Freedom Inside '26

باۋىرجان قاراعىزۇلى: «جىرلارىم كورەي تٸلٸندە جارىق كٶرەتٸن بولدى»

باۋىرجان قاراعىزۇلى: «جىرلارىم كورەي تٸلٸندە جارىق كٶرەتٸن بولدى»
اقىن باۋىرجان قاراعىزۇلى وڭتٷستٸك كورەيانىڭ  كۆاندجوۋ قالاسىندا  «ازييا مەدەنيەت ورتالىعىنىڭ» اشىلۋ سالتاناتىنا قازاقستان اتىنان قاتىسىپ جٷر. وسى شارا اياسىندا اقىنننىڭ بالالارعا ارنالعان «الدار كٶسە» اتتى كٸتابى دا كورەي تٸلٸندە جارىق كٶردٸ. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, كورەيالىقتاردىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا قازاقتىڭ ەجەلگٸ اڭىزدىق كەيٸپكەرلەرٸن كورەي تٸلٸندە سٶيلەتۋ كەرەك بولىپتى. بۇعان باۋىرجان قاراعىزۇلى الدار كٶسەنٸ ۇسىنعان. الدار كٶسەنٸڭ تيپتٸك وبرازىنا ايرىقشا قىزىققان ولار مۇنى كورەي تٸلٸندە شىعارۋ ٷشٸن جيناقتاپ, سۇرىپتاپ, جاڭا زامانعا بەيٸمدەپ ەزٸرلەپ بەرۋٸن سۇراعان. كٸتاپ كورەي سۋرەتشٸلەرٸنٸڭ بەزەندٸرۋٸمەن مىڭداعان تارالىممەن جارىق كٶرٸپ وتىر. بٸز ب. قاراعىزۇلىنان وسى شارا جايىندا از-كەم ەڭگٸمەلەسكەن ەدٸك.

[caption id="attachment_12543" align="alignright" width="365"]
12301572_949000838483128_8165647680109802859_n
12301572_949000838483128_8165647680109802859_n
باۋىرجان قاراعىزۇلىنىڭ كورەي تٸلٸندە جارىق كٶرگەن كٸتابى[/caption]

– بۇل شاراعا ازييا ەلدەرٸنٸڭ مەدەنيەت مينيسترلەرٸ, ۆيتسە-مينيسترەلەرٸ, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ, اقىندار مەن جازۋشىلار, مەدەنيەتتانۋشىلار قاتىستى. «ازييا مەدەنيەت ورتالىعى» - اتى ايتىپ تۇرعانداي قۇرلىقتاعى ەرتٷرلٸ ەلدەر مەن ۇلت, ەتنوستاردىڭ مەدەني بايلانىسىن نىعايتۋ, بٸرٸن بٸرٸ سىرتتاي ەمەس, ٸشتەي تانۋعا, ارالاسۋعا كٶپٸر بولۋ. ورتالىق ازييانىڭ ەر ەلٸنەن بٸر كٸسٸدەن دەلەگات شاقىرىلدى. قازاقستان تاراپىنان مەن قاتىستىم. مەدەنيەت ورتالىعى اشىلاردان ون شاقتى كٷن بۇرىن كەلدٸك. ەرتە كەلۋدەگٸ سەبەبٸمٸز, كٸتاپتىڭ اۋدارماسىمەن تانىسۋ, ونىڭ بەزەندٸرٸلۋٸن كٶرۋ ەرٸ اڭىز كەيٸپكەرٸنٸڭ ۇلتتىق مەدەنيەتتەگٸ ورنىن تٷسٸندٸرٸپ, سۋرەتشٸلەرمەن بٸرٸگٸپ جۇمىس ٸستەۋ ەدٸ. بەرٸن تىڭعىلىقتى ويلاستىرعان كورەي حالقىنىڭ ىجداعاتتىلىعىنا, جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە تەنتٸ بولدىم. مەنٸڭ كٸتابىما يلليۋستراتسييا جاساعان كەرٸستٸڭ سۋرەتشٸ قىزى پاك سە يونگ ٶتە العىر ەكەن. مەنەن الدار كٶسە تۋرالى, ول ٶمٸر سٷرگەن زامان جايىندا سۇراي وتىرىپ, قازاقتىڭ كەيٸپكەرٸن كەرٸستٸڭ اڭىز ەڭگٸمەلەرٸمەن بايلانىستىرۋعا تىرىستى. مۇنىسى كەرٸس بالالارىن باۋراۋدىڭ جولى بولسا كەرەك. سونداي-اق, ۇلتتىق كەيٸپكەردٸك ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸكتەرٸن دە ەستەن شىعارعان جوق. ەر اڭىزعا جاڭاشا مازمۇن بەرۋگە تالپىندى. كٸتاپپەن جۇمىس جاساۋدىڭ كورەيلٸك ٷلگٸسٸن كٶرٸپ, تاڭىرقادىم. بٸزدەگٸ باسپالار سەكٸلدٸ, ينتەرنەتتەن مازمۇنعا ساي سۋرەت تاۋىپ, سونى كەلسٸن-كەلمەسٸن بوياي سالعان جوق. ەر دەتالعا مەن بەردٸ.

– بۇل كٸتاپتان بٶلەك, قانداي يگٸ دٷنيەلەرمەن تانىستىڭ? كورەي ەدەبيەتٸنٸڭ بٷگٸنگٸ جاعدايى تۋرالى سٶيلەسە الدىڭ با?

– كەرٸس قالامگەرلەرٸمەن تانىسۋدىڭ دا ورايى كەلدٸ. ەرينە, بٸر ساپار اياسىندا بەرٸمەن قويان-قولتىق ارالاستىم دەي المايمىن. بٸراز ىقىلاستى ەڭگٸمە, ٶزارا سۇحباتتار بولدى. قازاقستاننىڭ, ورتالىق ازييانىڭ مەدەني ٶمٸرٸ ولار ٷشٸن تانىس ەرٸ بەيتانىس ەكەن. تانىس بولاتىنى, كورەيلەر, تٷپ تەگٸمٸز بٸر, ارعى تاريحىمىز ورتاق دەپ تٷسٸنەدٸ. بەيتانىس بولاتىنى, بٷگٸنگٸ ورتالىق ازييا ەدەبيەتٸن, مەدەنيەتٸن كٶپ بٸلە بەرمەيدٸ. بۇعان كٸنەلٸ ولار ەمەس قوي. مەنٸ تاڭعالدىرعانى, «كورەي ەدەبي اۋدارما ينستيتۋتىنىڭ» جۇمىسى بولدى. تولىقتاي مەملەكەت قارجىلاندىراتىن مەكەمەنٸڭ باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ينستيتۋت كەرٸس ەدەبيەتٸن شەتەل تٸلٸنە اۋدارۋمەن اينالىسادى ەكەن. بٸر ەمەس, 30 ۇلتتىڭ تٸلٸنە اۋدارما جاسايدى. ەرٸ سول تٸلدەردەن ٶزدەرٸنە تٸكەلەي قوتارادى. بٸلٸكتٸ, بٸلٸمدٸ ۇلتتىڭ ٸستەر تٸرلٸگٸ. تالانتتى ەدەبيەتشٸلەردٸ جاستايىنان شەتەل تٸلٸن بٸلۋگە ۇمتىلدىرىپ, ارنايى وقىتىپ, اۋدارما جاساۋ ٸسٸنە باۋليدى جەنە ولارعا وسى ينستيتۋتتان جۇمىس بەرەدٸ. مۇنداي مەكەمە دەل بٸزگە كەرەك ەكەنٸن تٷسٸنەسٸڭ جەنە وعان مويىن بۇرا قوياتىن شەندٸلەردٸڭ جوقتىعىنا ناليسىڭ. ەيتپەسە, تۇيىق شەڭبەردٸڭ ٸشٸندە جٷرٸپ, بەرٸنەن بٸز مىقتىمىز دەۋدٸڭ قانشالىقتى كٷلكٸلٸ ەكەنٸن ۇعىنار كەز ەلدەقاشان جەتكەن جوق پا?!

– بەلكٸم, مەملەكەتكە سٷيەنبەي, بەلگٸلٸ ەدەبي بٸرلەستٸكتەر وسىنداي جۇمىستى ٶزدەرٸ قولعا العانى جٶن شىعار?

Бауыржан1
Бауыржан1
– بٸزدە ەدەبي بٸرلەستٸكتەر كٶپ. ەگەر شىنداپ قولعا الام دەسە, 30 تٸلگە اۋدارماي-اق قويسىن, تىم قۇرىعاندا 7 تٸلگە – اعىلشىن, ورىس, قىتاي, جاپون, كەرٸس, فرانتسۋز, نەمٸس تٸلدەرٸنە اۋدارماشى دايىنداۋعا بولادى. قازٸر جاس تالانتتار, اقىن-جازۋشىلار كٶپ. جۇمىس تاپپاي سەندەلٸپ جٷرگەندەرٸ قانشاما? سولاردى ارنايى ەكٸ-ٷش جىل وقىتسا, «بولاشاق» سەكٸلدٸ باعدارلامامەن شەتەلگە جٸبەرۋگە كٷش سالسا, جەنە ولاردىڭ بٸلٸمٸن وڭدى پايدالانۋعا تالپىنسا, مەملەكەتتەن گرانت الۋعا, قارجىلاي كٶمەك سۇراۋعا بولادى. مىسالى, بەلگٸلٸ بٸر ۋنيۆەرسيتەت ەدەبي اۋدارما جاسايتىن مامانداردى تەربيەلەسە, وعان جازۋعا قۋاتى بار جاستاردى قابىلداپ السا, ەش قيىندىق بولماس دەگەن ويدامىن. وسىنىڭ بەرٸن ۇيىمداستىراتىن ۇقىپتى جۇمىس كەرەك. بٸلٸكتٸ توپ كەرەك, مەنەدجەرلٸك كەرەك. بٸزدە "اۋدارما ٸسٸ" دەگەن ماماندىق بار. وندا وقيتىندار ەرتٷرلٸ شەتەر كومپانييالارىنا جۇمىسقا تۇرۋدى كٶكسەيدٸ. كەسٸبي ەدەبي, فيلوسوفييالىق, ەرتٷرلٸ ماماندىقتار بويىنشا جٷيەلٸ اۋدارما جاسايتىندار جوقتىڭ قاسى.

– بٷگٸنگٸ كورەي ەدەبيەتٸ تۋرالى ٶزدەرٸ قالاي ويلايدى ەكەن?

– كورەيلەردٸڭ دراماتۋرگيياسى, كينوسى, تەاترى ەرەكشە دامىعان. دەمەك, ەدەبيەتٸ دە وسال ەمەس. ەگەر ەدەبيەتٸ زاماناۋي ٷردٸستەردٸڭ بەرٸنە جاۋاپ بەرەتٸندەي دەڭگەيدە بولماسا, باسقا ٶنەر سالاسى دا دامىماس ەدٸ. بٸزدەگٸ سيياقتى, ولار دا كٸتاپ وقۋدىڭ سيرەپ بارا جاتقانىن ايتادى. بٸراق, بەرٸبٸر ولاردىڭ كٸتاپتارى ون مىڭداعان تارالىممەن شىعادى ەرٸ ساتىلادى. كٸتاپ ساۋداسى دامىعان. قالامگەرلەردٸڭ ەدەبي اگەنتتەرٸ بار.

بۇدان بٶلەك قانداي جاڭالىقتار بولدى?

– اۋدارما ينستيتۋتى باسشىلىعىمەن كەزدەسۋ كەزٸندە ورتالىق ازييا ەدەبيەتٸ تۋرالى جاقسى ەڭگٸمە ٶربٸتتٸك. ولاردىڭ قىزىعۋشىلىعى بار. قازاق ەدەبيەتٸن اۋدارۋعا ىنتالى. تەك سونىڭ كٶزٸن تاۋىپ, جٶنٸن نۇسقار ارنايى مەكەمە ياكي بٸرلەستٸك كەرەك. قۇداي بۇيىرسا, اسىلىق بولماسىن, كەلەر جىلى مەنٸڭ كٸتابىمدى كەرٸس تٸلٸنە اۋدارۋعا ۋەدە ەتتٸ. ونىڭ بەرٸن ۋاقىت كٶرسەتەدٸ.