"التىنەمەل" ۇلتتىق پاركٸ: تۋريستەرگە بارلىق جاعداي جاسالعان
جالپى اۋماعى 521 مىڭ گەكتاردى قۇرايتىن فلوراسى مەن فاۋناسى «قىزىل كٸتاپقا» ەنگەن قورىقتا ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلاردىڭ جٷزدەگەن تٷرٸ بار. تاريحي ورىننىڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸن الىس-جاقىننان كەلگەندەر سەزٸنە تٷسۋدە. جىل سايىن ەلەمنٸڭ ەر تٷكپٸرٸنەن وسى كەرەمەتتٸ كٶرۋ ٷشٸن مىڭداعان ادام كەلەدٸ. بيىل عانا «التىنەمەلگە» 5 مىڭعا جۋىق تۋريست ايالداپ, ونىڭ تاماشا تابيعاتىنان نەر الىپ, راحاتقا بٶلەنٸپتٸ. «التىنەمەل» اتاۋى موڭعول تٸلٸندە «التىن ەر» دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ. اڭىزدا شىڭعىس حاننىڭ قالىڭ قولى ورتا ازييانى جاۋلاپ الۋ ٷشٸن وسى جازىق ارقىلى ٶتكەن دەسەدٸ. كٷن باتىپ, اينالا القىزىل شاپاققا بٶلەنگەندەگٸ اسپان تاۋلارداعى قىزىل نۇردى كٶرگەن ۇلى قولباسشى «التىن ەر» دەپ تاڭدانا ايتقان ەكەن. ۇلتتىق تابيعات قورىعىندا كەلۋشٸلەرگە بارلىق جاعداي جاسالعان. قونا جاتسا قوناق ٷي, اڭعا شىقسا مٸنٸس اتى ەزٸر.
مۇندا شەتەلدٸكتەر ٷشٸن التى قانات اق بوز ٷيلەر تٸگٸلگەن. قورىق ۇجىمى تۋريستەرگە قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ ساپاسىنا ەرەكشە مەن بەرٸپ, ەكسكۋرسسييا بارىسىندا قاي تٸلدە بولسىن تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدٸ جەتٸلدٸرگەن. حالىقتىق سالت-دەستٷرگە ساي مەيماندارعا ۇلتتىق تاعام تٷرلەرٸ ۇسىنىلىپ, قۇرمەت كٶرسەتٸلەدٸ. مەسەلەن, حايرۋللين پاركتەگٸ جاس ماماننىڭ بٸرٸ. ول الماتىداعى جوعارى وقۋ ورنىن بٸتٸرگەننەن كەيٸن جولدامامەن بٸردەن اۋىلعا كەلٸپتٸ. قازٸر اۋدارماشى رەتٸندە قازاق, ورىس تٸلدەرٸن ايتپاعاندا, 8 تٸلدٸ بٸلەدٸ. اعىلشىن, فرانتسۋز, يسپان, يتالييان, جاپون, قىتاي, كورەي تٸلدەرٸندە سٶيلەيدٸ. ەندٸ اراب تٸلٸن ٷيرەنٸپ جٷر. شەتەلدٸكتەرگە ٶزٸنٸڭ تۋعان جەرٸندەگٸ قورىق, اتامەكەننٸڭ تاماشا تابيعاتى تۋرالى ايتۋدان جالىقپايدى. ايعايقۇمداعى دىبىستى فيزيكتەر قۇمداردىڭ ٷيكەلٸسٸ مەن كريستالدى ەلەكترلەنۋدٸڭ ەسەرٸنەن دەپ تٷسٸندٸرەدٸ. دەگەنمەن, عالىمدار بۇل ەلٸ دە بەلگٸسٸز قۇبىلىس ەكەنٸن ايتادى. تابيعات تاماشاسى, تىلسىم سىرى قوناقتاردى قىزىقتىرادى. قۇمتٶبەنٸڭ ەتەگٸندە سۋى تۇنىق, تۇزدى بۇلاق سىلدىرلاي اعىپ جاتىر.
وسى مەكەندە قاشقاريياعا ساپارى كەزٸندە عالىم شوقان ۋەليحانوۆ ايالداعان ەكەن. قورىق تاريحي ەسكەرتكٸشتەرگە باي. سولاردىڭ بٸرٸ – وشاقتاس. شىڭعىس حاننىڭ قولى وسىندا دامىلداپ, ەسكەرگە اس ەزٸرلەۋ ٷشٸن وسى قويتاستارعا ٷلكەن قازان ورناتىلىپ, يگٸلٸگٸن كٶرگەن دەگەن بولجامدار دا بار. التىن كٶپٸر تاريحى وسىلاي دەيدٸ. قورىق جان-جانۋارعا ٶتە باي. سيرەك كەزدەسەتٸن اڭداردان – قۇلان, قاراقۇيرىق, ارقار, تٷلكٸ, تاۋ سۋسارى, قويان, قۇستاردان – بٷركٸت, تازقارا, يتەلگٸ, قىرعاۋىل, بالىقتاردان – سازان, كٶكسەركە, اقمارقا, تابان, تاعى باسقا تٷرلەرٸ جەتكٸلٸكتٸ. پرجەۆالسك جىلقىسىنىڭ جىلدامدىعى قۇلاننىڭ جىلدامدىعىمەن بٸردەي. مٸنٸسكە كٶنبەيدٸ. جىلقىنىڭ بۇل تٷرٸن تابيعاتتا ٶسٸرٸپ كٶرۋ تەجٸريبەسٸن فرانتسييا, رەسەي جەنە قازاقستان عالىمدارى بٸرٸگٸپ جاساپ وتىر. ميۋنحەن حايۋاناتتار باعىنان ەكەلٸنگەن جىلقىلار جەرسٸنٸپ, ٶسٸپ كەلەدٸ. پاركتٸڭ قاتۋ مەن قالقان تاۋلارىندا 5 مىڭعا تارتا تاۋتەكە, 500-گە جۋىق ارقار, 4 مىڭنان استام قاراقۇيرىق ەسەپتە. ەلٸمٸزدەگٸ قۇلاننىڭ 97 پايىزى, ياعني 3 مىڭنان استامى وسىندا دەيدٸ, «التىنەمەل» مەملەكەتتٸك ۇلتتىق تابيعات پاركٸنٸڭ باس ديرەكتورى حالىق بايادٸلوۆ. قورىقتا ٶسٸمدٸكتٸڭ 1800 تٷرٸ كەزدەسەدٸ. مەسەلەن, مۇندا كٶپجىلدىق اعاشتىڭ ٶسٸپ تۇرعانىنا 7 عاسىر دەسەدٸ. بۇتاقتارى سالماعىن كٶتەرە الماي جانتايىپ جاتىر. ال, اعاش دٸڭٸ 8 ادامنىڭ قۇشاعىنا ەزەر سييادى. كيەلٸ اعاشقا دەگەن تۋريستەر تاڭدانىسى دا ەرەكشە. التىنەمەل مەملەكەتتٸك ۇلتتىق تابيعات پاركٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە قارايدى. قورىق الماتى وبلىسىندا ورنالاسقاندىقتان, باسشي اۋىلىنا, اۋدان ەكونوميكاسىنا دا ٶز ٷلەسٸن قوسۋدا. مۇندا 20 قورىقشى بەكەتٸ, 40 ينسپەكتور كەلۋشٸلەرگە تۋريستٸك باعىتتاردى كٶرسەتٸپ, ولاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. شەتەلدٸكتەر كٶبٸنە قانداي اڭداردى اتۋعا بولاتىنىن ينتەرنەت ارقىلى بٸلٸپ كەلەدٸ. پاركتە «مىڭبۇلاق» تۋريستٸك-رەكرەاتسييالىق كەشەنٸ, بالىقشىلار ٷيٸ, ورنيتولوگييالىق ستانسا, بەسشاتىر مەن اقتاۋ تاۋىندا تاريحي-ارحەولوگييالىق, پالەونتولوگييالىق مۇراجاي مەن تۋريستٸك كەمپينگتەر سالىنادى دەپ جوسپارلانۋدا. ەرينە, وسىنىڭ بەرٸ جٷزەگە اسسا, «التىنەمەلدٸڭ» كەلەشەگٸ كەمەل دەۋگە تولىق نەگٸز بار.
