Tótenshe jaǵdai ár el úshin aityp kelmeitin apat ekeni anyq. Degenmen bul saladaǵy qyzmetkerlerdiń eńbegi eren. Olar kún saiyn ártúrli jaǵdaiǵa tap bolady. Alaida olar tez arada sheshim qabyldaý, osylaisha, adam ómirin qutqarý, tótenshe jaǵdaidyń aldyn alý, onyń órship ketýine jol bermeý sekildi mańyzdy jumystardy birinshi orynǵa qoiady. Sondyqtan da tótenshe jaǵdai qyzmetkeriniń boiynda batyldyq pen batyrlyq, jaýaptylyq bolýy shart. Bul qasietter kez kelgen tótenshe jaǵdai qyzmetkeriniń ómirlik ustanymyna ainalǵan desek te artyq bolmas.
Tótenshe jaǵdai qyzmetkeriniń árbir kúni ainalasyndaǵy azamattardy saqtandyrý, oqys jaǵdailardyń aldyn alý, der kezinde kómekke umtylýmen ótedi. Sonyń ishinde qutqarý jumystaryn erekshe atap ótýge bolady. Osy oraida Aqmola oblysy Tótenshe jaǵdailar departamenti Jaqsy aýdany Jaqsy kentiniń №13 órt sóndirý bóliminde órtsóndirýshi-qutqarýshysy Sailaýbek Qajymuratovpen suhbattasyp, bul mamandyqqa qalai kelgenin, qyzmettiń qiyndyǵy qandai ekenin suradyq.
Biyl 9 aqpanǵa qaraǵan túni Aqmola oblysy Tersaqan aýylynyń ákimi Jaqsy aýdanyna qarasty qutqarýshylardyń kómegine júginýge májbúr bolǵan edi. Óitkeni 11 jastaǵy balany tez arada aýrýhanaǵa aparý qajet boldy. Al 7 aqpannan bastap 9 aqpanǵa deiin respýblikalyq jáne de oblystyq mańyzy bar birneshe tasjoldardyń aýmaqtary jabylyp qalǵan bolatyn. Soǵan orai kólik quraldarynyń qozǵalysyna shekteý de engizildi. Al Aqmola oblysy Tótenshe jaǵdai departamentine qarasty Jaqsy aýdanynyń qutqarýshylary tún ishinde «Oral» kóligimen 120 shaqyrymǵa jýyq joldy eńserip, shuǵyl ota qajet balany aýdandyq aýrýhanaǵa aman-esen jetkizgen edi. Bul qutqarýshylardyń qatarynda Sailaýbek Qajymuratov ta bar. Ol azamattarǵa qystyń sýyǵynda, qolaisyz ári sýyq aýa raiynda aýyr da alys joldarǵa shyqpaýǵa keńes berip, tótenshe jaǵdailardyń únemi aldyn alyp júretin qutqarýshylardyń qatarynda.
Aita keteiik, Sailaýbek Qajymuratov biyl aqpanda jolda qalyp qoiǵan Ózbekstan azamattaryn qutqarýǵa jumystaryna da qatysqan bolatyn. Jolda 64 jolaýshy qalǵan, onyń ishinde on jetisi bala bolǵan. Oqiǵa ornyna dereý jetken Sailaýbek Qajymuratov áriptesi Aiaz Maqashevpen birge jolda qalǵandardy jylytý pýnktine deiin aman-esen jetkizgen.
– Sailaýbek, ózińiz týraly azdy-kem aqparat bere alasyz ba?
– 1990 jyly Aqmola oblysy Jaqsy aýdany Qima aýylynda dúniege keldim. Otbasynda toǵyz aǵaiyndymyz, men kenjesimin. Úilengenmin, búginde ózim de tórt uldyń ákesimin. Al negizgi mamandyǵym – zańger. Kókshetaý qalasyndaǵy Abai Myrzahmetov atyndaǵy zań ýniversitetin 2022 jyly támamdadym.
– Al tótenshe jaǵdailar qyzmetine qalai keldińiz? Burynnan josparyńyz, bala kezden armanyńyz boldy ma?
– Tótenshe jaǵdailar qyzmetine alǵashynda kelemin dep oilamadym. Basynda Qorǵanys ministrligine kelisimshart boiynsha qyzmetke turamyn dep sheshim qabyldaǵanmyn. Biraq ol kezde jasym otyzǵa taiap qalǵan soń meni qabyldamady. Bir jyldai júrip qaldym. Ártúrli jerde jumys istedim.
Keiin tanystarymnan estip, tótenshe jaǵdailar qyzmetine qabyldaý bolyp jatqanyn bildim. Sondyqtan otbasymmen aqyldasyp, sheshim qabyldadym. 2020 jyly qajet qujattardy jinap, meditsinalyq komissiiadan óttim. Dene shynyqtyrý boiynsha qajet normativterdi tapsyryp, osy qyzmetke jaramdy dep eseptelip, Tótenshe jaǵdailar departamentiniń buiryǵymen aldymen Býrabai aýdany Zelenyi Bor kentiniń №9 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminde qyzmetimdi bastadym.
Keiin 2021 jylǵy mamyr aiynan bastap qazirgi ýaqytqa deiin Jaqsy aýdany Jaqsy kentiniń №13 órt sóndirý bóliminde órtsóndirýshi-qutqarýshy qyzmetinde jumys istep kelemin. Shyny kerek, osy mamandyqty armandadym dep ótirik aitpai-aq qoiaiyn. Biraq osy mamandyqty tańdaǵanyma esh ókinbeimin. Óz mamandyǵymdy, qyzmetimdi maqtan etemin dep aita alamyn.
– Tótenshe jaǵdailardyń aldyn alý degendi qalai túsinýge bolady? Osy saladaǵy maman retinde ne aitasyz?
– Tótenshe jaǵdaidyń aldyn alý degenimiz – aldyn ala iske asyrylatyn ári kez kelgen tótenshe jaǵdailardyń bolý qaýpin meilinshe tómendetýge, sondai-aq, halyqtyń, azamattardyń deniniń saýlyǵyn, basynyń amandyǵyn saqtaýǵa, odan bólek qandai da bir materialdyq shyǵyndardyń mólsherin azaitýǵa baǵyttalatyn jumystar.
– Túsinikti, al sizderge tótenshe jaǵdai boiynsha shaqyrtý túskende eń birinshi qandai oi keledi? Qorqynysh bola ma?
– Tótenshe jaǵdai kezinde shaqyrtý túskende eń birinshi oiǵa keletini, árine, ol – adam ómiriniń qaýipsizdigi. Órtsóndirýshilerdiń eń birinshi maqsaty men mindeti de sol – adam ómirin saqtap qalý.
– Qandai iri apattarǵa, oqiǵalarǵa qatystyńyz? Atap aita alasyz ba?
– Men bul salada úsh jyldan asa ýaqyt qyzmet atqaryp kelemin. Shyny kerek, iri oqiǵalarǵa áli qatyspadym. Biraq ondai iri tótenshe jaǵdailar elimizde bolmasa eken deimin. Máselen, kórshi baýyrlas Túrkiia memleketinde bolǵan oqiǵa jantúrshigerlik jait qoi, qanshama adamnyń ómirin alyp ketti. Sondyqtan ondai oqiǵalar bizde elde bolmasyn. Áli ózimdi jas mamanmyn desem de bolady.
– Tótenshe jaǵdailar kezinde azamattar ne isteýi kerek? Mańyzdy keńester bere alasyz ba?
– Tótenshe jaǵdai kezinde azamattar mindetti túrde sabyr saqtaýy kerek. Órt bolǵan kezde tez arada 101 nómirine habarlasyp, bolǵan oqiǵany baiandaýy qajet. Al qaýipti jaǵdailar bolyp jatsa, nysannyń ishindegi múlikti qutqaramyn dep oǵan ýaqyt nemese kúsh jumsaýdyń qajeti joq.
Eń bastysy kez kelgen tásil arqyly ózderin jáne jaqyn adamdaryn qutqarýǵa tyrysyp, tótenshe jaǵdai bolyp jatqan jerden tez arada shyǵýǵa tyrysý qajet.
Al qatty aiazda, boranda eń aldymen aýa raiy boljamdaryna mán berýi qajet. Sonymen qatar, uialy telefondarǵa keletin 112-niń arnaiy habarlamalaryna nazar aýdarǵan jón. Alys jolǵa shyǵyp jatsa, kólikti teksergen jón. Kerek jabdyqtardy salyp, aldyn ala jolǵa daiyndyq júrgizýi kerek. Oǵan qosa jyly kiim, janarmaidy barynsha quiyp alǵan jón. Aýa raiy buzylǵan jaǵdaida alys jolǵa balalarmen shyqpaǵandary durys bolady.
– Bul mamandyqty tańdaǵanyńyzǵa ókingen kezińiz boldy ma? Balalaryńyz osy salany tańdaimyn dese, qarsy bolmaisyz ba?
– Men úshin órtsóndirýshi bolý – úlken maqtanysh. Otbasym da menimen maqtanady dep oilaimyn. Uldarym da ósip keledi. Solarǵa úlgili áke bolǵym keledi. Bolashaqta uldarymnyń biri osy mamandyqty tańdasa, men qarsy bolmas edim.
Bul salada júrgennen keiin qorqynysh bolmaidy emes, bolady. Qorqynysh bolýy kerek. Qoryqpaityn adam bolmaidy. Janyp jatqan bólmege kirgende kez kelgen oqiǵaǵa daiyn bolýyń kerek. Sondyqtan qorqynysh sezimi ár adammen birge júredi. Alaida biz qutqarýshy bolǵannan keiin, qorqynyshymyzdy jeńe bilgennen keiin osy salada jumys istep kele jatyrmyz.
– Degenmen bul jumysty tastap, basqa salaǵa ketemin degen oilar bolmady ma?
– Shyny kerek, bul saladan ketemin degen oilar bolmady emes, boldy. Oǵan sebep óte kóp. Keiin ýaqyt kele mundai oilardan aryldym. Men óz isimniń mamanymyn, men qutqarýshymyn, maǵan óz isim unaidy. Sol sebepti bul mamandyqtan eshqaida ketpeimin.
– Tótenshe jaǵdailar qyzmetkeri qandai bolýy kerek? Minez, qasiet, qabilet jaǵynan ózin qalai shyńdaýy qajet?
– Bul saladaǵy qyzmetkerlerdiń boiynda myna qasietter bolýy tiis dep oilaimyn. Birinshiden, kúshti júike júiesi bolýy qajet. Eptilik, fizikalyq kúsh bolýy kerek. Adamdarǵa kómektesýge degen umtylys bolýy qajet. Batyldyq, jaqsy reaktsiia bolýy qajet jáne kómektese bilýi kerek. Aqyldylyq, tártip jáne jaýapkershilikti óz moinyna ala bilýi de mańyzdy. Basqa da osyndai qasietter bolýy kerek dep oilaimyn jáne óz isin, jumysyn jaqsy kórýi kerek. Sonda ǵana óz isiniń sheberi, myqty mamany bolady.