Prezident Qasym-Jomart Toqaev «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomikalyq ósim, qoǵamdyq optimizm» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda ult densaýlyǵyn nyǵaitýǵa jáne azamattardy áleýmettik qoldaý júiesin qaita jandandyrýǵa baǵyttalǵan keshendi sharalardy júzege asyrý mindetin qoidy,- dep habarlaidy Dalanews.kz
Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn júzege asyrý aiasynda elimizde densaýlyq saqtaý salasyn sapaly túrde jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan júieli sharalar kesheni júzege asyrylýda. Bul jumys árbir azamat úshin meditsinalyq kómektiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Basty maqsat – halyqtyń ómir súrý jasyn uzarta túsý. 2025 jyly 14 shildede mindetti meditsinalyq saqtandyrý máseleleri jónindegi jańa Zańǵa qol qoiylýy mańyzdy qadamdardyń biri boldy.
«Memleketimizdiń erekshe basymdyqtarynyń biri – halyqtyń densaýlyǵyn qorǵaý. Bizdiń maqsatymyz 2029 jylǵa qarai halyqtyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵyn 77 jasqa deiin jetkizý. Jalpy bul maqsat qoljetimdi. Jyl saiynǵy dinamikada halyqtyń densaýlyǵynyń oń kórsetkishteri baiqalady. 2024 jyldyń qorytyndysy boiynsha halyqtyń ortasha kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy alǵash ret 75 jastan asty. Memleket basshysy men Úkimettiń qoldaýy arqasynda halyq densaýlyǵynyń negizgi kórsetkishterin jaqsartýǵa múmkindik týyp otyr», – dep atap ótti densaýlyq saqtaý ministri Aqmaral Álnazarova.
Profilaktikalyq skriningter memleket kepildik beretin meditsinalyq qyzmetter paketine engizildi
MÁMS júiesi engizilgennen beri densaýlyq saqtaý salasyn qarjylandyrý kólemi úsh esege artty. Bul halyqtyń joǵary tehnologiialyq jáne qymbat qyzmetterge qoljetimdiligin keńeitýge múmkindik berdi.
Endi barlyq meditsinalyq kómek naqty eki bólikke bólinedi: el turǵyndarynyń barlyǵyna memleket tolyq kepildik beretin bazalyq paket jáne saqtandyrylǵan azamattarǵa arnalǵan keńeitilgen saqtandyrý paketi.
«14 shildede tiisti Zańǵa qol qoiyldy. Osy Zań boiynsha mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý men tegin meditsinalyq kepildendirilgen kómek kólemi paketteriniń ara-jigi naqty bólinetin bolady. Saqtandyrý mártebesine qaramastan barlyq azamattarǵa eń kóp taralǵan jáne áleýmettik máni bar aýrýlar boiynsha skrinigter qoljetimdi bolady. Onkologiialyq, júrek qan tamyrlary aýrýlaryn erte anyqtaýǵa arnalǵan skrinigterdiń jańa túrleri engizilýde. Sondai-aq midaǵy qan ainalymy buzylýyn erte anyqtaý úshin 50 jastan asqan er azamattarymyzǵa jańa skrinig túri engiziledi. Áleýmettik máni bar aýrýlarǵa kúdik týǵan jaǵdaida tekserýler barlyǵyna tegin bolady», – dep atap ótti Aqmaral Álnazarova.
2026 jylǵa qarai MÁMS júiesimen qosymsha 1 mln-nan astam adam qamtylady
«Mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý týraly» Zańda densaýlyq saqtaý júiesiniń qarjylyq turaqtylyǵyn nyǵaitýǵa baǵyttalǵan birqatar sharany júzege asyrý kózdelgen.
Áleýmettik osal toptardy MÁMS-pen qamtýdy keńeitý: Halyqty barynsha júiege tartý maqsatynda áleýmettik osal toptaǵy azamattar úshin jarnalardy jergilikti atqarýshy organdardyń tóleý tetigi engiziledi. Bul normany júzege asyrý 2026 jylǵa qarai qosymsha 1 mln-nan astam adamdy MÁMS júiesimen qamtýǵa múmkindik beredi.
Ádil jarna júiesin engizý: Áleýmettik ádilettilik qaǵidatyn saqtaý úshin Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qoryna aýdarym jasalatyn kiristiń joǵarǵy shegi alynyp tastalady. Bul tásil azamattardyń júiege úlesin olardyń tabysyna sai etip, sala biýdjetine jyl saiyn qosymsha 200 mlrd teńgege deiin qarjy ákeledi.
Memlekettik qarjylandyrýdy arttyrý: Jeńildikti sanattaǵy 11 mln azamat úshin memleket jarnasynyń mólsherlemesin kezeń-kezeńimen arttyrý kózdelgen. Bul shara 2030 jylǵa qarai qarjylandyrý kólemin 289 mlrd teńgege deiin ulǵaitýǵa múmkindik beredi.
Biryńǵai meditsinalyq qyzmetter paketin qalyptastyrý: 2027 jyldan bastap memleket kepildik beretin tegin meditsinalyq kómek kólemi (TMKKK) men MÁMS paketi arasyndaǵy naqty aiyrmashylyqty belgileitin biryńǵai paket engiziledi. Osylaisha árbir azamat memleket kepildik beretin qyzmetterdi jáne saqtandyrý esebinen kórsetiletin qyzmetterdi naqty bile alady.
Ana men bala densaýlyǵyn saqtaý
2024 jyldyń qorytyndysy boiynsha elimizde ómir súrý uzaqtyǵy alǵash ret 75,4 jasqa jetti. Ana ólimi kórsetkishi 12%-ǵa tómendep, tarihi minimýmǵa jetti. Sondai-aq neonataldyq ólim 20%-ǵa, sábi ólimi 11%-ǵa, al bala ólimi 8%-ǵa azaidy.
2024 jyly elimizde alǵash ret «Fetaldy meditsina» innovatsiialyq tehnologiiasy engizildi: 71 jatyrishilik (uryqqa) operatsiia jasalyp, nátijesinde 96 náresteniń ómiri saqtalyp qaldy. Jańa týǵan sábiler hirýrgiiasy da qarqyndy damýda – 2025 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda týa bitken damý aqaýlary bar 600 nárestege ota jasaldy.
Aýytqýlardy erte anyqtaý úshin elde tiimdi infraqurylym qalyptastyryldy – Bir kúndik klinikalar, Uryqty qorǵaý ortalyqtary ashyldy. Balalarǵa týǵannan bastap tórt túrli skrining júrgiziledi: neonataldyq, aýdiologiialyq, psihofizikalyq jáne oftalmologiialyq. Bul jumys nátijesin berdi – týa bitken aqaýlary bar balalar arasyndaǵy bastapqy múgedektik 7,5%-ǵa tómendedi, al jańa týǵandardyń ómir súrý deńgeii 88%-dan 93%-ǵa deiin artty.
Balalarǵa kórsetiletin kómekti jaqsartý úshin árbir AMSK uiymynda pediatriialyq bólimder uiymdastyrylýda. IýNISEF qoldaýymen emhanalarda Balalardy damytý jáne erte aralasý ortalyqtary ashylyp jatyr. Búginde osyndai 100 ortalyq jumys isteidi, onda damýynda qiyndyqtary bar balalar keshendi kómek alady. Balalar arasynda aýtizm diagnozy qoiylǵandar sanynyń kóbeiýine bailanysty olardyń reabilitatsiiasyna arnalǵan tósek-oryn sany 4 esege artty.
Analardy qoldaý úshin alǵash ret áielderdiń reprodýktivtik densaýlyǵyn nyǵaitýǵa baǵyttalǵan «Analar saýlyǵy» baǵdarlamasy iske qosyldy. Sonymen qatar shalǵai aýyldardaǵy áielder úshin joǵary qaýip tobyndaǵy júkti áielderdi aldyn ala gospitalizatsiialaýǵa arnalǵan «Salaýatty ana» pansionattary ashylyp jatyr.
Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý: 655 meditsinalyq nysannyń 538-i iske qosyldy
Elimizde álemniń jetekshi meditsinalyq ortalyqtarymen qatar qoiatyn biregei operatsiialar jasalýda. Júrek pen ókpeni transplantatsiialaý, sondai-aq búirektiń úshjaqty aiqaspaly transplantatsiiasy siiaqty asa kúrdeli operatsiialar jasalady. Qazaqstan osyndai operatsiialar oryndalatyn álemdegi alty eldiń qataryna kiredi.
Mi aýrýlaryn emdeýde «Gamma-pyshaq» tehnologiiasy qoldanylsa, onkologiialyq dertterge qarsy zamanaýi protondyq terapiia engizilýde.
Infraqurylymdy jańartý baǵytynda aýqymdy jumys júrgizilýde. «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aiasynda josparlanǵan 655 nysannyń 538-i salyndy.
«Bul nysandar buryn meditsina nysandary bolmaǵan aýyldarda, sondai-aq eskirgen jáne beiimdelmegen ǵimarattardyń ornyna salynýda. Nátijesinde shamamen 1 million aýyl turǵyny meditsinalyq qyzmetpen qamtylady», – dep atap ótti densaýlyq saqtaý ministri Aqmaral Álnazarova.
36 oblystyq aýrýhana men 17 perinataldyq ortalyqqa jańǵyrtý jumystary júrgizilýde. Balalar bólimshelerindegi tósek-oryn qory 38%-ǵa ulǵaidy. Shamamen 2,1 myń birlik meditsinalyq jabdyq satyp alynyp, sonyń nátijesinde jaraqtandyrý deńgeii 86%-ǵa (62%-dan) deiin ósti.
Densaýlyq saqtaý júiesinde kadr daiarlaýdy kúsheitý, dári-dármek baǵasyn tómendetý jáne tsifrlyq transformatsiiany damytý sharalary qabyldanýda
Densaýlyq saqtaý júiesinde kadrlyq máseleler de sheshilýde. «Pediatriia» mamandyǵy qaita engizilip, óte tapshy 14 balalardy emdeý mamandyǵy boiynsha rezidentýra ashyldy.
«Adami kapitaldy damytý baǵytynda meditsinalyq bilim berýdi kúsheitip, naýqastardy derbes qabyldaýǵa basymdyq bere otyryp, meiirbikelik tájiribeni damytamyz. Úzdiksiz kásibi damý simýliatsiialyq ortalyqtary men qashyqtan oqytý plaformalary arqyly engizemiz. Jyl saiyn meditsinalyq oqý oryndaryna qabyldanatyn talapkerler sanynyń kóbeiýi dáriger kásibiniń mártebesin arttyrýdyń belgisi. 2025 jyly meditsinalyq joǵary oqý oryndarynyń túlekteri 11 600 mamandy qurady. Olardyń úshten ekisi óńirlik bólý boiynsha meditsinalyq uiymdarǵa jumysqa ornalasty. Mamandardy óńirlerge tartý úshin memleketten qoldaý sharalary júzege asyrylýda. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha qosymsha áleýmettik qarjylai kómek qarastyrylǵan. Kadr tapshylyǵyn azaitý maqsatynda aýyldyq eldi mekenderge jumysqa kelgen asa tapshy mamandyqtar dárigerlerge 8,5 million teńge kóleminde tólem qarastyrylǵan», – dep atap ótti Aqmaral Álnazarova.
Farmatsevtika salasynda 2029 jylǵa deiin otandyq dári-dármek óndirisi úlesin 50%-ǵa jetkizý jónindegi tapsyrmany oryndaý boiynsha sharalar qabyldanýda. Baǵa qalyptastyrýdyń ashyqtyǵyn arttyrý maqsatynda shekti baǵalardy aiqyndaý tetigi qaita qaraldy: artyq shyǵyndar alynyp tastaldy jáne djenerikterdiń baǵasy túpnusqa preparattar qunynyń 30%-yna deiin tómendetildi. Tek «SQ-Farmatsiia» satyp alatyn eń qymbat 20 dárilik preparat boiynsha ǵana shamamen 18 mlrd teńge únemdelýi kózdelýde. Jalpy alǵanda, TMKKK jáne MÁMS júiesi aiasynda shekti baǵalar 19%-ǵa tómendeidi, al kóterme jáne bólshek saýda segmentterinde 30%-ǵa deiin tómendeidi dep kútilýde.
Referenttik baǵa belgileýdiń jańa modelin engizý dári-dármek qunyn 12%-ǵa tómendetýge múmkindik berip otyr, al jalpy ekonomikalyq tiimdilik shamamen 50 mlrd teńgeni qurady.
Bul qarajat terapiianyń qoljetimdiligin keńeitýge jáne sapasyn arttyrýǵa baǵyttalady. Sonymen qatar ambýlatoriialyq dárilik qamtamasyz etý tizimi ońtailandyrylyp, bul óz kezeginde innovatsiialyq preparattardy engizý úshin qosymsha resýrstar bosatýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar salanyń tsifrlyq transformatsiiasy júrgizilip jatyr. Biryńǵai memlekettik meditsinalyq aqparattyq júie qurylýda. Qabyldaýlar týraly jalǵan jazbalarmen kúresý maqsatynda 2024 jyldyń tamyzynan bastap patsientterdi tsifrlyq sáikestendirý jobasy («Tsifrlyq qujat» jáne Face ID arqyly) iske qosyldy. Nátijesinde negizsiz kórsetilgen meditsinalyq qyzmetter kólemi 6%-ǵa (4,7 mlrd teńgege) azaidy.
Suranysy eń joǵary 8 meditsinalyq anyqtama túri tsifrlandyryldy:
· 073/ý «Kólik quralyn basqarýǵa ruqsat berý»,
· 075/ý «Meditsinalyq anyqtama»,
· 052-2/ý «Balanyń densaýlyq pasporty»,
· 026/ý «DKK qorytyndysy»,
· 069/ý «Sanatorii-kýrorttyq karta»,
· 076/ý «Qarý ustaýǵa ruqsat alý»,
· 038/ý «Ýaqytsha eńbekke jaramsyzdyq týraly anyqtama».
Jyl basynan beri aqparattyq júielerde 4,7 mln-nan astam osyndai qujat tirkeldi. Qazirgi ýaqytta «eńbekke jaramsyzdyq paraqtaryn» qaǵaz túrinde qoldanýdy tolyqtai alyp tastaý jumystary júrgizilýde. Meditsinalyq aqparattyq júielerdiń fýnktsionaly ońtailandyrylyp, meditsina qyzmetkerlerine túsetin júkteme 40%-ǵa deiin azaidy. Mańyzdy qadamdardyń biri – biylǵy jyldyń qyrkúieginen bastap jasandy intellekt negizindegi «dáriger kómekshisin» engizý, bul diagnostika úderisin ońtailandyrýǵa jáne qatelikterdi barynsha azaitýǵa múmkindik beredi.
