Búginde damyǵan elder ekonomikanyń qozǵaýshy kúshine ainalǵan kásipkerlik salany damytýǵa airyqsha mán berip otyrǵany belgili. Ekonomikasy qýatty memleketterdiń ózi shaǵyn jáne orta biznes salasyna basa mán berip, qolaily jaǵdai týǵyzyp otyrǵanda damýǵa bet alǵan Qazaqstannyń bul baǵytta aianyp qalatyn jóni joq. Qazirgi tańda bilik kásipkerlik salany órkendetý úshin qarjylai qoldaýlar kórsetip keledi. Biraq kún ótken saiyn biznesti damytý qarjylai qoldaýmen shektelmeitinin baiqap júrmiz. Elimizde naryqtyq ekonomikalyq qatynastardyń qyr-syryn jetik biletin mamandarǵa degen suranys qazir kún saiyn artýda. Bilikti maman daiarlaýda kásiporyndar, biznes qaýymdastyqtar jáne joǵarǵy oqý oryndarmen tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteitin kezi keldi.
AlmaU bastamasymen alǵash ret kásipkerlik bilimdi jetildirý máselesin qaýzaǵan dóńgelek ústeldi sóz alǵan vitse-ministr oiyn bylaisha qorytty.
AlmaU kóterilgen máseleniń mańyzy zor. Bul baǵytta biznes qaýymdastyq pen oqý orynnyń tize qosyp jumys istei bastaǵany kóńilimizge qýanysh uialatty. Jiyn barysynda sóz alǵan N.Áltaev AlmaU birlesip Úkimetke indýstrialdy-innovatsiialyq damý baǵdarlamasynyń ekinshi bes jyldyǵyn iske asyrý sheńberinde 5 myń menedjerdi oqytý týrasynda usynys jasaǵandaryn alǵa tartty. Palata basshysy bilikti mamandardy daiarlaýǵa jumsalatyn shyǵynnyń 50 paiyzyn memleket, qalǵan 50 paiyzyn otandyq kásiporyndar kóterýge daiyn ekenin alǵa tartty. Tek osy bir oryndy usynystan atqarýshy bilik bas tartpasa bolǵany.
– Qazirgi kezeńde elimizdegi kásipkerlik salasy básekelestik jaǵdaida damyp keledi. Shaǵyn jáne orta biznestiń alǵa basqan qadamyn keri tartyp turǵan máseleler de joq emes. Sońǵy ýaqyttary elimizdegi kásiporyndar maman tapshylyǵyn aitarlyqtai seziline bastady. Bul máseleni qazirden bastap sheship tastamasaq erteńgi kúni kesh bolýy múmkin. Ulttyq kásipkerler palatasy bul baǵytta qyzý jumystar júrgizip, Almaty Management University tyǵyz áriptestik baǵytta jumys isteýde. Ókinishke orai, Qazaqstanda biznes pen joǵary oqý oryndardyń arasy áli de bolsa alshaqtaý. Aldaǵy ýaqytta bizder kásibi, innovatsiialyq turǵyda oilaityn bilikti mamandardyń jetispeýshiligin birlesip joiýymyz kerek. Osy rette palata damyǵan elderdiń ozyq tájiribelerin oi eleginen ótkizip, máseleniń túiinin tarqatýǵa kúsh salýda. Ekonomikanyń kúre tamyryna ainalǵan kásipkerlik salaǵa qajetti erkin oily mamandardy kóptep daiarlaýda memlekettiń qoldaýy aýadai qajet. Bizder Skandinaviia elderine barǵanymyzda bilimi joǵary, sheshimshil menedjerler men marketologtar daiarlaý isine memleket 70 paiyzǵa deiin qarjy quiatynyn baiqadyq. Al qalǵan 30 paiyz qarjyny kásiporyndar kóterip alady eken. Sonymen qatar qazir kásipkerlik salada ǵylymdardyń kómegimen sheshetin máseleler qordalanyp qalǵany jasyryn emes. Skandinaviia elderinde biznes pen ǵylymnyń múddesin túiistiretin arnaiy HAB qurylǵan. Búginde olar osy HAB sheńberinde kásiporyndarda týyndaǵan máselelerdi ǵalymdardyń kómegimen oń baǵytta sheship keledi. Bul uiymǵa Eýropanyń 150-ge tarta iri kompaniialary múshe bolyp, oqý oryndarymen tyǵyz áriptestik qarym-qatynas ornatqan. Máselen, Germaniianyń ataqty Siemens kompaniiasynyń meditsinalyq maqsatta paidalanylatyn tomograftary qaita-qaita qyzyp ketkennen keiin biznes-inkýbatorda jumys isteitin bilikti mamandarǵa tomograftyń jumysyn jetildirip, jabdyqtyń aqaýyn tolyqtai joiǵan. Mine, osydan-aq biznes pen ǵylymnyń arasyndaǵy bailanystyń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsinýge bolady, – dep Nurjan Baýyrjanuly sózin aiaqtady.
Almaty Menedjment Ýniversitetiniń prezidenti Asylbek Qojahmetovtyń baiandamasyn tyńdaǵanymyzda, ol ózi basqaryp otyrǵan oqý ornyn kásipkerlik sala boiynsha bilim beretin dúniejúzindegi 100 oqý ornynyń qataryna qosýdy maqsat tutqanyn alǵa tartty.
– Búginde aimaqtaǵy oqý oryndary ǵylymdy damytýǵa kúsh salýda. Menińshe, aimaqtyq ýniversitetter kásipkerlik bilim berý máselesin jetildirýge kóńil bólse, kóbirek utar edi. Eger aimaqtarda biznestiń qyr-syryn tereń meńgergen jastar kóp bolsa, óńirde ekonomikalyq damý oryn alyp, jaǵdai jaqsaratyny anyq. Mundai jaǵdaida ǵylym da, aimaqtyń ekonomikasy da damityny sózsiz, – dedi. Óz baiandamasynda A.Qojahmetov elimizde Kásipkerlik ýniversitetterdi qurýdyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, bul baǵyttaǵy oilaryn kópshilikpen bólisti.
Qalai desek te AlmaU kóterilgen máseleniń mańyzy zor. Bul baǵytta biznes qaýymdastyq pen oqý orynnyń tize qosyp jumys istei bastaǵany kóńilimizge qýanysh uialatty. Jiyn barysynda sóz alǵan N.Áltaev AlmaU birlesip Úkimetke indýstrialdy-innovatsiialyq damý baǵdarlamasynyń ekinshi bes jyldyǵyn iske asyrý sheńberinde 5 myń menedjerdi oqytý týrasynda usynys jasaǵandaryn alǵa tartty. Palata basshysy bilikti mamandardy daiarlaýǵa jumsalatyn shyǵynnyń 50 paiyzyn memleket, qalǵan 50 paiyzyn otandyq kásiporyndar kóterýge daiyn ekenin alǵa tartty. Tek osy bir oryndy usynystan atqarýshy bilik bas tartpasa bolǵany.
Jiyn sońynda Ulttyq kásipkerlik palatasy men Tel-Aviv ýniversitetiniń kásipkerlik ortalyǵy jáne Ulttyq kásipkerlik palatasy men Almaty Management University ózara áriptestik týraly memorandýmǵa qol qoidy.
Nurlan JUMAHAN
