انىعى, بۇل سىناق بولدى. بٸزدٸڭ ەلدٸڭ تاريحىنداعى ەڭ ماڭىزدى جوبا ەڭ الدىمەن بيلٸك ٷشٸن ٷلكەن سىناق بولعانى جاسىرىن ەمەس. بيلٸك وسىنداي اۋقىمدى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋدىڭ قانشالىقتى اۋىر ەرٸ جاۋاپتى جۇمىس ەكەنٸن ۇعىندى.
قاراپايىم حالىقتان بۇرىن شەنەۋنٸكتەر شۋ شىعاردى. كەيبٸر اتقامٸنەرلەردٸڭ جۇمىستىڭ «ٷيرەنٸپ قالعان فورماتىن» اۋىستىرعىسى كەلمەي بۇلقان-تالقان بولعانىن دا بٸلەمٸز. بۇل ەكسپو-عا قاۋٸپ-تۇعىن.
نازارباەۆ نە دەدٸ?
ٷكٸمەتتٸ, دەپۋتاتتاردى بٸلمەيمٸز, بٸراق كٶرمەگە قاتىستى مەسەلەلەردٸڭ باستان اساتىنىن ٶزگە ەمەس, نازارباەۆتىڭ ٶزٸ مويىنداعان بولاتىن.
2015 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە ەكسپو-عا دايىندىق بارىسىن تالقىلاعان شۇعىل جيىندا نازارباەۆ بەرٸن ايتىپ سالعان. بۇعان جاۋاپتى شەنەۋنٸكتەردٸ جەردەن الىپ, جەرگە سالعان. بۇل جيىنعا حالىقارالىق كٶرمەنٸڭ ارنايى كوميسسارلارى قاتىسقانى ەسٸمٸزدە. وعان دا قاراعان جوق, نازارباەۆ.
«ەلٸ كٷنگە دەيٸن كٶرمەگە قانشا مەملەكەتتٸڭ قاتىساتىنى بەلگٸسٸز. اي قاراپ جٷرسٸڭدەر مە?» دەگەن بولاتىن مەملەكەت باسشىسى.
«كٶرمەگە كەلەتٸن ادامدارعا قانداي جاعداي جاسالاتىنى, ەكسپو اياقتالعاننان كەيٸن ونىڭ شىعىنى مەن تٷسٸمٸ قانداي بولاتىنى, جالپى قانشى سپونسور تارتىلاتىنى, ٸشتەن جەنە سىرتتان قانشا تۋريست كەلەتٸنٸ, كٶرمە اياسىندا قانداي مەدەني شارالار ۇيىمداستىراتىنىمىز تۋرالى بٸردە-بٸر ناقتى جوسپار جوق» دەگەن اشىنعان نازارباەۆ.
جاڭا كەزەڭ
بۇدان كەيٸن ەكسپو-نىڭ سول كەزدەگٸ تٶراعاسى تالعات ەرمەگيياەۆ ۇستالدى. اقشا جەگەن. كوررۋپتسييامەن اينالىسقان. كٶرمەگە بٶلٸنگەن اقشانى قالتاسىنا باسقان. ول عانا ەمەس, ونىڭ جانىندا جٷرگەن باسقا دا توپ-مەنەدجەرلەر دە اۋزىن مايلاعان. بۇل كەزدە ەكسپو-عا قاراتا ايتىلعان سىن مەن نارازىلىق شەگٸنە جەتكەن بولاتىن.
انىعى, سول سەتتەن باستاپ كٶرمەگە دايىندىق جۇمىستارىنىڭ جاڭا كەزەڭٸ باستالدى.
2015 جىلعى تامىزدا باسقارما تٶراعاسى بولىپ احمەتجان ەسٸموۆ تاعايىندالدى. ەسٸموۆ كەلە سالا باسى ارتىق توپ-مەنەدجەرلەردٸ جۇمىستان الدى. مۇنىسى جٶن ەدٸ. بۇلار بٸرٸنٸڭ جۇمىسىن بٸرٸ قايتالايتىن. وسىنىڭ ارقاسىندا ەسٸموۆ جىلىنا 150 ملن. تەڭگەدەن استاپ سومانى ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك الدى. جامان ەمەس.
ەسٸموۆ بۇعان قاتىستى ەسەپ تە بەردٸ. سەۋٸر ايىندا ەكسپو تٶراعاسى كٶرمە ەسەبٸنەن بيۋدجەتكە تٷسەتٸن سالماقتىڭ ازايعانىن ەرٸ دەمەۋشٸلەردٸڭ كٶپتەپ تارتىلىپ جاتقانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
ينۆەستيتسييا: دەرەك پەن دەيەك
بۇل ەندٸ تٸكەلەي ينۆەستيتسييا. سول تۋرالى ايتايىق. دەمەۋشٸلٸك قارجىنىڭ كٶلەمٸ 38,5 ملرد تەڭگەنٸ قۇراعان ەكەن. مۇنىڭ 22 ميللياردى اقشالاي, 15 ميللياردى تاۋار, قىزمەت پەن جۇمىس تٷرٸندە كٶرسەتٸلگەنٸن ەسكەرۋ كەرەك.
ەكسپو-نىڭ نىساندارىن سالۋعا مەملەكەتتٸك بيۋدجەت ەسەبٸنەن جۇمسالاتىن اقشانىڭ كٶلەمٸ باقانداي 302 ملرد. تەڭگەگە قىسقارتىلعان.
تۋريستەرگە دە جاعدايى جاسالىنىپتى. ولارعا ارناپ ەلٸمٸزدٸڭ قالالارىنا 73 مارشرۋت ەزٸرلەنٸپ, اۋقىمدى مەدەني-ساۋىق باعدارلاماسى دايىندالىپ قويىپتى.
كٷللٸ ەلەمگە 24 ساعات حابار تاراتاتىن ەۆرونيۋس, ديسكاۆەري, CNN, CNBC, National Geografic تەلەارنالارىندا اسا اۋقىمدى جارنامالىق كامپانييا جٷرگٸزٸلدٸ, جٷرگٸزٸلٸپ تە جاتىر.
نازارباەۆتىڭ بۇدان بۇرىن كٶرمە باسشىلىعىن قالاي سىناعانىن ايتقانبىز. سول پٸكٸرٸن ٶزگەرتكەن ەكەن.
بيىلعى جىلدىڭ سەۋٸرٸندە مەملەكەت باسشىسى ەكسپو-نىڭ دايىندىعىنا مٷلدە باسقا باعا بەردٸ.
«دايىندىق دۇرىس جٷرٸپ جاتىر. ساقاداي سايمىز دەۋٸمٸزگە بولادى. نىسانداردى رەتكە كەلتٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە», - دەدٸ نازارباەۆ.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتسەك, قازٸرگٸ كٷنگە دەيٸن استاناداعى ەكسپو كٶرمەسٸنە قاتىساتىنىن 115 ەل جەنە 22 حالىقارالىق ۇيىم ناقتىلاپ قويدى.
اياۋلىم شايماردان
