ەۋروپالىق ساراپشىلار «سيريزا» پارتيياسى مەن كرەملدٸ ەۋرووداق پەن ەۋروينتەگراتسيياعا قارسى مٷددە مۇڭداس, ماقساتتاس ەتٸپ تۇر دەگەن پٸكٸر ايتادى. پوستسوتسياليستٸك ەلدەر ٸشٸندە ەكونوميكالىق دامۋى مەن ساياسي جٷيەسٸن دەموكراتييالاندىرۋ تۇرعىسىنان باسقا كٶرشٸلەرٸنە قاراعاندا وق بويى وزىپ كەلە جاتقانى ەلدٸڭ بٸرٸ – چەحييا. وسى ەلدٸڭ پرەزيدەنتٸ ميلوش زەمان – كرەملدٸڭ ساياساتىن قىزۋ قولداپ جٷرگەندەردٸڭ بٸرٸ. ەۋروپالىق زەرتتەۋشٸلەر ميلوش زەمان پرەزيدەنتتٸك سايلاۋ ناۋقانى كەزٸندە رەسەيدٸڭ «لۋكويل» كومپانيياسىنىڭ چەحيياداعى كەڭسەسٸنەن قوماقتى قارجى العانىن ايتادى.
كرەمل, ەرينە, گرەكييا مەن چەحييا سيياقتى ەلەۋەتٸ تٶمەن ەلدەرمەن شەكتەلٸپ وتىرعان جوق. فرانتسيياداعى ەسٸرەوڭشىل «ۇلتتىق فرونت» پارتيياسىنىڭ ليدەرٸ مارين لە پەن حانىمدى پۋتين رەجيمٸ مەن مەسكەۋ ساياساتىنىڭ ىقپالدى قولداۋشىسى ەرٸ جاناشىرى دەۋگە بولادى. ايتا كەتەيٸك, بۇل پارتييا «فرانتسييا – فرانتسۋزدار ٷشٸن» دەگەن ۇراندى ستراتەگييالىق ماقساتى سانايدى. سونداي-اق, مارين لە پەن فرانتسييا ٷشٸن ەۋروينتەگراتسييانىڭ پايداسىنان زييانى كٶپ دەپ سانايتىن ساياسي تۇلعا. جۋىردا فرانتسۋز اقپارات قۇرالدارى مارين لە پەننٸڭ پارتيياسى كرەملگە تيٸستٸ سانالاتىن ورىس-چەح بانكٸسٸنەن 9 ميلليون دوللار كٶلەمٸندە نەسيە العانىن جازدى. ال وسى «ۇلتتىق فرونت» پارتيياسىنىڭ نەگٸزٸن سالعان مارين حانىمنىڭ ەكەسٸ – جان-ماري لە پەننٸڭ شۆەيتساريياداعى ەسەپ-شوتىنا ورىستىڭ «ۆنەشەكونومبانكٸ» 2 ميلليون دوللار اۋدارعانى جايلى دا دەرەكتەر جارييالاندى.
بريتانييا اقپارات قۇرالدارى كرەملدٸڭ ەل پارلامەنتٸ لوردتار پالاتاسىنىڭ مٷشەلەرٸن قارجىلاي قولداپ كەلە جاتقانىن جازىپ جاتىر. لورد پيتەر تراسكوتتىڭ «گازپروم» كومپانيياسىنان, سونداي-اق, كەزٸندە توني بلەر ٷكٸمەتٸندە مينيستر لاۋازىمىندا بولعان لورد پيتەر ماندەلسوننىڭ ورىس وليگارحتارى ولەگ دەريپاسكا مەن ۆلاديمير ەۆتۋشەنكوۆتىڭ قارجىلىق قۇرىعىنا تٷسكەنٸن ساراپشىلار اشىق ايتۋدا. 2013 جىلى لورد پيتەر تراسكوتت پۋتيندٸ نوبەل سىيلىعىنا ۇسىنعان بولاتىن. بريتانييانىڭ بۇرىنعى قارجى مينيسترٸ پول ماينەرس رەسەيدەگٸ ەڭ باي وليگارحتاردىڭ بٸرٸ اليشەر ۋسمانوۆقا تيەسٸلٸ «مەگافون» كومپانيياسىنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ ەكەنٸ تاعى بار.
فرانتسيياداعى ەسٸرەوڭشىل «ۇلتتىق فرونت» پارتيياسىنىڭ ليدەرٸ مارين لە پەن حانىمدى پۋتين رەجيمٸ مەن مەسكەۋ ساياساتىنىڭ ىقپالدى قولداۋشىسى ەرٸ جاناشىرى دەۋگە بولادى. ايتا كەتەيٸك, بۇل پارتييا «فرانتسييا – فرانتسۋزدار ٷشٸن» دەگەن ۇراندى ستراتەگييالىق ماقساتى سانايدى. سونداي-اق, مارين لە پەن فرانتسييا ٷشٸن ەۋروينتەگراتسييانىڭ پايداسىنان زييانى كٶپ دەپ سانايتىن ساياسي تۇلعا. جۋىردا فرانتسۋز اقپارات قۇرالدارى مارين لە پەننٸڭ پارتيياسى كرەملگە تيٸستٸ سانالاتىن ورىس-چەح بانكٸسٸنەن 9 ميلليون دوللار كٶلەمٸندە نەسيە العانىن جازدى. ال وسى «ۇلتتىق فرونت» پارتيياسىنىڭ نەگٸزٸن سالعان مارين حانىمنىڭ ەكەسٸ – جان-ماري لە پەننٸڭ شۆەيتساريياداعى ەسەپ-شوتىنا ورىستىڭ «ۆنەشەكونومبانكٸ» 2 ميلليون دوللار اۋدارعانى جايلى دا دەرەكتەر جارييالاندى.
كرەملدٸڭ قۇرىعىنان گەرمانييا دا قۇتىلا الماپتى. گەرمانييانىڭ راديكالدىق سانالاتىن ۇلتتىق-دەموكراتييالىق پارتيياسى مەن «گەرمانييا ٷشٸن بالاما جول» پارتيياسى بٷگٸندە مەسكەۋدٸڭ ىرقىنان شىعا المايتىن ۇيىمعا اينالعان.
جوعارىدا اتى اتالعان ەسٸرەوڭشىل نەمەسە سولشىل پارتييالار بٷگٸندە ٶز ەلدەرٸنٸڭ ساياساتى مەن دامۋ باعىتىن ايقىنداپ, بيلٸك باسىندا وتىرعان پارتييالار ەمەس. نەگٸزٸنەن بۇل پارتييالار – ٶز ٷكٸمەتتەرٸ مەن ەۋرووداقتىڭ ساياساتىن جٷرگٸزەتٸن بريۋسسەلگە وپپوزيتسييالىق باعىت ۇستانعان. بٸراق بۇل پارتييالاردىڭ داۋىسى مەن دٷمپۋٸ جەر جارماسا دا, ٶز ەلدەرٸندەگٸ تۇرعىنداردىڭ قوعامدىق پٸكٸرٸنە ىقپال ەتۋگە ەلەۋەتتٸ.
ساياسي تەرمينولوگييادا قۇپييا اگەنتتەر مەن وپاسىز ساتقىنداردى, داعدارىستى جاعداي كەزٸندە ەل ٸشٸندە ٷرەي تۋعىزىپ, ديۆەرسييالار جاسايتىن, جالپى, ٶز ەلٸنٸڭ مٷددەسٸن ەمەس, قارجى ٷشٸن نەمەسە يدەولوگييالىق ٷندەستٸگٸنە وراي باسقا ەلدٸڭ ساياساتىن قولدايتىن كٷشتەردٸ «بەسٸنشٸ كولوننا» نەمەسە «بەسٸنشٸ لەك» دەپ اتايدى. كرەمل باتىس ەلدەرٸندە وسىنداي «بەسٸنشٸ كولوننانى» قارجىنىڭ كٷشٸمەن جاساقتاپ جاتىر. كەزٸندە امەريكا دا 5 ميلليارد دوللار قارجى جۇمساپ, وسى «بەسٸنشٸ كولوننانىڭ» كٶمەگٸمەن كيەۆتە تٶڭكەرٸس جاساعانى جٶنٸندە اقپارات كٶپ. ساياسي پارتييالار مەن ٸرٸ ىقپالدى تۇلعالاردى قارجىعا الداۋسىراتىپ, ٶز مٷددەسٸ جولىندا پايدالانۋ ديپلوماتييا مەن بارلاۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ بۇرىننان كەلە جاتقان تەسٸلٸ. ريمدٸكتەر: «ٷستٸنە التىن ارتقان ەسەكتٸڭ الماس قامالى جوق» دەيدٸ. سول قارجىنىڭ كٶمەگٸمەن تەك قامالدار الىنباي, تالاي مەملەكەتتٸك تٶڭكەرٸستەر جاسالۋدا.
oinet.kz
