Elimiz byltyr kóptegen mańyzdy is-sharalardy, eleýli oqiǵalardy, túrli qiyndyqtardybastan keshirdi. Dástúrge ainalǵandai QR Prezidenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev «Ana tili» gazetine kezekti suhbatyn berdi. Memleket basshysy suhbat barysynda: «Ótken jyl ońai bolǵan joq, tipti kúrdeli jyl boldy deýge keledi. Qazaqstanǵa syrtqy faktorlardyń salqyny tidi, tabiǵi apaty da josparlarymyzǵa áser etti. Alaida, biz ahýaldy baqylaýda ustap qana qoimai, jan-jaqty reformalarymyzdy jalǵastyra aldyq. Osylaisha, jasampazdyq strategiiasy odan ári júzege asyrylyp jatyr», - dep málimdedi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń suhbatynda aitylǵan mańyzdy máselelerge qatysty sarapshylar óz oi-pikirlerimen bólisti.
QR Prezidenti janyndaǵy QSZI Óńirlermen jumys jónindegi bólim basshysynyń mindetin atqarýshy Ámina Úrpekovanyń aitýynsha, el Prezidenti ekinshi jyl qatarynan jyldy baǵdarlamalyq suhbat arqyly qorytyndylap otyr. Bul elimizdiń qoǵamdyq-saiasi ómirindegi mańyzdy dástúrge ainalyp keledi. Bundai format damýdyń strategiialyq baǵyttaryn belgileýge, jetistikterdi atap ótip, bolashaqqa arnalǵan josparlardy belgileýge múmkindik beredi.
«Suhbat qarapaiym azamattarmen qatar sarapshylar qaýymdastyǵyna da eldiń damý traektoriiasyn naqty túsinýge, senim men turaqtylyq sezimin nyǵaitýǵa múmkindik beredi. Negizinde, bul Memleket basshysynyń atqarylǵan jumystardy qorytyndylaityn, aǵymdaǵy jaǵdaidy barabar qabyldaýyn kórsetetin esep berýdiń bir kezeńi ispetti. Sonymen birge ol negizgi áleýmettik-ekonomikalyq, saiasi jáne eń bastysy, qundylyq-ideologiialyq baǵyttardy qamtityn bolashaq damýdyń tirek núktelerin belgileidi», - dedi Ámina Úrpekova.
Suhbattyń mazmunyna toqtalǵan sarapshy, infraqurylymdy jańǵyrtý, ónerkásip pen aýyl sharýashylyǵyn damytý, áleýmettik tólemderdi arttyrý, sondai-aq bilim, ǵylym jáne mádenietti qoldaý siiaqty birneshe mańyzdy jaittardy atap ótti.
«Prezident memleketti nyǵaitý úshin tereń reformalar júrgizý, ekonomikalyq damý men áleýmettik baǵdarlamalar arqyly árbir qazaqstandyqtyń ál-aýqatyn qamtamasyz etý, zańdylyq pen quqyqtyq tártipti nyǵaitý siiaqty el damýynyń negizgi qaǵidattaryna erekshe toqtalyp otyr. Ekologiialyq dúnietanymdy qalyptastyrýǵa, jastardy otansúigishtik pen jasampazdyq rýhynda tárbieleýge, sondai-aq birlik pen ádilettilik qundylyqtaryn nasihattaýǵa erekshe kóńil bólingen. Mańyzdy baǵyttardyń biri – tsifrlandyrý jáne innovatsiialardy engizý bolmaq. Bolashaq progrestiń negizi retinde qarastyrylatyn jasandy intellektti damytýǵa erekshe kóńil bólinedi. Jahandyq tehnologiialyq trendterdi eskeretin bolsaq, bul baǵyt ýaqtyly kóterilgen másele bolmaq. Sarapshylardyń JI sheshimderi qarjydan meditsinaǵa deiingi negizgi salalardy ózgertedi dep boljaidy. Iri kompaniialar qazirdiń ózinde jumysyn ońtailandyrý úshin JI keńesshilerin belsendi túrde engizýde. Densaýlyq saqtaý salasynda JI aýrýlardy erte diagnostikalaý jáne robototehnika arqyly meditsinalyq kadrlardyń tapshylyǵymen kúresý úshin qoldanylatyn bolady», - dedi Ámina Úrpekova.
Onyń aitýynsha, suhbatta el ómirindegi, mańyzdy taqyryptar kóterilgen. Atalmysh suhbatelimizdiń odan ári damýynyń mańyzdy baǵdaryna ainalady dep esepteidi sarapshy.
«Nvidia jáne Apple siiaqty iri kompaniialar til úlgilerin interpretatsiialaýǵa arnalǵan sheshimderdi engizý jáne immersivti tehnologiialardy damytý arqyly naryqtaǵy pozitsiialaryn nyǵaitýda. Osy oraida Alem.AI halyqaralyq jasandy intellekt ortalyǵynyń ashylýy jáne KazLLM qazaq tiliniń úlken tildik modeliniń birinshi nusqasynyń jasalýy oryndy boldy. Osylaisha, Prezidenttiń baǵdarlamalyq suhbaty atqarylǵan jumystardyń esebi ǵana emes, elimizdiń odan ári damýynyń mańyzdy baǵdaryna ainalady. Basymdyqtardyń naqtylyǵy, reformalar men innovatsiialarǵa basa nazar aýdarý jáne negizgi qundylyqtarǵa kóńil bólý turaqty ósýdiń berik negizin quraidy», - dedi Ámina Úrpekova.
Aita ketelik, «Ana tili» gazetine bergen suhbatynda Prezident Qasym-Jomart Toqaev ekonomika baǵytyna jaýapty shendilerge onsha kóńili tolmaitynyn aitqan bolatyn. Ekonomist Maqsat Halyq osy maqalaǵa qatysty óz paiymdaýlaryn jetkizdi.
«Prezident óz suhbatynda ekonomika baǵytyna jaýapty bolyp otyrǵan shendilerge onsha kóńili tolmaitynyn aitty. Menińshe, osy pikirmen tolyq kelisýge bolady. Iaǵni qai óńirde ne isteý kerek ekenin, qandai ekonomikalyq baǵyttarǵa bet burý kerek ekenin, sol boiynsha bilikti mamandar tartý qajettigin meńzep otyr.
Memleket basshysy kóńil aýdarǵan ekinshi másele - 4 paiyzdyq ósimniń azdyq etetini. Byltyr el ekonomikasynyń ósimi 5 paiyzdan astam bolǵan. Biyl ósim 4 paiyz ǵana boldy. Buny eshkim jaqsy dep aita almaidy. Prezidenttiń 2029 jylǵa deiin qoiǵan jalpy ishki ónimdi 450 mlrd dollarǵa deiin jetkizý mejesin mysalǵa alsaq mundai ósimmen belgilengen maqsatqa jete almaitynymyz anyq. Demek, ósimge jumys isteýimiz qajet. Endi ekinshi másele – ósimmen qatar, halyqtyń áleýmettik jaǵdaiy da jaqsarýy tiis. Ómir súrý sapasy artýy kerek, tólem qabileti, jumyspen qamtamasyz etilý kórsetkishteri jǵarylaýy qajet. Mine osynyń bári sheshilýi tiis óte ózekti máseleler. Bizde, ókinishke qarai, ekonomikalyq ósim bolǵanymen, halyqtyń ómir súrý sapasy men áleýmettik jaǵdaiy jaqsaryp jatqan joq. Qarapaiym halyqtyń tabysy máz emes, kúnkórisi kerisinshe nasharlap ketti. Osy úderister bir-birine qarama-qaishy bolyp tur. Sondyqtan eger ekonomikalyq ósim bolsa, halyqtyń áleýmettik jaǵdaiy da durystalýy tiis. Mine, dál osy qazirgi Úkimettiń aldyna qoiylatyn negizgi talap bolýy tiis dep esepteimin», - dep atap ótti Maqsat Halyq.
QSZI Abai oblysy boiynsha ókili, Óńirlermen jumys jónindegi bóliminiń bas sarapshysy Berik Qadyrovtyń paiymdaýynsha, Prezident suhbatyn mazmunyn shartty túrde úsh negizgi baǵytqa bólýge bolady.
«Birinshiden, memleket basshysy 2024 jyldyń qorytyndylaryn jasap, elimizdiń jetken basty jetistikterimen bólisti. Ekinshiden, aldaǵy ýaqytta atqarylýy qajet negizgi máseleler men baǵyttardy aiqyndady. Úshinshiden, qoǵamda rezonans týdyrǵan oqiǵalar men ártúrli pikirlerge qatysty óz oiyn bildirip, naqty ustanymyn aiqyndady.
Prezidentiniń osyndai formattaǵy kezdesýleri elimizdi damytýǵa qatysty sharalardyń mán-mańyzyn barlyq azamattarymyzdyń tereń túsinýine múmkindik beredi dep oilaimyn. Suhbat barysynda elimizde júieli ekonomikalyq reformalar, saiasi sheshimder men infraqurylymdyq, áleýmettik jobalardyń júzege asý barysy, nátijeleri talqylandy»- dedi sarapshy.
Berik Qadyrovtyń pikirinshe, mańyzdy bastamalar aimaqtarda da óz nátijesin kórsetýde. Ásirese, Prezident memlekettik qoldaýdyń arqasynda shaǵyn jáne orta biznestiń el ekonomikasyndaǵy úlesiniń turaqty túrde artyp kele jatqanyn atap ótti.
«Mysaly, Abai oblysy boiynsha aitsaq 2024 jyldyń qorytyndysy boiynsha shaǵyn jáne orta biznes sýbektileriniń sany 54 380-ge jetip, olarda 103 952 adam jumyspen qamtylǵan. Ótken jylmen salystyrǵanda, mashina jasaý salasy 16%-ǵa, tamaq ónimderin óndirý 4%-ǵa, bólshek taýar ainalymy 12%-ǵa, kóterme saýda 9%-ǵa ósken. Sonymen qatar, memleket basshysy jastardyń ekonomikalyq damýdaǵy erekshe rólin atap ótip, olardyń belsendi, bilimdi, tártipti jáne eńbekqor bolýyn qalaitynyn jetkizdi. Jastardy qoldaý úshin barlyq qajetti jaǵdailar jasalyp jatqany da aityldy», - dedi sarapshy.
Suhbat barysynda qozǵalǵan taǵy bir mańyzdy másele – tsifrlandyrý.
«Birikken Ulttar Uiymynyń reitinginde Qazaqstan E-government kórsetkishi boiynsha álemde 24-shi orynǵa ie bolǵany – aitarlyqtai jetistik, biraq oǵan toqmeiilsip, arqany keńge salýǵa bolmaityndyǵyndyǵyna toqtaldy. Bul baǵytta elimizde úlken jobalar iske asyrylyp jatqany belgili, sonyń ishinde Semei qalasynda da «Aqyldy» qalalardy damytýǵa arnalǵan Jol kartasy aiasynda 27 joba josparlanǵan (17 bazalyq jáne 10 qosymsha joba), biraq memleket basshysynyń meńzep otyrǵany tek san emes, iaǵni tsifrlyq ekojúieni qalyptastyrýda sapaǵa, ásirese memlekettik tildegi kontentter mazmunyna basymdyq berýdi eskertti», - deidi Berik Qadyrov.
Memleket basshysynyń bul suhbaty aldaǵy ýaqytta jan-jaqty saralanyp atqarýshy bilik tarapynan naqty qorytyndylar jasalyp, tiisti sheshimder qabyldaýǵa negiz bolmaq. Sonymen birge, qoǵamda durys túsinik qalyptasyp, ortaq maqsatqa umtylýǵa septigin tigizedi dep sanaidy mamandar.
