بۇل تۋرالى حابار 24 حابارلايدى.
سوڭعى ايلاردا ەسييا ەجەي تٶسەك تارتىپ قالدى. 101 جاستاعى كەيۋاناعا ٷي ٸشٸندە جٷرٸپ-تۇرۋدىڭ ٶزٸ قيىنعا سوعىپ بارادى. تۋعان ەلگە دەگەن ساعىنىش تا, ٶزەگٸن ٶرتەيدٸ. «قازاقستاننان جۋرناليستەر كەلەدٸ» دەگەن حاباردى ەستٸگەن ول تاڭعى 6-دان تۇرىپ, جەرلەستەرٸمەن كەزدەسۋگە دايىندالىپتى. قىزدارى 80 جاستاعى رونا مەن 70 جاستاعى ەمينا انالارىنىڭ ەرەكشە قۋانعانىن ايتادى.
«جاندارىم مەنٸڭ, كەلدٸڭدەر مە مەنٸڭ وتانىمنان? مەن سونداي اۋىرىپ, ساعىنىپ جٷر ەدٸم. الىستان كەلدٸڭدەر عوي. مەن قازاقستاندى ساعىنىپ جٷرمٸن, جيٸ جىلاپ الامىن», – دەيدٸ ەسييا سارداربەك.
ٶتكەن جٷزجىلدىقتاعى اۋىر سىناقتار مەن زۇلمات وقيعالار. ەسييا ەجەي تاعدىرىنىڭ تىم اۋىر بولعانى سونشالىق, ودان تٸپتٸ تراگەدييالىق جانرداعى كٸتاپ جازۋعا بولار ەدٸ.
«جامبىل وبلىسىنداعى شۋ اۋىلىنا ەسكەريلەر كەلگەندە مەنٸڭ جاسىم 10-دا ەدٸ. تۇرعىنداردىڭ كەيبٸرٸن بٸردەن اتىپ تاستادى. ال باسقالاردىڭ دٷنيەلەرٸ مەن مالدارىن تارتىپ الدى. بٸزدە قانشا تٷيە, ٸرٸ قارا, قويلار بار, سونىڭ بارلىعىن جازىپ الدى. سوسىن بٸزدٸڭ قولىمىزعا مٶر قويدى. ول اتىپ تاستاۋ دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ ەكەن. ونى بٸلگەن سوڭ وتباسىمىزبەن بٸرگە قاشىپ كەتتٸك. مەنٸ حاديشا اپايىم ارقاسىنا سالىپ الدى. وسىلايشا ۇزاق جولدى باستادىق», – دەيدٸ ەسييا سارداربەك.
سودان سوڭ سارداربەك وتباسى كٸشكەنتاي بالالارىمەن بٸرگە تاۋدان اسىپ, ەمۋدارييا ٶزەنٸنە ٶتكەن. تالاي توسقاۋىلدى ەڭسەرگەن ولار باعىتتارىنان جاڭىلىسپاي, اۋعانستانعا جەتٸپتٸ.
جىلدار ٶتكەن سوڭ بويجەتكەن ەسيياعا اۋعانستان باسقارۋشىسىنىڭ ۇلى عاشىق بولىپ قالادى. جاستايىنان تۇرمىسقا شىعىپ, بەدەلدٸ وتباسىنا كەلٸن بولىپ تٷسەدٸ.
«ولار ٶتە جاقسى ادامدار بولدى. ماعان مٷلدەم ٷي جيناۋ, كٸر جۋۋ, تاماق دايىنداۋ سىندى تٸرلٸكتەردٸ ٸستەتپەيتٸن. ٶزٸمنٸڭ جەكە قىزمەتشٸم بولدى», – دەيدٸ ەسييا سارداربەك.
ەسييا ەجەي قايىن اتاسىن ەرەكشە قۇرمەتپەن ەسكە الادى. «كەلٸنٸم تۋعان تٸلٸن ۇمىتپاسىن» دەگەن ويمەن قىزمەتشٸلەردٸ قازاق ۇلتىنان الدىرتىپتى. كەيٸن ەسييا سارداربەكتٸڭ كٷيەۋٸ اۋعانستاننىڭ قورعانىس مينيسترٸ اتانادى. ال 1979 جىلى ەلگە كەڭەس ەسكەريلەرٸ كەلٸپ, ولار باسقا ەلگە قاشۋعا مەجبٷر بولادى. بۇل جولى ەسييا ەجەي تٷركيياعا, گەرمانيياعا, سودان سوڭ اقش-قا قونىس اۋدارادى. سوڭعى 40 جىلىن وسى ۆاشينگتون قالاسىندا ٶتكٸزگەن. كەيۋانانىڭ قىزدارى بيىل قازاقستانعا كەلٸپ كەتٸپتٸ.
«بۇل ٶتە تاماشا ساپار بولدى. از عانا ۋاقىت ٸشٸندە پرەزيدەنتتەرٸڭٸز بٸراز تٸرلٸكتٸ تيياناقتاپتى. ەدەمٸ ٷيلەر, تاڭعاجايىپ استانا. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا سەلەمٸمٸزدٸ جولداپ, ٶزٸمنٸڭ ريزاشىلىعىمدى جەتكٸزگٸم كەلەدٸ. مەن انامنىڭ تۋعان جەرٸن جاقسى كٶرەمٸن. سٸزدەردٸڭ ەلدەرٸڭٸزگە تابىس, مىقتى دەنساۋلىق تٸلەيمٸ», – دەيدٸ ەسييا ەجەيدٸڭ قىزى ەمينا اميري.
ەسييا ەجەي قىزدارىنىڭ قازاقستانعا بارىپ قايتقانىنا قۋانىشتى. 90 جىل بويى تۋعان جەرٸنەن جىراقتا جٷرسە دە, قازاق تٸلٸن ۇمىتپاي, سالت-دەستٷرٸن بەرٸك ساقتاپ كەلەدٸ. اق جاۋلىقتى انانىڭ ەندٸگٸ ارمانى – قازاقستانعا, تاريحي وتانىنا ورالۋ.
