بەلگٸلٸ پەداگوگ احمەتجان اياتجانۇلى ٶزٸنٸڭ جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا مەكتەپتەگٸ جەمقورلىققا قاتىستى وي-پٸكٸرٸن جازدى. بٸلٸكتٸ مامان بٷگٸندە مەكتەپ ديرەكتورلارى ەسەپشٸنٸڭ جۇمىسىن باقىلاي المايتىندىقتان بۋحگالتەرلەر جەمقورلىققا باتىپ جاتقانىن جازدى, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
– بۇرىن جەمقور شەنەۋنٸك دەگەندٸ جيٸ ايتۋشى ەدٸك. قازٸر جەمقور بۋحگالتەر, جەمقور ديرەكتور دەگەندٸ كٶپ ايتاتىن بولدىق...
نەگٸزٸ جەمقورلىق تۇتاس جٷيەدە, تۇتاس قوعامدا اۋىر دەڭگەيدە. ال سوڭعى جىلداردا اشىلىپ جاتقان ورتا بٸلٸم سالاسىنداعى جەمقورلىق تەك بٷگٸن بولعان جەمقورلىق ەمەس.
بۇرىن مەكتەپتەر اۋدانعا قارايتىن, بار قارجىنى بٶلەتٸن دە, بيۋدجەتٸن رەتتەيتٸن دە اۋدان ەدٸ. ول كەزدە كٶپ جەمقورلىق فاكتٸسٸن اۋدان ٶزٸ رەتتەپ, جاباتىندىقتان بٸلٸنبەي قالاتىن.
قازٸر مەكتەپ تٸكە وبلىسقا قارايدى, نە جەسە دە كٶرٸنٸپ قالادى. نە جەسە دە اشىلىپ قالادى. بۇل – ٶتە دۇرىس ٷردٸس.
ەندٸ مەسەلەگە كٸشكەنە تەرەڭدەسەك, جەتٸسۋ, جامبىل, قىزىلوردا وبلىستارىنداعى مەكتەپتەردە بىلىقتار بٸرٸنٸڭ سوڭىنان بٸرٸ اشىلىپ, كٸنەلٸ تەك بۋحگالتەر بولىپ جاتىر. مەكتەپتەگٸ جەمقورلىق فاكتٸلەرٸندە كٸنەلٸلەر شىنىمەن تەك بۋحگالتەر مە?!
جوق!
وعان جول بەرٸپ وتىرعاندار دا, اقشانى بٶلٸسٸپ وتىرعاندار دا جازاسىز قالماۋى كەرەك!
بۇل ەڭگٸمەنٸ بەرٸ ايتىپ جاتىر عوي, جەمقورلىق تۋرالى بەرٸ جازىپ جاتىر. دۇرىس, اشىلا تٷسۋ كەرەك. جەمقورلىقسىز, ەدٸلەتتٸ قوعام بولماي, ٸلگەرٸ باسپايمىز.
ال مەن وسى مەكتەپتەردەگٸ جەمقورلىقتىڭ سەبەبٸنە ٷڭٸلٸپ كٶرەيٸن.
بٸرٸنشٸدەن, ديرەكتورلار ەكونوميكالىق, قارجىلىق جاعىنان, ەسەپشٸلەر جۇمىسىنان, IT تۇرعىسىنان ساۋاتسىز.
بۋحگالتەرلەر قولداناتىن باعدارلامالاردان دا, تٸپتٸ كادر جالاقىسىن ەسەپتەۋدٸ دە بٸلمەيدٸ.
سوندىقتان ٶزٸنٸڭ قول قوياتىن ەلەكتروندى تسيفرلى قول تاڭباسىن (ەتسق) بۋحگالتەرگە بەرەدٸ دە, ولارعا «سەنٸپ» وتىرا بەرەدٸ. ال باسشىسى ساۋاتسىز بۋحگالتەر ٶز بٸلگەنٸن ٸستەيدٸ.
ەكٸنشٸدەن, قازٸرگٸ جٷيەدە مەكتەپكە ساۋاتتى ديرەكتور تارتۋ مٷمكٸن ەمەس. سەبەبٸ, جاۋاپكەرشٸلٸك ٶتە اۋىر, تاڭنىڭ اتىسى, كەشتٸڭ باتىسى بٷكٸل بالانىڭ تاعدىرىنان باستاپ, بٷكٸل مەكتەپتٸڭ كٷل-قوقىسىنا دەيٸن جاۋاپ بەرەدٸ.
ال جالاقىسى ٶزٸنٸڭ قول استىنداعى مۇعالٸمنەن ەكٸ ەسە تٶمەن. ساۋاتتى كادرلار مۇعالٸم بولىپ تىنىش جٷرۋدٸ جٶن كٶرەدٸ. ەكٸمشٸلٸككە اتتاپ باسپايدى.
سونىمەن ديرەكتور ورىنباسارى, ديرەكتور بولاتىندار مەنساپقۇمارلىقپەن بارادى نەمەسە مۇعالٸم بولۋدان قاشىپ بارادى. ەيتپەسە, جانىپ تۇرعان, بەرٸنەن حابارى بار بٸلٸمدٸ مۇعالٸم جاۋاپكەرشٸلٸگٸ 5 ەسە اۋىر, جالاقىسى از جۇمىسقا جولامايدى.
قازٸر مەكتەپتە ديرەكتور بولىپ جٷرگەن جانداردى ەكٸ توپقا بٶلەمٸن. بٸرٸ – ۇزاق ۋاقىت باسشىلىق قىزمەتتە جۇمىس ٸستەپ ٷيرەنٸپ قالعاندار, ەكٸنشٸلەرٸ – قانداي دا بٸر ماقساتپەن ديرەكتور بولعاندار.
ولاردىڭ ٸشٸندە ماقساتى اقشا بولعاندار دا, مەنساپ بولعاندارى دا بار. ونىڭ ەكەۋٸ دە شاماسى كەلسە جەيدٸ نەمەسە بۋحگالتەرٸنە جەگٸزەدٸ.
دەل وسى جەردە جٷيەنٸ رەتتەمەي بۇل جەمقورلىقتى تٸزگٸندەۋ مٷمكٸن ەمەس.
ٷشٸنشٸدەن, ديرەكتوردىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى تاعدىرى. قازٸر ەلٸمٸزدە 500-دەن استام مەكتەپتە ديرەكتور جوق, مٸندەتٸن اتقارۋشىلار وتىر.
ولار – ۋاقىتشا امالسىز وتىرعان ادامدار. شاماسى جەتسە, ەكونوميكالىق مەسەلەگە باس قاتىرعىسى كەلمەيدٸ. سوندىقتان دا بۋحگالتەرگە جەۋگە جەڭٸل.
تٶرتٸنشٸدەن, ٶڭٸرلەردە بۋحگالتەرگە دە, مەكتەپ ديرەكتورىنا دا جوعارىدان مەملەكەتتٸك تاپسىرىس مٸندەتتەلەتٸن كومپانييالار بار.
ولار جوعارىنىڭ تاپسىرماسىمەن سونداي «مىقتى» كومپانييالارمەن جۇمىس جاساۋعا مٸندەتتٸ بولادى. ول كومپانييالار بٸرەۋلەرگە «شەپكٸسٸن» بەرٸپ وتىرادى. بۇل جەمقورلىق تٸپتەن اۋىر.
بەسٸنشٸدەن, جالپى ديرەكتور – بۇرىنعى مۇعالٸم, بۇرىنعى ديرەكتور ورىنباسارى. ول قارجى, ەكونوميكا, اقشا ەسەپتەۋگە مٷلدە جوق ادامدار. ال بۋحگالتەر كەسٸبي مامان... وسىدان دا بٸراز نەرسەنٸڭ بەتٸ اشىلادى.
2018 جىلى ٶمٸر شىنىبەكۇلى "مەكتەپتەگٸ جان باسىنا قارجىلاندىرۋ بٸراز ديرەكتوردىڭ تاعدىرىن ويران ەتەدٸ, ولاردى اقشانى دۇرىس جاراتۋعا ٷيرەتۋ كەرەك" دەپ ەدٸ... سول ايتقانى كەلٸپ جاتىر...
شىنى كەرەك, بٷگٸنگٸ ديرەكتورعا (مەكتەپ باسشىسىنا) قويىلاتىن تالاپ ٶتە جوعارى.
بٸرٸنشٸ, وقۋشىمەن جۇمىس.
ەكٸنشٸ, ۇجىممەن جۇمىس
ٷشٸنشٸ, اتا-انامەن جۇمىس
تٶرتٸنشٸ, جوعارى ورگاندارمەن جۇمىس
بەسٸنشٸ, قارجىمەن جۇمىس
التىنشى, شارۋاشىلىق جۇمىس, –دەپ كەتە بەرەتٸن اۋىر جۇمىستار بار. ونىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ قيىنى – اداممەن جۇمىس. مىسالى, بٷگٸنگٸ بٸر كٷنٸڭدٸ بٸر عانا ادام بىت-شىتىن ەتە سالادى. بٸر عانا ادام بٸر كٷندٸك جٷيكەڭدٸ قۇرتا سالادى. دەل وسىنداي كەزدە ديرەكتور بولۋ – وتقا ٶز ەركٸڭمەن تٷسۋگە پارا-پار!
مەنٸڭشە, مەسەلەنٸ باسقاشا رەتتەۋ كەرەك!
بٸر ٶڭٸرلەردە مەكتەپكە جۇمىسقا تۇرۋ 2,5 ميلليون تەڭگە ەكەن, ونى انتيكور دا, ەكٸمدٸك تە, ەلدٸڭ بەرٸ دە بٸلەدٸ...
بٸراق بەرٸ بٸلمەگەندەي... نەگە?
وسىدان-اق بەرٸ تٷسٸنٸكتٸ...
مەكتەپ جەمقورلىقتان قۇتىلمايىنشا مەملەكەت جەمقورلىقتان قۇتىلمايدى.
نەمەسە كەرٸسٸنشە, مەملەكەت جەمقورلىقتان قۇتىلمايىنشا مەكتەپ جەمقورلىقتان قۇتىلمايدى...
بۇل باعىتتا ايتاتىن دٷنيە كٶٶپ, ەتتەڭ! بٸراق بٸزدٸ كٸم تىڭدايدى...