ٷلكەن قوعامدىق رەزونانستى ەسكەرە وتىرىپ, شىعىس قازاقستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ قالىپتاسقان جاعدايدى تٷسٸندٸرۋ ٷشٸن باسپاسٶز كونفەرەنتسيياسىن شاقىردى. بريفينگكە شقو ەكٸمٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى الماسحان سماتلاەۆ, سەمەي قالاسىنىڭ ەكٸمٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ جەنە سەمەي قالاسىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى ەرماك سەلٸموۆ قاتىستى.
2019 جىلى سەمەي قالاسىنىڭ تۇرعىندارى تاراپىنان جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ساپاسى مەن قالالىق اۆتوبۋستاردىڭ جاي-كٷيٸنە قاتىستى كٶپ جىلدىق شاعىمدار مەن شاعىمداردان كەيٸن وبلىس ەكٸمدٸگٸ «قدب-ليزينگ» اق ارقىلى جىلجىمالى قۇرامدى جاڭارتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى. جەڭٸلدٸكتٸ ليزينگ الۋ ٷشٸن «SEMEY BUS» جشس بٸرلەسكەن كەسٸپورنى قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىندا مەملەكەت ٷلەسٸ 49 پايىز جەنە جەكە ەرٸپتەس – 51 پايىز «سەمەي اۆتوبۋس پاركٸ». ليزينگكە 4,2 ملرد تەڭگەگە 170 اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. بيزنەسكە تٷسەتٸن سالماقتى ازايتۋ ٷشٸن وبلىس ەكٸمدٸگٸ جوبانى بٸرلەسٸپ قارجىلاندىرۋعا 633 ملن تەڭگە بٶلگەن. وسىلايشا, ليزينگ سوماسى 3,5 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ازايدى.
ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەرگە سەيكەس, جاڭا اۆتوبۋستار ساتىپ العانعا دەيٸن سەمەيدٸڭ جەكە تاسىمالداۋشىلارى جىلىنا 17 ملن ادامنىڭ جولاۋشىلار اعىنىن كٶرسەتتٸ. الماتى كٶلٸك جەنە كوممۋنيكاتسييالار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى جٷرگٸزگەن تالداۋدان كەيٸن ناقتى جىلدىق جولاۋشىلار اعىنى 57 ملن ادام ەكەنٸ بەلگٸلٸ بولدى. بۇل فاكتور ليزينگ ارقىلى جوبانى جٷزەگە اسىرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداۋداعى نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ بٸرٸ بولدى, ٶيتكەنٸ ەسەپتەۋلەر بويىنشا جوبا ەكونوميكالىق تۇرعىدان تيٸمدٸ.
بيزنەستٸ قولداۋ ٷشٸن سەمەي قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار مارشرۋتتاردىڭ رەنتابەلدٸلٸگٸ تٶمەن بولعان جاعدايدا ولاردى سۋبسيدييالاۋ بويىنشا مٸندەتتەمەلەر الدى. الايدا, بٷگٸن «SEMEY BUS» جشس كەسٸپورنى قيىن جاعدايعا تاپ بولدى. مۇنىڭ باستى سەبەبٸ, الماسحان سماتلاەۆتىڭ ايتۋىنشا, تيٸمسٸز مەنەدجمەنت.
كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸ جالاقىنى ٷنەمٸ ۇستاپ تۇرادى, زەينەتاقى جەنە ەلەۋمەتتٸك اۋدارىمدار جٷرگٸزٸلمەيدٸ. وسىلايشا, قارىز سوماسى 168,5 ملن تەڭگەنٸ قۇرادى. ەكٸمدٸكتٸڭ ارالاسۋى نەتيجەسٸندە قارىز ٶتەلٸپ, شيەلەنٸس جويىلدى.
سونىمەن قاتار, كەسٸپورىن بيۋدجەتكە سالىق مٸندەتتەمەلەرٸن تٶلەمەيدٸ. قارىز 316 ملن تەڭگەنٸ قۇرايدى, كومپانييانىڭ ەسەپشوتىنا تىيىم سالىنۋى مٷمكٸن.
الماسحان سماتلاەۆ تاعى بٸر فاكتٸنٸ ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ – ليزينگ العان سەتتەن باستاپ «SEMEY BUS» جشس نەسيە بويىنشا شارتتىق مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداماعان. كەسٸپورىنعا تٶلەمدەر بويىنشا كەيٸنگە قالدىرىلدى. الايدا, قارىز ٶتەلمەگەن جەنە بٷگٸنگٸ كٷنٸ 1,1 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى. كرەديت بويىنشا مەرزٸمٸ ٶتكەن سەتتەن باستاپ قدب-ليزينگ كومپانيياعا ليزينگ بويىنشا بەرەشەكتٸ ٶتەۋ قاجەتتٸلٸگٸ جەنە ليزينگ نىسانالارىن الىپ قويۋ ارقىلى شارتتى مەرزٸمٸنەن بۇرىن بۇزۋ مٷمكٸندٸگٸ تۋرالى بٸرنەشە رەت حاباردار ەتتٸ. ەگەر بۇل ورىن السا, «SEMEY BUS» جشس قىزمەتٸ توقتاتىلادى.
بۇدان باسقا, كەسٸپورىننىڭ كوممۋنالدىق جەنە جەكە ۇيىمدار الدىندا 347 ملن تەڭگە سوماسىندا بورىشتارى بار. وسىلايشا, 25 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا كومپانييانىڭ جالپى قارىزى شامامەن 2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
– وبلىستىڭ بارلىق اۆتوتاسىمالداۋشىلارىنىڭ ٸشٸندە مۇنداي قارجىلىق جاعداي تەك «SEMEY BUS» جشس-دە قالىپتاستى. سوندىقتان كەسٸپورىننىڭ قارجى-شارۋاشىلىق قىزمەتٸنە اۋديت جٷرگٸزٸلدٸ. بٸرقاتار كەمشٸلٸكتەر انىقتالدى, – دەپ اتاپ ٶتتٸ شقو ەكٸمٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى.
مارشرۋتتار بويىنشا تاسىمالداۋدى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ جىلجىمالى قۇرامعا يە بولا وتىرىپ, ٶزٸنٸڭ اۆتوبۋس پاركٸندە ەرەكشە ٷلكەن كلاستى اۆتوبۋستاردى جالعا الۋ جٷرگٸزٸلگەنٸ بەلگٸلٸ بولدى. سونداي-اق, قولدا بار قارىزعا قاراماستان, كەسٸپورىن قاراجاتتى بيزنەس-كلاستاعى جەڭٸل اۆتوكٶلٸكتٸ جالعا الۋعا, جيھاز بەن جابدىق ساتىپ الۋعا جۇمساعان. ۇيىمنىڭ دامۋىنىڭ تەرٸس ديناميكاسىمەن ىنتالاندىرۋ تٶلەمدەرٸ جٷرگٸزٸلدٸ.
كومپانييا مارشرۋتتاردا تاسىمالداۋعا 2019 جىلعى قىركٷيەكتە كٸرٸستٸ, ال بٸرٸنشٸ سۋبسيدييانى بٶلۋ ٷشٸن ٶتٸنٸش 2020 جىلعى ناۋرىزدا جٸبەرٸلدٸ.
– جوبانىڭ جالپى سوماسى 4,2 ملرد تەڭگەنٸ, ال ەكٸمدٸكتٸڭ بٸرلەسٸپ قارجىلاندىرۋىن ەسەپكە العاندا – 3,5 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. كومپانييا جىل سايىن 3,5 ملرد تەڭگەگە سۋبسيدييا تٷرٸندە مەملەكەتتٸك قولداۋدى, سونىمەن قاتار تاريفتٸ كٶتەرۋدٸ تالاپ ەتكەن, – دەپ اتاپ ٶتتٸ الماسحان سماتلاەۆ.
سونىمەن قاتار, 2021 جىلدىڭ 10 اقپانىندا كەسٸپورىن تاعى دا 3,5 ملرد تەڭگە, ال 21 اقپاندا – 773 ملن تەڭگە سۇراپتى. وسىدان كەيٸن, 29 ناۋرىزدا كومپانييا تاعى دا ەكٸ جىلعا 7,4 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە سۋبسيدييا سۇراعان. بۇل ليزينگ سوماسىنان ەكٸ ەسە كٶپ.
بۇل رەتتە, بيلٸك ٶكٸلدەرٸ تاسىمالداۋشىدا سۋبسيدييالاۋ قاعيدالارىنا سەيكەس سۇراتىلاتىن سومالاردىڭ ناقتى دەلەلٸ جەنە تيٸستٸ نەگٸزدەمەلەر بولعانىن العا تارتۋدا.
بيىل اتالعان ماقساتتارعا 500 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات قاراستىرىلعان, بٸراق قازٸر تاسىمالداۋشىلار بۇل سومانى يگەرە المايدى. سونىمەن قاتار, ساتىپ الىنعان 170 جاڭا اۆتوبۋستىڭ نەبەرٸ جارتى جىلدان كەيٸن 30-عا جۋىعى تەحنيكالىق اقاۋلى كٷيدە بولدى جەنە توقتاپ تۇر, ال بٷگٸنگٸ كٷنٸ 70-كە جۋىق اۆتوبۋس سىنعان كٷيدە بولدى.
وبلىس ەكٸمدٸگٸندە قالا كٶلٸك قاتىناسىنسىز قالماۋى ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ شارالار قابىلداپ جاتقانىن ايتتى. ەزٸرگە كەزدەسۋگە بارا جاتقان قدب-ليزينگٸمەن كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸلۋدە. سۋبسيدييالار بٶلۋ ٷشٸن كەسٸپورىننىڭ قارجى-شارۋاشىلىق قىزمەتٸنە جەنە نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەرگە قۇقىقتىق تالداۋ جٷرگٸزٸلەدٸ, ٶيتكەنٸ بەرٸ بيۋدجەت زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سەيكەس كەلۋٸ كەرەك.
– سەمەي قالاسى مەسليحاتىنىڭ كەزەكتەن تىس سەسسيياسى ٶتكٸزٸلٸپ, كەسٸپورىنعا 500 ملن تەڭگە بٶلۋ مەسەلەسٸ قارالادى. ودان ەرٸ بۇل مەسەلە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە قارالاتىن بولادى, – دەپ اتاپ ٶتتٸ سەمەي قالاسىنىڭ ەكٸمٸ نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ. – تاسىمالداۋشىلار ٶتٸنٸمدەرٸ نەگٸزٸندە قاجەتتٸ سۋبسيدييا الادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن. بٸراق, ٶكٸنٸشكە وراي, بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن بٸردە-بٸر نەگٸزدەلگەن ٶتٸنٸم تٷسكەن جوق. بٸز بۇل مەسەلە بويىنشا جۇمىس ٸستەيتٸن بولامىز. كەز كەلگەن جاعدايدا, ەشقانداي ايالداما كٶلٸك قاتىناسى جوق. بارلىق ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار باعىتتار شتاتتىق رەجيمدە جٷزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
