Mádeniet jáne óner uiymdary qanatyn keńge jaiyp, dúiim jurtty «pah shirkin» dep ózderine qaratyp aq keledi.
Óńirde jalpy sany 359 iaǵni onyń ishinde 169 klýbtyq mekeme, 170 kitaphana, 6 murajai, 1 teatr jumys istep keledi.
Al sońǵy úsh jylda Shyǵys Qazaqstan oblysynda 1 mlrd. 802 mln. teńge somasyna 4 jańa mádeniet nysandary boi kóterdi jáne 3,7 mlrd. teńge somasyna 56 mádeniet orny jóndeýden ótti.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danial Kenjetaiuly arheologiia salasyna erekshe kóńil bólýde. Nátijesinde óńirde arheologiia salasyndaǵy ǵylymi-zertteý jumystarynyń baǵdarlamasyn iske asyrý jalǵasyn tabýda.
"ShQO-da arheologiia salasyndaǵy ǵylymi-zertteý jumystaryn damytýdyń 2016-2022 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy" nátijeli túrde iske asyrylyp jatyr.
Sońǵy jyldary Shyǵys Qazaqstan oblysynda ataýly Memlekettik baǵdarlamalar aiasynda bir mezgilde birneshe aýdanda qazba jumystary júrgizilýde.
Aimaqtaǵy Arheologiia órleý kezeńin bastan ótkerýde. Saq patshalary jái tapqan Berel qorymy Shyǵys Qazaqstan oblysy Katonqaraǵai aýdany Buqtyrma ózeniniń on jaǵalaýynda ornalasqan.
Myńjyldyqtar tarihyn arqalaǵan Berel qorymy – Qazaqstannyń jalpyulttyq kieli oryndary qataryna engen qasietti meken.
Qundy jádigerler men obalar tarih qoinaýynan syr shertip, arheologiialar zertteýlerdiń ainymas ortalyǵyna ainaldy.
Oblystyń arheologiia eskertkishterin júieli túrde zertteý Qazaqstannyń jetekshi arheologtary Zeinolla Samashev pen Ábdesh Tóleýbaevtyń basshylyǵymen júrgizilip keledi.
Oblysta arheologiia eskertkishterinde júrgizilgen jumystardyń qorytyndysy boiynsha úsh jyl ishinde 20 000 nan astam artefakt tabylyp, óńirdegi mýzei qorlaryn tolyqtyryp, biregei jádigerler kelýshilerdi tań qaldyrýda.
2021 jyly «Uly dala altyny» Ulybritaniia jurtshylyǵynyń nazaryna usynyldy. Oǵan Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy ejelgi saq qorǵandarynan tabylǵan altyn artefaktiler qoiyldy. Ulybritaniia jurtshylyǵy bizdiń dáýirimizge deiingi VIII-III ǵasyrlarda Ortalyq Aziiada, atap aitqanda Qazaqstannyń Altai taý júiesinde ústemdik etken skif órkenietiniń jádigerleri, saq qorǵandarynan tabylǵan qundy dúnielerin tamashalaý múmkindigine ie boldy.
Kórmede Berel, Shilikti jáne Eleke Sazy siiaqty úsh túrli qorymnan shyqqan júzge jýyq arheologiialyq olja talǵampaz eýropalyqtardy tań qaldyrdy.
Ekspozitsiia ejelgi saqtardyń kóshpeli mal sharýashylyǵy, taý-ken óndirisi jáne metallýrgiia salalarynda biregei mádenieti men tereń bilimi bolǵanyn kórsetken kórmede pai-pailap, tańqalǵan Kembridj ýniversiteti janyndaǵy Fitsýiliam murajaiynyń direktory Liýk Saison bylai dep edi.
«Ulybritaniiaǵa jáne álbette búkil álemge Qazaqstannyń ejelgi mádenietin tanytýǵa arnalǵan erekshe múmkindik. Menińshe, bul jahan tarihyn qaita jazatyndai tarihi jaǵdai. Ishine talai syrdy búkken arheologiialyq qazbalardy zerttei otyryp, biz talai ǵylymi jańalyqtardy birge ashamyz degen oidamyn»-, dep erekshe áser alǵanyn jetkizgen bolatyn.
Tarihty túgendep júrgen shyǵysta qalamgerler qaýymyna da kóńil bólinip keledi. Oblysta 2018 jyldan beri qolǵa alynǵan igi bastamanyń biri, Shyǵys Qazaqstannyń ádebi murasyn nasihattaýǵa baǵyttalǵan «Abai álemi» kitaptar seriiasymen ádebi joba júzege asyrylýda.
Maqsaty – óńirdegi aqyn-jazýshylardyń bai murasyn keńinen nasihattaý. Kóptegen dúnie buryn esh jerde jaryq kórmegen. Abai, Shákárim, Muhtar Áýezovtiń shyǵarmalary keńinen dáriptelýde.
Sonymen qatar jas aqyn-jazýshylardyń eńbekteri de jaryqqa shyǵýda. 2018-2022 jyldar aralyǵynda taralymy 53 myń danaǵa jýyq, 69 kitap shyqty. Aǵymdaǵy jyly 6,5 myń dana taratylymmen 13 kitap oqyrmanǵa jol tartpaq. Dushpanyn kúiindirip,erligimen jahanǵa jar bolǵan, bahadúr batyrlar men temirdi balqytyp, tastan túiin túigen babalardyń sheberligin búginde keiingi urpaqtyń sanasyna sińirip, dáriptep, óner men mádenietke, rýhaniiatqa kóńil bólinip, kieli shyǵys osylai óz asyldary men jaýharlaryn pash etýde.
