دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە جالپى قوعام اراسىندا مەملەكەتكە دەگەن سەنبەۋشٸلٸك, مەملەكەتتٸك كورپۋستى مەنسٸنبەۋ, اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىن جوققا شىعارۋ, جەمقورلىق پەن ٷيلەسٸمسٸزدٸك ورداسى دەگەن پٸكٸر قالىپتاسقان.
"سوڭعى كەزدەرٸ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى عانا ەمەس, جالپى قوعام اراسىندا كەز كەلگەن جاعدايدى, اقپاراتتى ٶزٸنشە تٷسٸندٸرۋ, ەركٸم ٶزٸنە قاراي بۇرىپ الۋ, قوعامدىق شۋ تۋدىرۋ ماقساتىندا جالعان اقپارات بەرۋ سەكٸلدٸ ٷردٸس قالىپتاسىپ الدى. وسىنداي جاعدايلاردىڭ سالدارىنان كٶپ جاعدايدا تٷسٸنٸسپەۋشٸلٸكتەر بولىپ جاتادى.
مەسەلەن, توقاەۆتىڭ كەزەكتٸ وتىرىستاعى "ەگەر مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر شەشٸم قابىلداۋ كەزٸندە بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرامىن نەمەسە پارا الۋ ارقىلى زاڭسىز جولمەن باييمىن دەگەن ارام پيعىلسىز قاتەلٸك جاساپ قويسا, قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلماۋى كەرەك" دەگەن ياعني كوررۋپتسيياعا قارسى كٷرەستٸڭ كەيبٸر اسپەكتٸلەرٸن ٶزگەرتۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىسىنا قاتىستى ايتىلىپ جاتقان الىپ-قاشپا ەڭگٸمەلەلەر وسىنداي جاعدايدان تۋىنداپ وتىر.
اشىعىن ايتۋ كەرەك, وسىنداي جايتتاردىڭ سالدارىنان قازٸرگٸ تاڭدا مەملەكەتكە دەگەن سەنبەۋشٸلٸك, مەملەكەتتٸك كورپۋستى مەنسٸنبەۋ, اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىن جوققا شىعارۋ, باسقارۋ جٷيەسٸ تەك قانا جەمقورلىق پەن ٷيلەسٸمسٸزدٸك ورداسى دەگەن پٸكٸر قالىپتاسىپ وتىر. وسىنىڭ سالدارىنان دەپ دەپ ويلايمىن سوڭعى ۋاقىتتاردا مەملەكەتتٸك قىزمەتكە بارسام دەيتٸن ازاماتتاردىڭ سانى بٸرشاما ازايعانى بايقالىپ وتىر. رەسمي ستاتيستيكاعا سەنسەك, بٸر ورىنعا 0,06 ادامنان عانا كەلەدٸ ەكەن.
بۇل ەرينە, دۇرىس فاكتور ەمەس. بٸزگە تەۋەكەلشٸل, مەملەكەت ٸسٸنە قورىقپاي ارالاسىپ كەتەتٸن جاڭا بۋىنداعى ماماندار كەرەك. كەز كەلگەن جاعدايدان الىپ شىعاتىن كورپۋس قاجەت. توقاەۆتىڭ جوعارىداعى سٶزٸ ارقىلى وسىنى ايتقىسى كەلگەنٸ داۋسىز.
"سەن مىنانى الاسىڭ, مەن مۇنشاسىن الام" دەپ ەل قارجىسىن وڭدى-سولدى شاشىپ, قاساقانا بٶلٸسٸپ الاتىن يا بولماسا باسقا دا سىبايلاستىق, تانىستىق جولدار ارقىلى ەل ەكونوميكاسىنا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸندەر بولماسا, ۇساق-تٷيەك قاتەلٸكتەرگە جول بەرگەن قىزمەتكەرلەردٸ جاپپاي جەمقور دەگەن ايىپ تاعىپ, قارالاۋ دۇرىس ەمەس, راسىندا. نەگٸزٸ مەملەكەت باسشىسى توقاەۆ ٷلكەن مەسەلەنٸ كٶتەرٸپ وتىر.
ناقتى مىسالدارمەن ايتار بولساق, مەديتسينالىق قاتەلٸك دەگەن دٷنيە بار. بۇل جەردە ادامي دا, تابيعي دا فاكتور بولىپ جاتادى. ەدەيٸ ٸستەلمەيتٸن قاتەلٸك. سول سەتتەگٸ جاعداي, پاتسيەنتتٸڭ فيزيولوگييالىق ەرەكشەلٸگٸ, دەرٸلەرگە قارسى رەاكتسييا بەرۋ سەكٸلدٸ دٷنيەلەر بولادى. الايدا بۇل جەردە دە تەك دەرٸگەردٸڭ قاتەلٸگٸ دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان. مەملەكەتتٸك قىزمەت تە وسىنداي.
ونىڭ ٷستٸنە بٸزدٸڭ انتيكور تەك جازالاۋشى مەكەمەنٸڭ رٶلٸن سومداپ وتىر. انتيكور جەمقورلىقتىڭ الدىن الاتىن, اناليتيكالىق ورتالىق بولىپ قايتا قۇرىلۋى كەرەك سەكٸلدٸ. مەنٸڭشە, "ەگەر مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر شەشٸم قابىلداۋ كەزٸندە بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرامىن نەمەسە پارا الۋ ارقىلى زاڭسىز جولمەن باييمىن دەگەن ارام پيعىلسىز قاتەلٸك جاساپ قويسا, قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلماۋى كەرەك" دەگەن سٶزٸنە توقاەۆ وسىنى مەڭزەگەن تەرٸزدٸ", - دەيدٸ ول.
