قازاقستاننىڭ ەكس-پرەمەر مينيسترٸ, قازٸر الىستا تۇراتىن ەكەجان قاجىگەلدين وسىنداي پٸكٸر بٸلدٸرٸپتٸ. نەگە? قاجىگەلدين نەگە ولاي ويلايدى? ونىڭ سەبەبٸن تٶمەندەگٸ ماقالانى وقىعاندا بٸلەتٸن بولاسىز.
بيلٸك ۇلتتىق بانك تٶراعاسىن ورنىنان الۋ تۋرالى شەشٸمدٸ تىم كەش قابىلدادى. بۇل بۇرىننان كٶتەرٸلگەن مەسەلە ەدٸ, وعان دەيٸن قايدا قاراعانى بەلگٸسٸز.
سونىڭ سالدارىنان 2 ملرد دوللار دالاعا كەتتٸ! بيلٸك تەڭگەگە «بوستاندىق» بەردٸ, بٸراق كۋرستى بەرٸبٸر دە تەجەپ وتىردى.
[caption id="attachment_12561" align="alignleft" width="300"]
ۇلتتىق بانكتٸڭ جاڭا باسشىسى (دانييار اقىشەۆ) كٸم, بٸلەسٸزدەر مە? 20 جاسىندا قازاق مەملەكەتتٸك باسقارۋ اكادەميياسىن بٸتٸرگەن, سودان بەرٸ شەنەۋنٸك. بەلكٸم 90-شى جىلدارى بۇل اكادەمييا بەدەلدٸ بولعان شىعار, بٸراق قازٸرگٸ جاعدايدا جاڭا باسشىنىڭ بٸلٸم-بٸلٸگٸ حالىقارالىق ديپلومى, عىلىمي دەرەجەسٸ بار دەل ٶزٸ سيياقتى باسقا ەلدەردەگٸ ۇلتتىق بانكتٸ باسقاراتىن ەرٸپتەستەرٸمەن ساي دەۋگە كەلمەيدٸ. بٸلمەيمٸن, وسى ۋاقىتقا دەيٸن پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸندە ٸستەدٸ, بٸلٸمٸن تولىقتىرىپ ٷلگەرگەن شىعار.
نەگٸزٸ بۇل دا مەسەلە ەمەس. ەڭ باستى كەمشٸلٸك: بٷگٸنگٸ قازاق ەكونوميكاسىنىڭ ەسكٸلٸگٸ, قۇرىلىمدىق تۇرعىدان كٶنەرگەنٸ. بٸزدە بٸر عانا مونوپوليست بار, ول – مەملەكەت.
بەرٸنە ٷكٸمەت كٸنەلٸ
ەلدٸ بٷگٸنگٸ داعدارىسقا الىپ كەلگەن ٷكٸمەتتٸڭ ٶزٸ. مۇنداي ٷكٸمەتپەن ٶمٸر بويى داعدارىستا ٶمٸر سٷرەسٸز.
سوسىن قازاقستانداعى ۇلتتىق بانكتٸ اقش-تىڭ فەدەرالدى رەزەرۆتٸك جٷيەسٸمەن جەنە ۇلىبريتانييانىڭ ورتالىق بانكٸمەن سالىستىرۋعا بولمايدى.
امەريكا مەن ۇلىبريتانييانىڭ قۇرىلىمدارى ٶز ەلدەرٸنٸڭ نەسيەلٸك قارجىلىق ساياساتىن قالىپتاستىرادى, جٷرگٸزەدٸ. ول جاقتاعى ەڭ نەگٸزگٸ قارجىلىق ويىنشى – جەكە كاپيتال. ال بٸزدەگٸ قارجىلىق ويىنشى – پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸندەگٸ قايداعى بٸر بٶلٸم نەمەسە باسقارما.
بٸزدٸڭ ينۆەستور كٸم?
ٶتكەندە استانادا ۇيىمداستىرىلعان ينۆەستورلار سامميتٸن باسىنان اياعىنا باقىلاپ وتىردىم.
ينۆەستورلار دەگەنٸ – قازاقستانعا كەلگەنٸنە شيرەك عاسىرعا جۋىقتاعان, بىلايشا ايتقاندا بيلٸكپەن ەلدەقاشان ەمپەي-جەمپەي بولىپ كەتكەن ەرٸ ەلٸ كٷنگە دەيٸن قازاقستاننىڭ قازبا بايلىعىن سورىپ كەلە جاتقان كورپوراتسييالاردىڭ باسشىلارى. ولار الارىن العان ەلدەقاشان. تٸپتٸ كەيبٸرەۋٸن مەملەكەتتٸڭ الدىنداعى ينۆەستيتسييالىق مٸندەتٸن ورىنداماعانى ٷشٸن جاۋاپقا تارتۋعا بولادى.
قازٸرگٸ ەلەمدٸك ينۆەستورلارعا مۇناي دا, گاز دا قىزىقتى ەمەس. قازاقستاننىڭ ەسكٸ زاۋىتتارى مەن ٶندٸرٸس ورىندارى تٸپتەن تارتپايدى. قازاقستانعا ينۆەستيتسييا تارتۋدىڭ ەدٸس-امالىن جەر قوينىنان ٸزدەۋدٸ قويۋ كەرەك.
داعدارىس ەلەمدە ەمەس, قازاقستاندا
سوسىن بەزبٸرەۋلەر ايتقانداي جاھاندىق داعدارىس جوق. مۇنايدىڭ باعاسى قۇلدىراعانى ەلەمنٸڭ داعدارىسقا ۇشىراعانى ەمەس, بۇل كٷتٸلگەن دٷنيە ەدٸ. بٸز مۇنايدىڭ باررەلٸ 8 دوللار تۇراتىن كەزدە جۇمىس ٸستەگەنبٸز. داعدارىس ەلەمدە ەمەس, قازاقستاندا.
ەلەمنٸڭ قارجىلىق رەسۋرسى جەتٸپ ارتىلادى. وعان قول جەتكٸزۋدٸڭ جولى – ەكونوميكاعا دەگەن ەسكٸرگەن, كٶنەرگەن كٶزقاراستان ارىلۋ.
قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بولاشاعىن انىقتايتىن ەستە ٷكٸمەت ەمەس. ٷكٸمەت ٶز جۇمىسىمەن اينالىسسىن. كوممۋنالدىق جەنە ەلەۋمەتتٸك سەكتوردىڭ جاعدايىنا الاڭداسىن, بيۋدجەتتٸڭ ماقساتتى جۇمسالۋى مەن ينفلياتسييا دەڭگەيٸن باقىلاسىن. بۇل داعدارىسپەن كٷرەسۋدٸڭ بٸر جولى. قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بولاشاعىن باسقا ادامدار انىقتاۋ كەرەك.
ٶزٸڭٸز ويلاڭىز, بٸزگە ينۆەستيتسييا قالاي كەلەدٸ? بٷگٸنگٸ جٷيە, ەسكٸرگەن كٶزقاراسپەن بٸرنەرسە ماندىتامىز با? ەگەر ناقتى ەرٸ دۇرىس ينۆەستيتسييالىق باعدارلاما ۇسىنىلسا, بيزنەستٸڭ بەدەلدٸلەرٸ بٸزگە ٶزدەرٸ-اق ۇشىپ كەلەر ەدٸ. بٸر كەزدەرٸ سولاي بولعان...
قازاقستانعا ينۆەستيتسييا تارتقىسى كەلسە, پرەزيدەنت نازارباەۆ مودەرنيزاتسييا كوميسسيياسىن باسقارۋىن مەسٸموۆكە جٷكتەمەي, ٶزٸ باسقارۋى كەرەك ەدٸ. سەبەبٸ, ٷكٸمەتتٸڭ جاعدايى بەلگٸلٸ. قولىنان كەلمەيدٸ. امال جوق, قىمبات تۇراتىن, بٸراق اتى دا, زاتى دا بەلگٸسٸز شەتەلدٸك مامانداردى شاقىرتادى. ولار ەر بەتكە بٸر-بٸر نوبەل پرەميياسىنىڭ يەگەرلەرٸن تارتىپ, جٷز بەتتەن تۇراتىن ەرٸ ادام تٷسٸنبەيتٸن باعدارلاما جازىپ شىعادى. ولاردىڭ جازعانى بٸزدٸڭ جاعدايعا, بٸزدٸڭ تۇرمىسقا, بٸزدٸڭ بولمىسقا كەلمەيدٸ.
جاندوسوۆ لايىقتى ەدٸ...
ال ۇلتتىق بانككە قاتىستى ايتسام, تٶراعانىڭ قىزمەتٸنە وراز جاندوسوۆ لايىقتى ەدٸ. سەبەبٸ, تەۋەلسٸز ەرٸ ٶز پٸكٸرٸ بار. مەنٸڭشە, اقىشەۆتىڭ الىپ كەتەرٸنە پرەزيدەنت تە كٷمەنمەن قارايتىن سيياقتى. بٸراق, شەشٸمدٸ ٶزگەرتۋگە بولادى عوي.
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
