بٸلٸكتٸ كادر – مەملەكەتتٸ تيٸمدٸ باسقارۋدىڭ كەپٸلٸ
سوندىقتان, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى كٷندەرٸنەن باستاپ ەلباسى ن.ە.نازارباەۆ زاماناۋي, ستراتەگييالىق مٸندەتتەردٸ تيٸمدٸ ٸسكە اسىراتىن مەملەكەتتٸك اپپاراتتى قۇرۋ مەسەلەسٸن نازارىنان تىس قالدىرعان ەمەس. بۇل ورايدا, بٸرٸنشٸ كەزەكتە پرەزيدەنتتٸڭ باستاماسىمەن كٶلەمدٸ ەرٸ تيٸمسٸز باسقارۋدىڭ ەكٸمشٸلٸك توبى وڭتايلاندىرىلىپ, تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ جاڭا جاعدايىنداعى ساياسي باعىتىن ساپالى جٷزەگە اسىرا الاتىن مەملەكەتتٸك اپپارات قۇرۋ باعىتىندا جۇمىس جٷرگٸزٸلە باستادى.
تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك قىزمەتٸنٸڭ ينستيتۋتسييالانۋىنىڭ باستاماسى رەتٸندە 1995 جىلى قابىلدانعان زاڭدىق كٷشٸ بار «مەملەكەتتٸك قىزمەت تۋرالى» ەلباسى جارلىعىن اتاپ ٶتۋگە بولادى. بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان ەلدەردٸڭ ٸشٸندە سول كەزدەرٸ مۇنداي يننوۆاتسييالىق قۇجات قابىلداعان العاشقى مەملەكەت قازاقستان بولدى. بۇل قادام مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ كادرلىق قۇرامىن نىعايتىپ, دامۋىنىڭ نەگٸزٸنە اينالدى.
قازٸرگٸ تاڭدا مەملەكەتتٸك قىزمەت جٷيەسٸندە وقىتۋدىڭ ينفراسترۋكتۋراسى قالىپتاستىرىلعان, ونىڭ قۇرامىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ جانىنداعى مەملەكەتتٸك باسقارۋ اكادەميياسى, ٶڭٸرلٸك قايتا دايارلاۋ جەنە بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ ورتالىقتارى جەنە تاعى باسقا بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ ەنەدٸ. جىل سايىن ورتا ەسەپپەن قايتا دايارلاۋ جەنە بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ كۋرستارىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ ٷشتەن بٸرٸ وقىتىلادى, نەتيجەسٸندە ٷش جىل سايىن مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر جٷز پايىز وقىتۋ كۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
جاڭا عاسىردا – قازاقستاننىڭ الدىندا مىقتى ەكونوميكا, ساياسي جەنە ەلەۋمەتتٸك جٷيەنٸ قالىپتاستىرۋ بويىنشا جاڭا مٸندەتتەر تۇردى. ول ٷشٸن قوعام سۇرانىستارىنا, زامان تالابىنا جاۋاپ بەرەتٸن مەملەكەتتٸك قىزمەت مودەلٸن قۇرۋ قاجەت بولدى.
مەريتوكراتييا, تيٸمدٸلٸك پەن نەتيجەلٸك, ترانسپارەنتتٸلٸك پەن قوعام الدىندا ەسەپ بەرۋ ۇستانىمدارىنا نەگٸزدەلگەن مەملەكەتتٸك قىزمەت جٷيەسٸنٸڭ قالىپتاسۋىن 1999 جىلى قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «مەملەكەتتٸك قىزمەت تۋرالى» زاڭى قامتاماسىز ەتتٸ. اتالعان زاڭعا سەيكەس, ەلدٸڭ بٸرىڭعاي كادرلىق ساياساتى ايقىندالدى, ال ەڭ باستىسى مٸندەتتٸ كونكۋرستىق ٸرٸكتەۋدٸ ەنگٸزۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك قىزمەتكە تٷسۋدەگٸ تەڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارى جٷزەگە اسىرىلا باستادى.
2000 جىلى ەل اۋماعىندا مەملەكەتتٸك قىزمەت سالاسىنداعى بٸرىڭعاي ساياساتتى جٷزەگە اسىراتىن مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلەتتٸ ورگان جەنە ونىڭ اۋماقتىق بٶلٸمشەلەرٸ قۇرىلدى.
ەلباسى ۇسىنعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى اياسىندا مەملەكەتتٸك قىزمەت سالاسىندا بٸرقاتار رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل رەفورمالاردىڭ باستى ماقساتى – اۆتونومدى, شاعىن, نەتيجەگە باعىتتالعان, قوعامنىڭ سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەرە الاتىن كەسٸبي مەملەكەتتٸك اپپارات قۇرۋ. بٷگٸنگٸ كٷنٸ ەلٸمٸزدە شتات بويىنشا 99 مىڭعا جۋىق مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر بولسا, ناقتى سانى 91 مىڭ ادامدى قۇراپ وتىر. بٸزدٸڭ وبلىسىمىزدا 8 مىڭنان اسا مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر ەڭبەك ەتۋدە.
ۇلت جوسپارىنا سەيكەس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك قىزمەتٸ تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدانىپ, مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ قىزمەتٸن ٷيلەستٸرەتٸن زاڭنامالىق بازا تولىعىمەن جاڭارتىلدى, مەريتوكراتييا پرينتسيپٸنە نەگٸزدەلگەن مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ مانساپتىق مودەلٸنە اۋىستىرىلدى. مانساپتىق مودەل مەملەكەتتٸك قىزمەتتەن تىس ادامدارعا جوعارى لاۋازىمدارعا تاعايىندالۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ, تەك جىلدار بويى تەجٸريبە جيناعان, بٸلٸمٸ مەن بٸلٸكتٸلٸگٸ ساي مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر عانا مانساپتىق ٶسۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە مەملەكەتتٸك قىزمەتكەردٸڭ بەدەلٸ ارتىپ, مەملەكەتتٸك اپپاراتتا جۇمىس ٸستەۋگە نيەت بٸلدٸرۋشٸلەردٸڭ قاتارى كٶبەيٸپ كەلەدٸ. مىسالى, ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەن ٷمٸتكەرلەردٸڭ سانى 5 ەسە ارتسا, جۇمىستان ٶز ەركٸمەن كەتكەندەردٸڭ سانى 2 ەسە ازايعان.
بۇل ورايدا, جٷرگٸزٸلگەن رەفورمالار حالىقتىڭ مەملەكەتتٸك اپپاراتقا سەنٸمٸن ارتتىرۋعا, بارىنشا اشىق, قابىلداعان شەشٸمدەرٸ ايقىن مەملەكەتتٸك قىزمەت جٷيەسٸن قۇرۋعا باعىتتالدى. جاڭا ٶزگەرٸستەرگە سەيكەس, مەملەكەتتٸك قىزمەتكە بارىنشا قابٸلەتتٸ, ٶز قىزمەتٸن ادال دا ابىرويلى اتقاراتىن, جاۋاپتى, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ جولىندا تىنباي ەڭبەك ەتەتٸن ازاماتتاردى تارتۋ كٶزدەلگەن.
شيرەك عاسىردا قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى, الايدا ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسىندا مەجەلەنگەن مٸندەتتەرگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن ودان كٶپ جۇمىس اتقارۋ قاجەت. ەل ەگەمەندٸگٸن ەسەلەۋ جولىندا ەربٸر مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸ تىنباي ەڭبەك ەتسە, تەۋەلسٸزدٸگٸمٸز مەڭگٸلٸك بولارى سٶزسٸز.
ت.ق. جۇماعۇلوۆ, شقو بويىنشا مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى, ەدەپ جٶنٸندەگٸ كەڭەس تٶراعاسى.
