتٸندە باعالانىپ Service Civil International دەگەن اتاۋعا يە بولدى.
1934 جىلى S.C.I. تٶرت ەۋروپالىق ۆولونتەر ٷندٸستانداعى كەدەيلەرگە كٶمەكتەسۋگە اتتاندى. ولار British Volunteer Programme, US Peace Corps, Deutsche Entwiklungsdienst سەكٸلدٸ ۇيىمنىڭ باستاماشىلارى ەدٸ.
جاس ۆولونتەرلەردٸڭ ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستان كەيٸن ۆارشاۆا ورتالىعىن قايتا سوعۋ, باتىس ەۋروپاداعى قيراعان قالالاردى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ, يۋگوسلاۆيياداعى Bratsvo-Edinstvo كٶلٸك ماگيسترالٸن قۇرۋ جۇمىستارىنا قاتىسقانى تاريحتان بەلگٸلٸ.
ەرٸكتٸلەردٸڭ ەرٸكتٸ ٸسٸ بٸرنەشە ەلدٸ بٸرٸكتٸرٸپ, حالىقارالىق دەڭگەيگە كٶتەرٸلگەن كەزٸ – 1970 جىل. وسى شاقتا بۇۇ جانىنان «بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ۆولونتەرلەرٸ» دەگەن اتاۋمەن حالىقارالىق ۇيىم قۇرىلعانى تاريحتان مەلٸم. وسىلايشا ٶزٸنٸڭ بار ەكەنٸن ەلەمگە ەيگٸلەگەن ۇيىم قۇرىلعان 5 جەلتوقساندا حالىقارالىق ۆولونتەرلەر كٷنٸ رەتٸندە اتالىپ ٶتە باستادى.
قازاقستان 1991 جىلى حالىقارالىق ۇيىمدارعا, بۇۇ-عا مٷشە بولعان سوڭ ەرٸكتٸلەر قوزعالىسى باعدارلاماسىن قابىلدادى. ال ۆولونتەرلٸك قىزمەت تۋرالى زاڭ 2016 جىلى شىقتى. بۇل ەرٸكتٸلەر قوزعالىسىنىڭ كەڭ قانات جايۋۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزدٸ. قازٸر مۇنداي ۇيىمداردىڭ سانى 200-گە جەتتٸ. ولار بٷگٸندە ٸرٸ قالالار مەن اۋىلداردا قايىرىمدىلىق ٸس-شارالاردىڭ باسى-قاسىندا جٷر.
ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر كٶرسەتكەندەي, مەملەكەتٸمٸزدەگٸ ەرٸكتٸلەر ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتٸ كٶبٸندە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەرگە, جانۋارلارعا قامقورلىق كٶرسەتۋگە باعىتتالعان. ٷلكەن ٸس-شارالار كەزٸندە دە سولار جۇمىلدىرىلادى. ۇلتتىق باعىتتاعى ۆولونتەرلٸك قىزمەت تە كەڭ قانات جايىپ كەلەدٸ.
«مەيٸرٸمدٸ جەتٸسۋ» ەرٸكتٸلەرٸنٸڭ ەرٸكتٸ ٸسٸ
دەرەككە سٷيەنسەك, الماتى وبلىسى بويىنشا 97 ۆولونتەرلٸك ۇيىم مەن 8300 ۆولونتەر رەسمي تٸركەلگەن ەكەن. سونىڭ ٸشٸندە 90-نان استام ۇيىم ەلەۋمەتتٸك باعىتتا قىزمەت كٶرسەتەدٸ. اتاپ ايتساق, قارت ادامدارعا, ەلەۋمەتتٸك جاعدايى تٶمەن, سونداي-اق از قامتىلعان مۇقتاج وتباسىلارعا ازىق-تٷلٸك, دەرٸ-دەرمەك پەن كٶمٸر تاراتىپ, كٶمەك كٶرسەتٸپ جٷر. سونىڭ بٸرٸ – «مەيٸرٸمدٸ جەتٸسۋ» ەرٸكتٸلەرٸ.
بۇل ۇيىمنىڭ فرونت-كەڭسەسٸنٸڭ ۆولونتەرلەرٸ بيىل قاڭتار ايىندا ەنگٸزٸلگەن تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە ەلگە بەلسەندٸ قىزمەت كٶرسەتتٸ. ولاردىڭ جۇمىسىنىڭ قارقىن العانى دا وسى كەز. سول قاڭتاردان بەرٸ «مەيٸرٸمدٸ جەتٸسۋ» 473 ەلەۋمەتتٸك جاعدايى تٶمەن وتباسىعا, ارداگەرلەر مەن جالعىزباستى قارتتارعا گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتٸپتٸ.
«مەيٸرٸمدٸ جەتٸسۋ» فرونت-وفيسٸنٸڭ قاڭتاردان باستاپ, كەيٸن دە وبلىس ورتالىعىنىڭ كٶشەلەرٸن تازارتۋشى كوممۋنالدى قىزمەتكەرلەرگە ارناعان «كەل, شەي ٸشەيٸك» اتتى قايىرىمدىلىق اكتسيياسى قوعامعا ٷلكەن سەرپٸلٸس بەرگەنٸن ايتا كەتۋ كەرەك. مەسەلە ەرٸكتٸلەردٸڭ تاراتقان ىستىق شەي جەنە بەلٸشتەر دە ەمەس. بۇل باستاما ەرٸكتٸ تٷردە قاراپايىم ەڭبەك ادامىنىڭ جاساپ جٷرگەن قىزمەتٸن باعالاۋعا شاقىرۋىمەن قۇندى ەدٸ.
باستاماشىلدىقپەن كٶزگە تٷسكەن ۆولونتەرلەر ۇيىمىنىڭ بٸرٸ – «Green help» كومانداسى. بۇل توپ «Birgemiz: Ayala» جوباسىن جٷزەگە اسىرۋدى قولعا الۋدا.
«Birgemiz: Ayala» جوباسى
«Birgemiz: Ayala» جوباسىنا «ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعى» كەاق قولداۋ كٶرسەتۋدە. ماقسات – قوعامدا ەكٸۇداي كٶزقاراس قالىپتاستىرعان قاراۋسىز قالعان ٷي جانۋارلارىن قورعاۋ.
قولدا بار مەلٸمەتتەرگە سٷيەنسەك, قاڭعىباس جانۋارلارعا قورعاۋعا ارنالعان ٸس-شارالاراعا جىلىنا 2000 ۆولونتەر ٶز ٷلەستەرٸن قوسادى ەكەن. ولاردىڭ جارتىسىنان كٶبٸ جاستار بولسا, بۇل ٸستە تەجٸريبەسٸ بارلارى 50-گە جۋىق.
ەرٸكتٸلەر جىل سايىن جٷزگە جۋىق جانۋاردى قۇتقارۋدى كٶزدەيدٸ. وسى ماقساتتا ولار تيٸستٸ ۇيىمدارمەن كەمٸندە بەس مەموراندۋم جاساسقان. مۇنداي ۆولونتەرلٸك باستامالاردى ٸسكە اسىرۋعا جىل سايىن 30 شاعىن گرانت بٶلٸنەتٸن كٶرٸنەدٸ. ۆولونتەرلەر مۇنىمەن شەكتەلمەي, ٷيسٸز جانۋارلاردىڭ مەسەلەسٸن شەشۋ ٷشٸن تٷرلٸ اكتسييالار ۇيىمداستىرىپ وتىرادى.
جالپى بٷگٸندە ۆولونتەرلٸك باستامالارعا مەملەكەتتٸك ورگاندار قولداۋ كٶرسەتە باستاعانى بەلگٸلٸ. وسى جىلى الماتىدا قازاقستاننىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كەلگەن ۆولونتەرلٸك ۇيىمداردىڭ كونگرەسٸ ٶتۋٸ – سونىڭ كٶرٸنٸسٸ.
كونگرەستە ەر ٶڭٸردەن كەلگەن ەرٸكتٸلەر ۇيىمدارى «Birgemiz» جوباسى اياسىنداعى ەرٸپتەستٸكتٸ, ورتاق جوسپارلاردى جەنە ٶزارا ىنتىماقتاستىعىمىزدى تالقىلادى. الداعى جوسپارلارىمەن بٶلٸستٸ. تٷرلٸ باعىتتا جۇمىس ٸستەيتٸن بەلسەندٸلەر بٸرٸگٸپ, بٸر-بٸرٸنە قولداۋ كٶرسەتۋگە ۋاعدالاستى.
جالپى ەرٸكتٸلەردٸڭ بەلگٸلٸ بٸر باستامانىڭ تٶڭٸرەگٸندە توپتاسۋىنىڭ ٶزٸ مەيٸرٸمدٸلٸك پەن قايىرىمدىلىقتان تۋىندايدى ەمەس پە?! دەگەنمەن, اينالاسىنا قايىرىمى بار جاننىڭ قولداۋعا مۇقتاج جانعا كٶمەكتەسسەم دەگەن نيەتٸنٸڭ بارى جەتكٸلٸكسٸز.
ٶيتكەنٸ زامان ٶزگەردٸ. كٶزقاراستار باسقا. كەي كەزدەردە قايىرلى ٸسٸڭنٸڭ ارعى جاعىندا ٸزگٸ نيەتتٸڭ عانا جاتقانىن سٶزبەن ايتۋ جەتكٸلٸكسٸز. ونداي جاعدايدا بۇل ۆولونتەرلٸك كٶمەك ەكەنٸن دەلەلدەيتٸن قۇجاتتىڭ, ونىڭ زاڭ شەڭبەرٸندە ٸسكە اسىرۋعا بولاتىنىن كٶرسەتەتٸن قۇقىقتىق جٷيە قالىپتاسقانىن ايتۋعا تۋرا كەلەتٸن سەتتەر كەزدەسٸپ قالىپ جاتادى. مۇنداي شاقتا سٸزگە بەلگٸلٸ بٸر بٸلٸكتٸلٸك, ٶمٸرلٸك تەجٸريبە قاجەت ەكەنٸن تٷسٸنەسٸز. سول ٷشٸن ۆولونتەرلٸك قىزمەتپەن اينالىسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن زاڭدى بٸلۋ كەرەك.
قايىرىمدىلىق ٸستەردٸ دە قورعايتىن قۇقىقتىق جٷيە قاجەت
سونىمەن 2016 جىلى ۆولونتەرلٸك قىزمەت تۋرالى زاڭ قابىلداندى. بۇل قۇجات 4 تاراۋ, 19 باپتان تۇرادى. ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸڭ ماقساتى زاڭدىق تۇرعىدا وسىلايشا ايقىندالىپ, جٷزەگە اسىراتىن مٸندەتتەر بەلگٸلەندٸ.
ەلدەگٸ ەرٸكتٸلەردٸڭ قىزمەتٸ مەن تٷرلەرٸ زاڭنامالىق تۇرعىدا قورعالۋى ونىڭ قىزمەتٸن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرگەنٸن ايتۋىمىز كەرەك. بۇل ٶز كەزەگٸندە ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸڭ بارلىق ٶڭٸردە تىڭ سەرپٸنمەن دامۋىنا ىقپال ەتتٸ.
ال نەتيجەسٸ قانداي دەيسٸز بە?! ايتالىق, استانا قالاسىندا سوڭعى 10 جىلدا ۆولونتەرلٸك قوزعالىس قارقىن الدى. اي سايىن ۆولونتەرلٸك قوزعالىسقا قاتىساتىن جاستاردىڭ قاتارى 30-40 مىڭعا جەتتٸ. بەيرەسمي ستاتيستيكاعا سٷيەنسەك, بەلسەندٸ 5 مىڭ ۆولونتەر اپتاسىنا 2-3 ٸس-شاراعا قاتىسادى ەكەن.
ەلوردالىق ەرٸكتٸلەر ۇيىمدارىنىڭ ٸشٸندە ەكولوگييالىق باعىتتا قىزمەت كٶرسەتەتٸندەرٸ دە بار. ولار تازالىقتى ساقتاۋعا, اعاش وتىرعىزۋعا بەلسەندٸ قاتىساتىن توپتار. سونداي-اق سالاۋاتتى ٶمٸر سٷرۋ باعىتىندا دا قىزمەت ەتەتٸن قوزعالىستار جەتەرلٸك.
اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸندە تٸركەلگەن دەرەككە سٷيەنسەك, جامبىل وبلىسىندا 13 ۆولونتەرلٸك ۇيىم بار. ال ونىڭ قۇرامىندا 12,1 مىڭعا جۋىق ەرٸكتٸسٸ بار. توپتار سانى – 154. ولار جىلىنا شامامەن 800-گە جۋىق تٷرلٸ ۆولونتەرلٸك اكتسييا مەن ٸس-شارالار ۇيىمداستىرادى ەكەن.
مينيسترلٸك ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸ قولداۋ ٷشٸن ۇلتتىق ۆولونتەرلٸك جەلٸسٸمەن بٸرلەسٸپ, ەربٸر ٶڭٸردە «BIRGEMIZ» ۆولونتەرلەردٸڭ فرونت-وفيستەرٸن قۇرعانى بەلگٸلٸ. بۇل وفيستەر ەرٸكتٸلەر ۇيىمدارىنا تيٸستٸ گرانتتىق قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸ ارقىلى تيٸستٸ قارجىنى ۇتىپ الىپ, ونى ٸسكە جاراتۋدىڭ جولىن كٶرسەتٸپ وتىر. سونىڭ ارقاسىندا ٶڭٸرلەردە ۆولونتەرلٸك بويىنشا گرانتتارعا وبلىستىق قارجىلاندىرۋ 12 ميلليون تەڭگەگە جەتكەن.
بۇل جوبانىڭ اۋديتوريياسى كەڭەيە باستاعانىن جامبىل ٶڭٸرٸندەنٸ مويىنقۇم اۋدانىندا دا ۆولونتەرلەردٸڭ فرونت-وفيسٸ بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەپ جاتقانىنان اڭعارۋعا بولادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە شالعاي اۋداندا 6 ۇيىم تٸركەلٸپ, قازٸر تۇراقتى نەگٸزدە 299 بەلسەندٸ ۆولونتەر جۇمىس جٷرگٸزۋدە. بيىلدىڭ ٶزٸندە اۋدان ۆولونتەرلەرٸ «قامقورلىق» اكتسيياسى اياسىندا اۋداننىڭ ەلدٸ مەكەندەرٸندە 10 از قامتىلعان وتباسى ٷشٸن قايىرىمدىلىق كٶمەك كٶرسەتكەن.
قوزعالىستى دامىتۋدىڭ جەتٸ باعىتى
جالپى ەلدە ۆولونتەرلٸكتٸ دامىتۋدىڭ جەتٸ باعىتى ايقىندالعان. اتاپ ايتساق, بٸلٸم بەرۋ, مەديتسينالىق, ەكولوگييالىق ۆولونتەرلٸك, ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ادامدارعا تەلٸمگەرلٸك, تەحنوگەندٸك اپاتتاردى, تٶتەنشە جاعدايلاردى جويۋ كەزٸندەگٸ ەرٸكتٸلٸك, قارت ادامدارعا, ارنايى كٷتٸم كٶرسەتٸلەتٸن مەكەمەلەردە جٷرگەن ادامدارعا, ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار ادامدارعا كٶمەك كٶرسەتۋ, سونداي-اق رۋحاني-مەدەني جەنە تاريحي قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ بويىنشا كٶرسەتٸلەتٸن ەرٸكتٸلەردٸڭ قولداۋ-كٶمەگٸ.
جوعارىدا ايتىپ ٶتكەنٸمٸزدەي, ەلدەگٸ ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸڭ قاجەتتٸگٸ ايقىندالعانى – كارانتين تالاپتارى كٷشەيگەن جەنە تٶتەنشە جاعداي ەنگٸزٸلگەن كەزەڭدەر. بۇعان دەيٸن حالىقارالىق ماڭىزى بار رۋحاني-مەدەني, سپورتتىق ٸس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ مەن ٶتكٸزۋ كەزٸندە عانا كٶپشٸلٸك ەرٸكتٸلەردٸڭ كٷش-جٸگەرٸنٸڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن كٶرٸپ كەلسە, بۇل شاقتاردا جۇرت شىن مەنٸسٸندە ولاردىڭ قولداۋ-كٶمەگٸن ايقىن سەزٸندٸ.
مٸنە, وسىدان كەيٸن ۆولونتەرلەردٸڭ جۇمىس جٷيەسٸن دامىتۋ ٷشٸن «Event-ۆولونتەرلٸك» جوباسى قابىلداندى. وسى جوبا شەڭبەرٸندە ەرٸكتٸلەردٸڭ قىزمەتٸن ٷيلەستٸرۋگە ەدٸستەمەلٸك-قۇقىقتىق كەڭەس بەرۋ مەسەلەسٸ شەشٸمٸن تاۋىپ, وقىتۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلدى.
مۇنداي ەدٸستەمەلٸك ترەنينگتەر جٷيەسٸن ۇلتتىق ۆولونتەرلٸك جەلٸسٸ دە قولعا الىپ, Qazvolunteers.kz پلاتفورماسى قۇرعان بولاتىن. وسى پلاتفورما بويىنشا بۇل ۇيىم ٶڭٸرلەردٸ تٷگەل ارالاپ, وقۋشىلارىنان باستاپ, ودان جوعارى توپتى تٷگەل قامتىپ, ترەنينگتەر ٶتكٸزدٸ. جالپى ەرٸكتٸلەر جۇمىسىنىڭ العاشقى ەلٸپپەسٸنەن تارتىپ, جۇمىس جٷيەسٸن ٷيلەستٸرۋدٸڭ جولى مەن جوسىعىن ٷيرەتتٸ.
