ەلٸمٸزدٸڭ شوعىرلاندىرىلعان حالىقارالىق رەزەرۆتەرٸ 2025 جىلعى اقپانداعى مەلٸمەت بويىنشا, 106,8 ملرد دوللاردى قۇرايدى, وسىلايشا بٸر جىلدىق تٷسٸمٸ 10,9%-عا نەمەسە جىل باسىنان بەرٸ 2,0%-عا ۇلعايدى. جىل باسىنان بەرگٸ ٶسٸمگە نەگٸزٸنەن جالپى حالىقارالىق رەزەرۆتەردٸڭ (التىن-ۆاليۋتا) ۇلعايۋى سەپ, جالپى ۇلتتىق قوردىڭ (ۇق) اكتيۆتەرٸ قالىپتى ٶسٸمگە يە. جىلدىق مەندە التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرٸ شامامەن ٷشتەن بٸر بٶلٸككە ٶسسە, ال ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸ بٸرشاما قىسقاردى, بۇل بيىلعى جىلعى مۇناي باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعىمەن جەنە قوردان اقشانىڭ الىنۋىمەن بايلانىستى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
Halyk Finance ساراپشىلارىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بيىلعى جىلى ۇلتتىق قوردى بيۋدجەت ترانسفەرتتەرٸ جەنە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا ارنالعان وبليگاتسييالىق قارىزدار تٷرٸندە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن پايدالانۋ جالعاسادى, نەتيجەسٸندە قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸ جىل سوڭىنا قاراي ايتارلىقتاي تٶمەندەۋٸ مٷمكٸن.
2025 جىلعى اقپاننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇلتتىق قوردىڭ جالپى حالىقارالىق رەزەرۆتەرٸ مەن ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸن قامتيتىن قر-دىڭ شوعىرلاندىرىلعان حالىقارالىق رەزەرۆتەرٸ جىل باسىنان بەرٸ 10,9%-عا نەمەسە 2,0%-عا ۇلعايىپ, 106,8 ملرد دوللاردى قۇرادى. مۇنداي وڭ ديناميكا نەگٸزٸنەن جىلىنا ٷشتەن بٸر بٶلٸككە جۋىق, ال جىل باسىنان بەرٸ 4,6% عا ٶسٸپ, قۇرامىنىڭ كٶلەمٸ 47,9 ملرد دوللارعا جەتكەن حالىقارالىق رەزەرۆتەر ٶسٸمٸمەن بايلانىستى بولدى. ەركٸن ايىرباستالاتىن ۆاليۋتاداعى اكتيۆتەر جىلىنا 37,7% (جىل باسىنان بەرٸ: +1,0%) ٶستٸ. نەتيجەسٸندە 2025 جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ سوڭىندا ۇلتتىق بانكتٸڭ تازا حالىقارالىق رەزەرۆتەرٸ 45,9 ملرد دولاردى قۇرادى; جىلىنا 34,3% نەمەسە جىل باسىنان بەرٸ 5,3% ٶسٸم.
سونىمەن قاتار, التىن رەزەرۆتەرٸندە كەيبٸر ٶزگەرٸستەر بولدى. اقپان ايىندا حالىقارالىق رەزەرۆتەردەگٸ مونەتارلىق التىننىڭ قۇندىق مەنٸ جىلىنا 28,6% (جىل باسىنان بەرٸ: +8,0%) ٶستٸ. بۇل التىن باعاسىنىڭ تۇراقتى ٶسٸمٸمەن بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن. بۇل رەتتە فيزيكالىق تۇرعىدا التىن كٶلەمٸ تاعى قىسقارا تٷستٸ. دٷنيەجٷزٸلٸك التىن بويىنشا كەڭەستٸڭ مەلٸمەتٸنشە, 2024 جىلى ۇلتتىق بانك 10 توننادان استام مونەتارلىق التىن ساتتى, وسىلايشا قازاقستان ورتالىق بانكتەر اراسىندا قورىنداعى التىنىن ساتۋ بويىنشا كٶشباسشىلىقتى ساقتاپ قالدى. جالپى, بۇل ۇلتتىق بانكتٸڭ 2022 جىلدىڭ سوڭىنان باستاپ رەزەرۆتەردەگٸ التىن ٷلەسٸن بٸرتٸندەپ قىسقارتۋ جٶنٸندەگٸ ساياساتىنىڭ نەتيجەسٸ بولىپ تابىلادى. نەتيجەسٸندە التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرٸندەگٸ التىننىڭ ٷلەسٸ (ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸن ەسەپتەمەگەندە) اقپان ايىندا 53,7%-دى قۇرادى. ايتا كەتۋ كەرەك, 2025 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ ۇلتتىق بانك التىن ساتۋدا شاعىلىستىرۋ تەجٸريبەسٸن قولدانادى, ياعني جەرگٸلٸكتٸ التىن ٶندٸرۋشٸ كەسٸپورىنداردان ساتىپ الىنعان التىندى ساتۋ ارقىلى الىنعان اقش دوللارى رەزەرۆتەردٸڭ ورنىنا ۆاليۋتا نارىعىنا كەلٸپ تٷسەدٸ.
جالپى حالىقارالىق رەزەرۆتەرمەن سالىستىرعاندا ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸنٸڭ ٶسٸمٸ اناعۇرلىم قالىپتى بولدى. مەسەلەن, 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸ تەك 0,6%-عا ۇلعايدى, ال اقپان ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 58,9 ملرد دوللاردى قۇراپ, جىلدىق ەسەپتە 2,2% قىسقارعان. ايتا كەتەيٸك, مۇناي باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعى جەنە ەلدەگٸ مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ قىسقارۋى اياسىندا 2024 جىلى ۇلتتىق قورعا تٸكەلەي سالىق تٷسٸمدەرٸ جىلدىق مەندە 16,4%-عا, ياعني 3,8 ترلن تەڭگەگە دەيٸن تٶمەندەدٸ. سونىمەن قاتار, 2024 جىلى ۇلتتىق قوردان جالپى الىنعان قاراجات سوماسى 6,3 ترلن تەڭگە دەڭگەيٸندە قالىپتاستى, بۇل 2023 جىلعى كٶلەممەن سالىستىرعاندا 1 ترلن تەڭگەگە جوعارى, وسىنىڭ بەرٸ تٷپكٸلٸكتٸ نەتيجەلەرگە ەسەر ەتتٸ. ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸنٸڭ قىسقارۋى ٶتكەن جىلى "قازاتومٶنەركەسٸپ" اق اكتسييالارىن جالپى سوماسى 970 ملن دوللارعا ساتىپ الۋ ارقىلى قر ەكونوميكاسىن قارجىلاندىرۋمەن بايلانىستى بولدى.
وسىلايشا, شوعىرلاندىرىلعان حالىقارالىق رەزەرۆتەر قۇرىلىمىندا, بٸر جاعىنان, التىن-ۆاليۋتا بٶلٸگٸنٸڭ تۇراقتى ٶسٸمٸن, ەكٸنشٸ جاعىنان, ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸنٸڭ قىسقارۋىن بايقاۋعا بولادى. 2025 جىلعا ارنالعان ۇلتتىق قوردان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە دەپ بەكٸتٸلگەن ترانسفەرتتەر كٶلەمٸ 5,25 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى. الايدا, بٷگٸندە قازاقستاننىڭ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارى ٷشٸن ۇلتتىق قوردان وبليگاتسييالىق قارىزدار تٷرٸندە الىنعان - قازاقستان ەكونوميكاسىن ۇلتتىق قوردان قارجىلاندىرۋ سوماسى بەلگٸسٸز. بۇل تسيفر ەشبٸر جەردە كەلتٸرٸلمەيدٸ. مۇنىڭ بەرٸ مۇنايدىڭ سالىستىرمالى تٷردە قولايلى باعاسىنا قاراماستان, ۇلتتىق قوردى پايدالانۋ وعان تٷسەتٸن تٷسٸمدەردەن اسىپ تٷسەتٸن تسيكلدٸك فيسكالدىق ساياساتتىڭ جالعاسا بەرەتٸنٸن كٶرسەتەدٸ. اقش ساياساتىنا بايلانىستى اعىمداعى جىلى مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ مٷمكٸن دەگەن بولجامداردى ەسكەرە وتىرىپ, كونترتسيكلدٸك فيسكالدىق ساياساتتى ۇستانعان كەزدە جوعارى دەڭگەيدە قالىپتاسۋى مٷمكٸن ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸنٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ تۇراقتىلىعىنا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن.
