سۋ پروبلەماسى ەڭ ٶتكٸر بولىپ وتىرعان ايماق – افريكا جەنە ورتالىق ازييا. ونىڭ ٸشٸندە قازاقستاننىڭ جاعدايى – ٶتە كٷردەلٸ. اۋىز سۋدى ٷنەمدەۋ كەرەك. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, قازاقستان 2050 جىلعا قاراي «سۋعا ٶتە مۇقتاج» ەلدەردٸڭ ساناتىنا كٸرۋٸ مٷمكٸن. قازٸر ەلٸمٸزدە 600 مىڭنان استام ادام تازا اۋىز سۋعا زەرۋ. 1987 جىلى بۇۇ-نىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك قورشاعان ورتا مەن دامۋ كوميسسيياسى «بٸزدٸڭ جالپى بولاشاعىمىز» اتتى ەسەبٸندە «قورشاعان ورتا ٷشٸن قاۋٸپسٸز جولدا ەكونوميكالىق دەۋٸرگە» اياق باسۋعا شاقىردى.
العاش رەت «تۇراقتى دامۋ» كونتسەپتسيياسى ۇسىنىلدى. «تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى» – قازٸرگٸ ۋاقىتتىڭ قاجەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, بولاشاق ۇرپاقتاردىڭ ٶزٸنٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن قامتاماسىز ەتۋٸنە قاۋٸپ تۋعىزبايتىن دامۋ. 6 تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىندا سۋ مەسەلەسٸ قوزعالعان.
بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مەلٸمەتتەرٸنە سٷيەنسەك, ەلەم حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى سۋ تاپشىلىعىن سەزٸنەدٸ. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جەر بەتٸندە 780 ميلليوننان استام ادام تازا اۋىز سۋعا قول جەتكٸزە الماي وتىر. ال 1,7 ميلليارد ادام تۇششى سۋ كٶزدەرٸنە زەرۋ. ەلەمدە جىل سايىن تازا سۋدىڭ جوقتىعىنان, سونىڭ سالدارىنان بولاتىن انتيسانيتارييادان مىڭداعان ادام كٶز جۇمادى. ونىڭ كٶبٸ – بالالار.
كەيبٸر ەلدەردەگٸدەي اسا قات بولماعانمەن, قازاقستاندا دا اۋىز سۋ پروبلەماسى بار. دەگەنمەن ەلٸمٸزدەگٸ جەراستى سۋ رەسۋرستارى ارنايى زەرتتەلٸپ, ونىڭ گيدروگەولوگييالىق كارتاسى جاسالعان. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ ايتقانداي, سۋدىڭ شىعىنىن ازايتۋدا سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىن تولىقتاي تسيفرلاندىرۋعا كٶشٸرۋ مٸندەتٸ تۇر. سوسىن كانالدار مەن سۋ قاشىرتپالارىن نازاردان تىس قالدىرماي, ٷنەمٸ تازالاپ, قاجەتتٸ جاعدايلاردا, كانالداردىڭ تابانىن بەتونداۋدى قولعا الۋ ماڭىزدى.
سۋ رەسۋرستارىنىڭ ەڭ كٶپ پايدالانىلاتىن باعىتى - اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى. اگروٶنەركەسٸپتە پايدالانىلاتىن تەحنيكانىڭ ەسكٸ بولۋى, سۋارۋ تەسٸلدەرٸنٸڭ ۇتىمدى قولدانىلماۋى كٶپ جىلدار بويى سۋ قورلارىنىڭ دۇرىس يگەرٸلمەي كەلۋٸنە الىپ كەلدٸ. جاھاندىق مەسەلەگە اينالعان ارال ەكولوگيياسىنىڭ دا ەڭ ەۋەلٸ وسى اۋىل شارۋاشىلىق ەگٸستٸكتەرٸنە سۋدى جولدان بۇرىپ الىپ, ەسەپسٸز پايدالانۋدان باستالعانى بارشاعا مەلٸم.قازٸرگٸ تاڭدا,ساراپشىلار كاسپييدٸڭ قاتتى تايازدانۋىنا بايلانىستى دابىل قاعىپ جاتىر.
تەڭٸزدە قاپتاعان قايراڭدار پايدا بولىپ, كەمەلەردٸڭ جٷزۋٸ قيىنداعان. ال كاسپيي – قازاقستانعا سانكتسييالار سالدارىنان ەلەمنەن وقشاۋلانعان رەسەيدٸ اينالىپ ٶتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جالعىز ەرٸ بٸرەگەي تاسىمال جولى. جاعالاۋداعى ەلدەر ونىڭ ەكولوگيياسىن جاقسارتۋعا باسا مەن بەرگەنٸ ابزال.
جالپى, كاسپيي ارالدىڭ تاعدىرىن قايتالاۋى مٷمكٸن بە دەگەن قاۋٸپ تە بار. كاسپيي تاعدىرى مەملەكەتتٸ دە الاڭداتادى.
پرەزيدەنت ق.توقاەۆ 29 ماۋسىمدا ٶتكەن VI كاسپيي سامميتٸندە بۇل تەڭٸزدٸڭ ەكوجٷيەسٸن ساقتاۋ – 5 ەل ىقپالداستىعىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ دەپ بەلگٸلەدٸ. كاسپيي جاعالاۋىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋى دا, ميلليونداعان تۇرعىنداردىڭ ەل-اۋقاتى دا ونىڭ تابيعي ورتاسىن ساقتاۋ مٸندەتٸمەن تىعىز بايلانىستى. قازاقستان پرەزيدەنتٸ ورتاق سۋ ارتەريياسىندا ەكولوگييالىق اپاتتى بولدىرماۋ ٷشٸن بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋگە شاقىردى. قالاي بولعاندا دا, ميلليونداعان جىلدىڭ كۋەسٸ قارت كاسپييدٸ ساقتاپ, كەلەر ۇرپاقتارعا تابىستاۋ – پارىز ەكەنٸن ەسكەرتكەن بولاتىن.جوعارىدا اتالعان جايتتاردى ەسكەرە وتىرا,تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى اياسىندا ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ زاڭ فاكۋلتەتٸنٸڭ وقىتۋشىلار قۇرامى مەن ستۋدەنتتەر اراسىندا دٶڭگەلەك ٷستەل,پٸكٸرتالاس سايىستارى,تٷرلٸ اكتسييالار ٶتكٸزۋدە.ەلٸمٸزدە ورىن العان ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋگە بٸزدە ٶز تاراپىمىزدان ٷلەس قوسۋدامىز.مىسالى,سۋدى ٷنەمدەۋ,تابيعاتتى ايالاۋ,سەنبٸلٸكتەر ت.ب
ەندەشە, «بۇلاق كٶرسەڭ كٶزٸن اش» دەگەندٸ باسشىلىققا الا وتىرىپ, سۋدىڭ ٶمٸردٸڭ نەرٸ ەكەنٸن ۇمىتپاي, «سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەگەندٸ دە ەستەن شىعارمايىق.
تٸلەپبەرگەنوۆ و.ن.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ زاڭ فاكۋلتەتٸ قىلمىستىق قۇقىق, قىلمىستىق ٸس جٷرگٸزۋ جەنە كريميناليستيكا كافەدراسىنىڭ اعا-وقىتۋشىسى,زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
ەل-تۇتقا ستۋدەنتتەر كلۋبىنىڭ جەتەكشٸسٸ
