Sondyqtan dana halqymyzda «Ustazy jaqsynyń ustanymy jaqsy» degen sózi jáidan-jái aitylmaǵany belgili. Sondai-aq «Bilekti birdi jyǵar, bilimdi myńdy jyǵar» dep, oqý-bilim úirengen jastyń qadiri qanshalyqty joǵary bolatynyn yqylym zamannyń ózinde-aq baǵasyn berse, qazaq dalasyna tuńǵysh mektep ashyp, oqý-bilimniń nárin sepken Y.Altynsarin: «Óner bilim bar jurttar, tastan sarai salǵyzǵan, aishylyq alys jerlerden kózińdi ashyp-jumǵansha jyldam habar alǵyzǵan», – dep óner-bilimge qushtar eldiń qashanda kúni jaryq bolatynyn keshegi HIH ǵasyrda aishyqtap bergen edi. Sol kezeńnen búginge deiin talai ýaqyt ótip, kúlli álem búginde Tórtinshi ónerkásiptik revoliýtsiianyń esigin aiqara ashty. Árine, bul jahandyq tolqynnyń shańynda qalyp ketpeý úshin bizdiń de jastarymyz ozyq tájiribe men bilimdi erkin meńgergen sapaly maman bolýy shart. Óitkeni qazirgidei óte jyldam qarqynmen ózgerip otyrǵan myna zamanda zamanaýi bilim men tehnologiiany erkin meńgermegen el bul tolqynnyń aǵysyna ilespei shetke shyǵyp qalary sózsiz.
Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev: «Ulttyq qundylyqqa qanyǵyp ósken órenniń tanymy tereń, dini berik bolady. Ata-babalar amanat etken ulan-ǵaiyr dalany aman saqtaý, eń aldymen, jas býynǵa artylǵan zor úmit. Keiingi urpaq Táýelsizdigimizdiń týyn árqashan biik ustaýy tiis... sondyqtan bilimi tereń, oiy ozyq urpaqty tárbieleitin muǵalimder qaýymyna zor jaýapkershilik júkteledi», – dep bul máselede ustazdar qaýymyna da artylar mindettiń ońai bolmaitynyn anyqtap berdi. Bul degen sóz eń aldymen sol pedagog-kadrlaryn daiarlaityn joǵary oqý oryndarynyń da jaýapkershiligin anyqtap turǵany belgili.
90 jyldan astam ýaqyttan beri qazaq dalasyna bilim nárin sebetin pedagog-kadrlaryn daiarlap kele jatqan qazaq biliminiń qara shańyraǵy – Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti de bul mindetke asa úlken mán berip, zor jaýapkershilikpen oryndap kele jatyr. Zaman aǵysynan qalmai, qashan da elimizdegi pedagogikalyq joǵary oqý oryndarynyń kósh basynda kele jatqan bizdiń ýniversitetimiz búginde óz shańyraǵynan qanat qaǵar túlekteriniń bilimine asa joǵary mán beredi. Olai deitinimiz, 2019 jyly Qazaqstan Respýblikasynyń Bilim jáne ǵylym ministrligi qolǵa alǵan «dýaldy oqytý» baǵdarlamasyn eń alǵashqylardyń biri bolyp bizdiń ýniversitetimiz júzege asyra bildi. Bul osy ýaqytqa deiin stýdent tek teoriialyq bilimdi ǵana meńgerip kelse, dýaldy oqytý baǵdarlamasy arqyly olar teoriialyq bilimin mektepte praktika júzinde iske asyrýǵa múmkindik aldy. Iaǵni stýdent oqý ornyn bitirmei turyp, bazalyq bilimin búgingi mektepke enip jatqan jańartylǵan mazmundaǵy bilim baǵdarlamalarymen ushtastyryp, jan-jaqty tájiribemen qarýlanǵan sapaly maman bolýǵa qol jetkizedi degen sóz.
Osy oraida meniń taǵy da bir toqtala ketetin máselem bizdiń ýniversitet sapaly pedagog daiarlaý úshin myna úsh qaǵidany basshylyqqa alady. Ol, birinshiden, muǵalimderdiń biliktiligin úzbei jetildirip otyrý, ekinshiden, stýdentterdiń praktikalyq bilimin kóterý, úshinshiden, jańartylǵan bilim mazmuny boiynsha kadr daiarlaý. Biylǵy oqý jyly bizdiń ýniversitetimiz rektor Takir Balyqbaevtyń bastamasymen úzdiksiz pedagogikalyq praktikanyń (dýaldy oqytýdyń) jańa ádisin iske asyra bastady. Máselen, 2019/2020 oqý jylynda bizdiń bitirýshi kýrs stýdentteri aptasyna tórt kún mektepte óndiristik praktikada qalǵan 2 kúndi ýniversitette teoriialyq bilim alýǵa arnady. Al biyl biz ony T.Balyqbaevtyń tapsyrmasy boiynsha jańasha uiymdastyrdyq. Biylǵy bastama boiynsha 4 kýrs stýdentteri eki apta ýniversitette oqidy da, basqa ýaqyttarynda mekteppen tyǵyz bailanysta bolyp, onlain júiesi boiynsha bilim alady. Úshinshi kýrstyqtar da jyl boiy aptasyna 3 kún mektepte baiqaý praktikasynda bolyp, qalǵan úsh kúnde sabaq oqidy. Bizdiń 3 kýrs stýdentteriniń baiqaý praktikasynda bolýynyń birinshi sebebi olar eń aldymen, mektep baǵdarlamasy men muǵalimderiniń sabaq berý ádisterin tyńdaýshy retinde qatysa otyryp erkin meńgerýi tiis. Stýdent bir jyl buryn osy ádister arqyly sabaq berý tásilin meńgeretin bolsa kelesi bitiretin jyly óndiristik praktika oǵan eshqandai qiyndyq týdyrmaityn bolady. Praktikanyń kólemin kóbeitip, oqý men óndiristi tyǵyz ushtastyrý bul bolashaq mamandardy naǵyz muǵalim kadrlary etip daiyn maman retinde memleket qajettiligin qamtamasyz etý degen sóz.
Bolashaq muǵalimderimizdiń zaman talabyna sai jan-jaqty, óz isine beiim, sapaly maman bolyp shyǵýy úshin byltyrǵy oqý jylynyń ózinde 95 bilim berý mekemelerimen kelisim shart jasaldy. Sonymen qatar I-II toqsan qorytyndysy boiynsha bilim alýshylar tarapynan 603 – ashyq sabaq pen 158 – is – shara uiymdastyrylsa, III toqsan qorytyndysy boiynsha 593 – ashyq sabaq jáne 259 – is – shara ótkizildi. Praktika jumysyn jandandyrý úshin biz orta bilim berý uiymdarynda 10-15 jyl synyp jetekshi bolǵan ustazdardan jáne JOO –nyń bilikti mamandarynan jumys tobyn qurdyq. Qurylǵan jumys toby keleshek praktikant-stýdentter úshin synyp jetekshi bolýǵa daiarlaityn elektivti kýrs baǵdarlamasyn jasaýǵa atsalysýda. Osyndai nátijeli jumys arqyly ótken oqý jylynda 4864 bilim alýshymyz pedagogikalyq praktikany oidaǵydai aiaqtap shyqty. Sóitip pedagogikalyq beiindegi bitirýshi kýrstardyń 108 stýdenti ózderi praktikaǵa barǵan mektepterde jumysta qalyp qoidy. Ýniversitetimizdegi «Mansap» ortalǵyna biyldyń ózinde 4 myńǵa jýyq bolashaq muǵalimge tapsyrys tússe, munyń ózi bizdiń túlekterimizdiń sapasy arta túskenin kórsetip otyr.
Jańa 2020/2021 oqý jylynda biz «Mansap» ortalǵymen stýdentterdiń pedagogikalyq praktikasyn jańasha uiymdastyrdyq. Jyldaǵy dástúr boiynsha bizdiń professor-oqytýshylarymyz stýdentter praktikasyn ótkizý úshin Almaty qalasyndaǵy mekteptermen tek ózderi bailanys ornatyp, sol arqyly stýdentter praktikasy ótkizilip kelse, biylǵy oqý jylynda biz bul jumysty ózimiz qolǵa aldyq. Osynyń nátijesinde stýdenttter praktikasyn ótkizý úshin bilim berý uiymdarymen 387 kelisim-shartqa jáne 101 memorandýmǵa qol qoiyldy. Bul jumystar bizdiń ýniversitetimizdiń rektory Takir Ospanuly men Almaty qalalyq bilim basqarmasynyń basshysy jáne mektep direktorlarynyń qatysýymen júzege asyryldy. Mundaǵy toqtala ketetin taǵy da bir másele, ózderińizge belgili biylǵy oqý jylyn biz onlain formatynda uiymdastyrýymyzda. Byltyrǵy jyldyń aiaǵynda álemde óris alǵyn COVID-19 pandemiiasy biylǵy bitirýshi kýrs stýdentterine kóptegen qiyndyqtarý týǵyzbaý úshin rektordyń bastamasymen ózimiz qolǵa alǵan bolatynbyz. Óitkeni jyldaǵy dástúrmen mektepte oqýshylarmen etene aralasyp, pedagogikalyq praktikadan ótetin stýdentter endigi jerde olarmen tek ekran arqyly ǵana onlain jumys júrgizýi, árine, bul jumysty kúrdelendire túsetini aqiqat. Biraq biz atalǵan jumysty jańa oqý jyly bastalmai turyp, muǵalimderdiń dástúrli tamyz konferentsiiasyna deiin tolyq iske asyryp qoidyq. Mundaǵy maqsat qyrkúiek aiynda bizdiń bilim alýshylarymyz kelgende pedagogikalyq praktika jumysyn rásimdeýge ýaqyt joǵaltpai birden ózderi bólingen mektepte tájiribe jumystaryn jalǵastyryp ketýge jasalyp otyrǵan múmkindik edi.
Ýniversitettegi pedagogikalyq bilim beretin 6 institýt boiynsha bitirýshi kýrstar men 3 kýrs stýdentterin «Mansap» ortalyǵy Almaty qalasynyń mektepterine bólip, olardyń tizimderin atalǵan mektep basshylyǵyna joldady. Osy júieli uiymdastyrylǵan jumystyń nátijesinde biylǵy oqý jylynda stýdentterdiń ped.praktikasy aitarlyqtai qiyndyqtar týǵyza qoimady.
Sondai-aq biylǵy stýdentterdiń pedagogikalyq praktikasyn «Mansap» ortalyǵymen birge stýdentterdiń praktikasyna arnalǵan kúndelikti «Ulaǵat» baspasynan shyǵartyp, ony ár stýdenttiń meken-jaiy boiynsha óz aimaqtaryna jetkizip berdik. Sonymen qatar institýttaǵy pedagogikalyq praktikaǵa jaýapty mamandarmen bailanys ornatyp, praktikanyń uiymdastyrylýyn jáne mektep basshylarynan bizdiń stýdentterdiń praktika barysynda sabaqty júrgizýi qanshalyqty deńgeide ekeni surastyrylyp, jiti qadaǵalanady. 2021 jyldyń aqpan aiynda biz pedagogikalyq praktikaǵa bailanysty ár institýtpen májilis ótkizdik. Jinalysta ár institýttaǵy kafedra boiynsha mektepterge bólingen bitiretin stýdentterdiń atqarǵan jumystaryna jeke-jeke toqtaldyq. Sonymen qatar institýt basshylaryna aqpan-naýryz ailarynda bitirýshi stýdentterdiń ashyq sabaq ótkizýi kerektigin tapsyryp, onyń nátijesi kafedra men institýt májilisinde talqylaný kerektigi mindetteldi. Bul da stýdentterimizdiń joǵaryp sapadaǵy maman bolýyna jasalyp otyrǵan qadamnyń biri.
Bizdiń «Mansap» ortalyǵy biylǵy oqý jylynda taǵy da bir tyń bastamany júzege asyryp otyr. Ol stýdentterimizdiń jumysqa ornalasýyna kóptep septigin tigizetini sózsiz. 2019 jyldyń 12 sáýirinde biz stýdentterge arnalǵan «Mansap» mobildik qosymshasyn iske qosqan edik. Ondaǵy maqsat qosymshada bilim alýshylar ózderiniń túiindemelerin toltyryp ornalastyrady jáne bos jumys oryndary týraly aqparatty kóre alady. Al jumys berýshiler qosymshaǵa tirkelip, ózderine qajetti bos oryndy jariialaidy. Jariialaǵan bos oryndaryna sáikes túlekterimizdiń túiindemelerimen tanysa alady. Eger eki taraptyń talaby men tilegi sáikes kelse onda tikelei bailanys ornatý múmkindigi týyndaidy degen sóz.
Al biyl da osy jumysty odan ári jandandyryp, stýdentterdiń senimin nyǵaitý maqsatynda «Bagdar» platformasyn qolǵa aldyq. Bul platforma da stýdentterdi bos jumys oryndary negizinde jumysqa bólýge arnalǵan. Platformanyń negizgi qyzmeti:
- Platforma onlain rejimde jumys isteidi.
- Platformada ýniversitetke kelgen barlyq bos jumys oryndary keste túrinde ornalasady.
- Platformadan stýdent ózine kerekti aimaqty, mamandyqty jyldam izdep taba alady.
- Platformada berilgen bos oryndy tańdap stýdent óziniń aty jónin engizedi.
- Platformaǵa engizilgen stýdenttiń aty-jónin ózge stýdent (adam) ózgerte almaidy.
- Platformadaǵa aqparatty «Mansap» ortalyǵynyń basshysy Excel formatynda júktep, sol boiynsha jumysqa joldama beredi.
- Platforma android, ios, windows ,baǵdarlamalaryna sáikestendirilgen.
«Bagdar» platformasy arqyly biz aimaqtar men óńirlerden bos jumys oryndary týraly aqparattar jinaqtap ony osy jerge ornalastyramyz. Sodan keiin bizdiń túleketer bul platforma arqyly ózderine qajetti jumystardy qarastyryp, óziniń jeke málimetterin engizedi. Munyń bir ereksheligi mundaǵy árbir stýdent engizgen jeke málimetterdi eshkim ózgerte almaidy. Osy arqyly ýniversitet jumysqa bólýdiń ádil ári ashyq jolyn usyna alady.
Taǵy da toqtala ketetin másele bizdiń ýniversitetimiz «QS World University Ranking by Subject-2021» reitinginde álemniń 201-250 úzdik joǵary oqý oryndarynyń tobyna, TMD-da «Aǵylshyn tili men ádebieti» páni boiynsha kóshbasshylar úshtigine jáne «Bilim berý» páni boiynsha úzdik tórttikke kirdi. Joǵaryda atalǵan reitingte elimizdiń joǵary oqý oryndary arasynda úzdik nátijelerdi ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ, L.Gýmilev atyndaǵy EUÝ, Abai atyndaǵy QazUPÝ jáne Satbayev University kórsetti. Bul da bizdiń ýniversittiń qajyrly eńbeginiń jemisi ekeni daýsyz. Osy reiting máselesimen 2021 jyldyń 12 naýryzynda ýniversitette Resei, Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Aziia boiynsha QS kompaniiasynyń aimaqtyq direktory Sergei Hristoliýbov pen kezdesý ótti. Kezdesý barysynda rektor Takir Balyqbaev ýniversitettiń strategiialyq damý baǵyttary jáne onyń ulttyq jáne halyqaralyq reitingterdegi jetistikteri týraly, sońǵy jyldary «Altyn belgi» men kolledjderdiń qyzyl diplom iegerleri oqýǵa qabyldanyp, bilim alýshylardyń sapalyq kórsetkishteriniń úsh esege artqandyǵy týraly atap ótti. Ýniversitet túlekteriniń jumysqa ornalasý kórsetkishi 95-97%-dy quraidy - QazUPÝ stýdentteri oqýdan keiin birden óz mamandyǵy boiynsha laiyqty jumysqa ornalasýda. Sondai-aq, ýniversitettiń 2025 jylǵa deiingi strategiialyq josparlaryna qol jetkizý úshin onyń barlyq qyzmet baǵyttarynyń tabysty damýy sóz boldy bul jiynda. Jalpy, bul eńbektiń bári saiyp kelgende stýdentterdiń básekege qabilettiligin arttyrý jolynda jasalyp otyrǵan dúnieler.
«Aqyryn júrip, anyq bas, eńbegiń ketpes dalaǵa, ustazdyq etken jalyqpas, úiretýden balaǵa», – dep hakim Abai aitqandai qara shańyraq bilim ordasy zaman kóshinen qalmai óziniń tyń bastamalary arqyly óz túlekterin erteńgi eldiń pedagog-mamandaryna ainalýyna qajetti jumystardyń bárin jasap keledi. Al bizdiń túlekterimiz óz bilimimen bolashaq búldirshinderdi sara jolǵa bastai alsa, bul tókken terdiń dalaǵa ketpegeni dep bilemin.
