اباي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ بەرٸك ۋەليدٸڭ ماڭىزدى قىزمەتكە تاعايىندالعانىنا 3 اي تولدى. اتالعان مەرزٸم ٸشٸندە ٶڭٸر باسشىسى ٶڭٸردەگٸ بٸرقاتار ەلدٸ-مەكەندەردٸ ارالاپ, وي قورىتىندىلادى. بٷگٸندە ٶڭٸردٸڭ جاعدايىمەن تولىق تانىسپاي جاتىپ, شارۋا شەشۋ مٷمكٸن ەمەس. ٷش ايلىق ەسەپ بەرۋ جينالىسىندا بەرٸك ۋەلي مىرزا اباي وبلىسىنداعى 68 اۋىلدى ارالاپ, ونداعى قاراپايىم حالىقپەن تٸلدەسكەنٸن العا تارتتى.
– مەن تاعايىندالعان كٷننەن باستاپ بارلىق اۋدان, قالالاردىڭ 68 ەلدٸ مەكەنٸن, ونىڭ ٸشٸندە 16 شالعاي اۋىلدارىن ارالادىم. سونداي-اق, بۇرىن اۋدان ورتالىقتارى بولعان شار قالاسىندا, بارشاتاس, تاسكەسكەن جەنە قاينار اۋىلدارىندا بولىپ, تۇرعىنداردىڭ تىنىس تٸرشٸلٸگٸمەن, ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ, شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جۇمىسىمەن جەنە ولاردىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸمەن جاقىن تانىستىم. ٶڭٸردٸڭ ناقتى جاعدايى تۋرالى پرەزيدەنتكە باياندادىم, – دەدٸ بەرٸك ۋەلي.
سٶز جوق, بەرٸك ۋەلي پرەزيدەنتكە جاقىن تۇلعا. ونىڭ مەديا سالاسىنداعى ۇزاق جىلدىق تەجٸريبەسٸ مەن مەملەكەتتٸك يدەولوگييانى جەتكٸزۋ ماشىعى – ٶڭٸردٸ باسقارۋدا وعان ەرەكشە كٷش بەرەدٸ. اباي وبلىسىنا كەلٸسٸمەن-اق, ول بۇرىنعى فورماتتاعى كابينەتتٸك باسقارۋدان گٶرٸ, جەرگٸلٸكتٸ حالىقپەن تٸكەلەي سٶيلەسۋدٸ تاڭدادى. ەكٸمنٸڭ «68 ەلدٸ مەكەندٸ ارالادىم» دەگەنٸنەن ٶڭٸردەگٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋدى جاڭا تالاپپەن موبيليزاتسييالاعانىن اڭعارعانداي بولدىق. ەندٸ اباي وبلىسى ەكٸمٸ ەلدٸڭ ٸشكٸ جٷيەسٸن شىنايى كٶزبەن كٶرٸپ, باسقاراتىن بولادى.
شار قالاسى, بارشاتاس, تاسكەسكەن, قاينار سيياقتى بۇرىن اۋدان ورتالىعى بولعان ەلدٸ مەكەندەردٸڭ بٷگٸنگٸ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸ – وبلىستىڭ ناعىز "پەريفەرييالىق بولمىسى" ەدٸ. بۇل اۋىلداردا ينفراقۇرىلىم ەلسٸز, كەسٸپكەرلٸك باياۋ, ال جاستاردىڭ كٶشٸ ٷدەي تٷسۋدە. مۇنداي شەتكەرٸ ەلدٸ مەكەندەردٸ ارالاۋ – سيمۆوليكالىق اكت. بۇدان وبلىستى باسقارۋ تەك قالادا ەمەس, جٷيە اۋىلدان باستالۋى كەرەك دەگەن بەرٸك ۋەلي مىرزانىڭ ۇستانىم بايقادىق.
وسى رەتتە بەرٸك ۋەليدٸڭ پرەزيدەنتكە ەسەپ بەرۋٸ دە ستاندارتتى حاتتاما ەمەس. بۇل – ورتالىق پەن ٶڭٸر اراسىنداعى ۆەرتيكالدى ەمەس, گوريزونتالدى ديالوگ قۇرۋداعى تالپىنىس. ياعني, جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ناقتى احۋالدى جوعارى بيلٸككە جەتكٸزۋ ارقىلى ايماقتىق شىندىقتى ساياسي شەشٸم قابىلداۋ پروتسەسٸنە ەنگٸزۋگە تىرىسۋدا.
الايدا, ەكٸمنٸڭ ەل ارالاۋىن PR-اكتسييا رەتٸندە قابىلداۋعا بولمايدى. ونىڭ مەنٸن – پوستكەڭەستٸك ايماقتىق باسقارۋدىڭ ٸشٸندە قالعان قۇرىلىمدىق داعدارىستى سەزٸنۋدەن كەيٸن تۋىنداعان ەرەكەت دەپ قابىلداعان جٶن. ەيتپەسە وبلىس ەكٸمٸ PR-اكتسيياعا سۋساپ وتىرعان ادام ەمەس. قازٸرگٸ تاڭدا وبلىس ەكٸمدەرٸنٸڭ رٶلٸ – تەك باقىلاۋشى ەمەس, شەڭبەرٸ تارىلعان, بٸراق جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ارتقان باسقارۋشىعا اينالدى.
اباي وبلىسى ۇلتتىڭ تاريحي-مەدەني ٶزەگٸنە اينالعان ٶلكە. اباي, شەكەرٸم, مۇحتار تۋعان توپىراق. دەمەك, بۇل ايماققا ەكٸم بولۋدا پرەزيدەنت بەرٸك ۋەليگە تەك ەكٸمشٸلٸك-شارۋاشىلىق مٸندەتتٸ عانا ەمەس, مەملەكەتتٸك يدەولوگييانى كٶتەرۋ ميسسيياسىن دا جٷكتەگەنٸن بٸلەمٸز. مەملەكەت باسشىسى ەكٸمدەرگە تالاپ قويعاندا حالىقپەن اشىق جۇمىس ٸستەۋ, دەر كەزٸندە شەشٸم قابىلداۋ, باستاماشىل بولۋدى ۇدايى تالاپ ەتەدٸ. بۇل تۇرعىدان العاندا اباي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ وسى تالاپتاردىڭ ٷدەسٸنەن شىقتى دەپ ەسەپتەيمٸز.
بەرٸك ۋەليدٸڭ ٷش ايلىق ەسەبٸ سيمۆوليكالىق قادام. بٸراق بۇل قادامنان كەيٸن ناقتى جوبالار, قارجى تارتۋ, ينفراقۇرىلىمدىق قايتا قۇرۋ, كادرلىق ٶزگەرٸستەر مەن ەلەۋمەتتٸك ٶزگەرٸستەر قىزۋ قارقىنمەن جالعاساتىنى انىق. ٶڭٸر باسشىسى بٷگٸنگٸ حالىقپەن كەزدەسۋٸندە 2028 جىلعا دەيٸن وبلىستا 8 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىنىن جارييالادى. مۇنى ايماقتىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن نىعايتۋدىڭ ستراتەگيياسى دەسەك بولادى. وسى ماقساتتا 2,7 تريلليون تەڭگە قاراجات بٶلٸنٸپ, 29 ينۆەستيتسييالىق جوبا ٸسكە اسىرىلماق. مەسەلەن, «سەماز» جشس-نٸڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتى كەڭەيتٸلٸپ, تەحنيكا شىعاراتىن جەلٸسٸ جاڭارتىلاتىن ەكٸمنٸڭ ٶز اۋىزنان ەستٸدٸك. مۇنى بٸزدەر ٸشكٸ يندۋسترييالىق مٷمكٸندٸكتٸ ارتتىرۋمەن قاتار, ۇلتتىق ماشينا جاساۋ سالاسىنا سەرپٸن بەرۋ دەپ قابىلدادىق.
سونىمەن قاتار «كازپوليگراف» جشس جىلىنا 40 ميلليون دانا قاعاز بەن كارتون ٶنٸمٸن ٶندٸرەتٸن زاۋىت ٸسكە قوسپاقشى. ەكٸمدٸك بۇل جوباعا 6 ميلليارد تەڭگە بٶلٸپ وتىر. بۇعان قوسا, «ۋنيۆەرسال سم» جشس جىلىنا 500 توننا اعاش ٶڭدەيتٸن زاۋىت سالۋدى جوسپارلاۋدا. بۇل بەرٸك ۋەليدٸڭ ٶڭٸرلٸك ەكوجٷيەنٸ يندۋسترييالىق تسيكلعا تٷسٸرۋدەگٸ ماڭىزدى ەرەكەتٸ دەپ باعالايمىز.
بەرٸك ۋەلي ەكٸم بولعان ٷش ايدا 40-تان استام شەتەلدٸك ينۆەستورلارمەن كەزدەسكەن. بۇل كٶرسەتكٸشتٸ ەستٸگەندە, ەسكٸ جٷيەگە ٷيرەنٸپ قالعان كەيبٸر شەنەۋنٸكتەر شوشىپ قالۋى مٷمكٸن. سەبەبٸ قازاقستانداعى كٶپتەگەن ٶڭٸردە ەكٸمدەر ينۆەستوردى كٶرۋ بىلاي تۇرسىن, قول الىسىپ, سٶيلەسپەگەنٸن دە بٸدەمٸز. ال اباي وبلىسىنداعى ەكٸمشٸلٸك قۇرىلىم اۋىسقالى بەرٸ بۇل ينەرتتٸلٸك پەن ينەرتسييادان ارىلىپ جاتىر. بۇل – پاسسيۆتٸ ايماقتان بەلسەندٸ ٶڭٸرگە ٶتۋدٸڭ بەلگٸسٸ.
بٷگٸندە وبلىستىق ەكٸمدٸك قىتاي جەنە رەسەيمەن ساۋدا بايلانىسىن دامىتۋدى ستراتەگييالىق باعىت رەتٸندە ۇسىنىپ وتىر. گەوساياسي ورنالاسۋى تۇرعىسىنان العاندا, اباي وبلىسى ەكٸ الىپ دەرجاۆانىڭ اراسىندا تۇرعان ەكونوميكالىق ترانزيتتٸك بەلدەۋ. بۇل بايلانىس تەك يمپورت-ەكسپورت اياسىندا ەمەس, ينفراقۇرىلىم, لوگيستيكا, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ مەن بٸلٸم الماسۋ سالالارىندا دا جاڭا مٷمكٸندٸكتەر ۇسىنا الادى. وسى رەتتە بەرٸك ۋەليدٸڭ قۇرعاق ترانزيتتەن قۇن تٸزبەگٸنە ٶتۋ پاراديگماسىن ۇستانعانى كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىققانى انىق.
سونداي-اق, وبلىستا "SMART CITY SEMEY" جوباسى باستالدى. بۇل – بٸر عانا تسيفرلاندىرۋ ەمەس, قالالىق ۋربانيستيكا مەن ادامي كاپيتالدىڭ توعىسۋى. بۇل جوبا اياسىندا سەمەيدە جاڭا ىقشام اۋدان سالىنادى. ەكٸمنٸڭ سٶزٸنەن ۇققانىمىز بۇل ٸركەس-تٸركەس ٷيلەر ەمەس – جوسپارلانعان ٶمٸر سالتى, تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم, ەكولوگييالىق تەپە-تەڭدٸك, ەلەۋمەتتٸك قاۋٸپسٸزدٸك ەلەمەنتتەرٸ ەسكەرٸلگەن كەشەن بولاتىنىن بايقادىق. سەمەي قالاسى مۇنداي يگٸلٸككە ٶتە لايىقتا دەپ ەسەپتەيمٸز.
بەرٸك ۋەليدٸڭ العاشقى ٷش ايداعى قىزمەتٸن PR نەمەسە كٶرٸنٸستٸك بەلسەندٸلٸك دەپ سيپاتتاۋعا بولمايدى. ونىڭ نەگٸزگٸ باعىتى – ايماقتىق باسقارۋدى جاڭا مازمۇنمەن تولتىرۋ. اباي وبلىسى – تاريحي عانا ەمەس, سيمۆوليكالىق ٶلكە. مۇندا جاسالعان ەربٸر قادام – مەملەكەتتٸ باسقارۋ مەدەنيەتٸنٸڭ جالپى ساپاسىنا ەسەر ەتەدٸ. قازٸرگٸ زاماندا ٶڭٸرلەر تەك بيۋدجەت الۋشى ەمەس, ينۆەستيتسييا تارتىپ, جۇمىس ورىندارىن قۇرىپ, ٶز ساياساتىن جٷرگٸزە الاتىن سۋبەكت بولۋى تيٸس. اباي وبلىسى وسى جولدا قادام جاساپ جاتىر.
ەگەر بەرٸك ۋەلي باستاعان باستامالار ساياسي تۇراقتىلىقپەن, ەكونوميكالىق رەسۋرسپەن جەنە ادامي كاپيتالمەن ٷيلەسەتٸن بولسا, اباي وبلىسى – قازاقستانداعى ايماقتىق دامۋ مودەلدەرٸنٸڭ جاڭا ەتالونىنا اينالاتىنا سەنٸم مول. بۇل جول وڭاي ەمەس, بٸراق ٷش ايداعى وڭ ديناميكا – ٷمٸت تۋدىرادى. ٶيتكەنٸ ٶڭٸردٸ تەك باسقارۋ ەمەس, ٶزگەرتۋ, ٸلگەرٸلەتۋ, جاڭعىرتۋ – بٷگٸنگٸ ەكٸمنٸڭ باستى ميسسيياسىنا اينالعانىنا كٶزٸمٸز جەتتٸ. اباي وبلىسى ٷشٸن بۇل تاريحي مٷمكٸندٸك.
نۇرلان جۇماحان
