بٸز وسى نە بٸتٸرٸپ جٷرمٸز?
اۆتوردىڭ «بٸز وسى نە بٸتٸرٸپ جٷرمٸز?» اتتى پۋبليتسيستيكالىق ەڭبەگٸ ۇلتىمىزدىڭ كەشەگٸسٸ مەن بٷگٸنگٸسٸنە ارنالعان. اتاپ ايتقاندا, الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ ەل تاريحىنداعى الاتىن ورنى مەن تەۋەلسٸزدٸك تولعاۋى – قازٸرگٸ ەلەۋمەتتٸك بولمىس پەن ساناداعى ۇلتتىق يدەيا اراقاتىناسىن زەردەلەگەن. سونىمەن قاتار, قازاقتىڭ ورتاق قۇندىلىق باستاۋىن جاساۋ جەنە جاس ۇرپاق بويىنا وتانسٷيگٸشتٸكتٸ سٸڭٸرۋ مەسەلەلەرٸ اتالعان ەڭبەكتە جان-جاقتى كٶرٸنٸس تاپقان.
ەلدٸ دامۋدىڭ ساپالى جاڭا دەڭگەيٸنە شىعاراتىن باسىمدىقتار مەن ۇلتتىق يدەيانى ٸزدەستٸرۋ مەسەلەسٸ, سونىمەن قاتار, قازٸرگٸ ۋاقىتتا ۇزاق مەرزٸمدٸك ۇلتتىق يدەولوگييانى ايقىنداۋدىڭ قاجەتتٸلٸگٸ اتالعان ەڭبەكتە لايىقتى تۇرعىدا تالدانعان. اۆتوردىڭ تٸلٸ جاتىق, ويى تٷسٸنٸكتٸ, قالامگەرلٸك قارىمى ايشىقتى.
«الاش قوزعالىسىنان تەۋەلسٸزدٸككە دەيٸن» اتتى بٸرٸنشٸ بٶلٸمدە ۇلت پەن ۇلتشىلدىق, ۇلتتىق سانا مەن ۇلتتىق بٸرەگەيلٸك جەنە ونى قوزعايتىن ينتەللەكتۋالدىق ەليتانىڭ رۋحاني جەنە ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەرٸن ساراپتاۋ نەگٸزٸندە حح عاسىردىڭ باسىندا زامان تالابىنا ساي ساپالىق تۇرعىدان جەتٸلگەن جەنە ٶز ەۆوليۋتسيياسىنىڭ جاڭا ساتىسىنا كٶتەرٸلگەن قازاقتىڭ ۇلتتىق يدەياسى – الاش يدەياسى جەنە قوزعالىسى باعامدالادى.
اۆتور الاش يدەياسى تۋرالى پايىمدارىن, ياعني قازاق ەلٸنٸڭ ۇلتتىق مۇرات-مٷددەسٸن قورعاۋ جولىندا ٶمٸرگە كەلگەن قوعامدىق-ساياسي قۇبىلىسقا بايلانىستى ٶز تۇجىرىمدارىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى. الاش يدەياسى تارازىلاپ, حح عاسىردىڭ تٷرلٸ كەزەڭدەرٸندەگٸ ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستار اراسىنداعى ٶزارا لوگيكالىق بايلانىستى ۇتىمدى باياندالعان. بولاتبەك تٶلەپبەرگەن الاش يدەياسى ٷشٸن كٷرەستٸ كەڭەستٸك بيلٸك جاعدايىندا جالعاستىرعان قوعامدىق ۇيىمدار مەن جەكە ازاماتتاردىڭ قىزمەتٸن ناقتى قۇجاتتىق ماتەريالدار ارقىلى تاماشا بەرەدٸ. سونداي-اق, تەۋەلسٸزدٸكتەن كەيٸنگٸ قازاق جاستارىنىڭ ساياسي-ەلەۋمەتتٸك جاعدايى دا جان-جاقتى تالدانعان. الاش يدەياسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقان بارشا وقىرمان, جاستار جەنە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرٸ بۇل بٶلٸمنەن بٸرشاما ماعلۇماتتار تابارى انىق.
«جاسامپاز يدەيانىڭ جالعاسى» اتتى ەكٸنشٸ بٶلٸمدەگٸ پۋبليتسيستيكالىق تولعاۋلارعا ۇلتتىق مەسەلەلەر, تاريحي اقتاڭداقتار جەنە دەموكراتييا پرينتسيپتەرٸ ارقاۋ بولعان. ٶز اۆتورلىعىمەن جەنە قۇراستىرۋىمەن جيىرماعا جۋىق تاريحي-اعارتۋشىلىق باعىتتاعى كٸتاپتاردى جارىققا شىعارعان اۆتوردىڭ بۇل ەڭبەگٸ كٶسەمسٶز جانرىندا جازىلعان دٷنيەلەر. اتالعان بٶلٸمنەن – ەلٸم دەپ سوققان جٷرەكتەردٸڭ لٷپٸلٸن, زايىرلى مەملەكەتتٸڭ ٶتكەنٸ مەن بٷگٸنٸ, بولاشاعى, تاريحى مەن شەجٸرەسٸ, تٸلٸ مەن دٸلٸ, ازاتتىعى مەن ەركٸندٸگٸ مەنمۇندالاپ تۇرادى.
سونىمەن قاتار, اۆتور جاhاندانۋ جاعدايىندا زيياتكەرلٸك ۇلت قالىپتاستىرۋدىڭ, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ قاۋىم تەربيەلەۋدٸڭ, الدىڭعى قاتارلى ەلۋ ەلدٸڭ قاتارىنا قوسىلۋدىڭ باستاۋى رەتٸندە قازاق حالقىنىڭ رۋحاني مۇراسىن تەرەڭدەتە زەرتتەپ, ونىڭ قۇندى رۋحاني مول بايلىعىن جاستار اراسىندا ناسيحاتتاۋ, بٷگٸنگٸ اشىقتىق پەن مەدەني پليۋراليزم اياسىندا باسقا مەدەنيەتتەر مەن ٶركەنيەتتەرگە جەتكٸزە بٸلۋ – ۇلتتىق يدەيانىڭ ٷيلەسٸمدٸ قالىپتاسۋى بارىسىنداعى وڭتايلى جەنە كەلەشەگٸنەن ٷمٸت كٷتتٸرەتٸن ەرەكەت ەكەندٸگٸن اتالعان بٶلٸمدە تارازىلايدى.
ال «ەڭگٸمەلەر» اتتى ٷشٸنشٸ بٶلٸم پۋبليتسيست-قالامگەر, عالىم-زەرتتەۋشٸ بولاتبەك تٶلەپبەرگەندٸ جازۋشىلىق قىرىنان تانىتا تٷسەدٸ. بۇل بٶلٸمدە اۆتوردىڭ ەر جىلدارى جازعان, ەشقانداي كٸتاپتارعا, جيناقتارعا ەنبەگەن پروزالىق شىعارمالارى, ياعني ەڭگٸمەلەرٸ ەنگٸزٸپتٸ. بۇل بٶلٸمدەگٸ كەيٸپكەرلەرٸن دە جانىنداي جاقسى كٶرٸپ, ەسەم تابيعاتتى ەسەرلٸ ەتٸپ سۋرەتتەگەن, ۇلتجاندىلىق پەن ەلجاندىلىقتى ەلجٸرەي وتىرىپ ناسيحاتتاعان. جٷرەگٸ حالقىم دەپ سوققان قارلىعاش كٶڭٸل قالامگەر قاسيەتتٸ دەستٷرلەرٸمٸزدٸ جاڭعىرتا, نەرلەندٸرە تٷسكەن.
جاربول كەنتۇلى
