Qarjyger-maman Rasýl Rysmambetov ulttyq valiýta baǵamynyń nege turlaýsyz bolyp turǵanyn, onyń nege ary-beri shaiqala beretinin túsindirdi. Ol bul qubylystyń uzaqqa sozylatynyn boljaidy. Iaǵni, qazirgi AQSh prezidenti Donald Tramptyń prezidenttigi kezeńiniń ón boiynda. Al valiýtalardy maisha "shaiqaǵan" Tramptyń kúittegeni ne? Munyń jaýabyn sarapshynyń jelidegi jazbasynan bilýge bolady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Rasýl Rysmambetov Telegram arnasyndaǵy óz jazbasynda BJZQ aqshasynyń "otyrýyna" bailanysty belgili bir alańdaýshylyǵy baryn jazypty. Jazbany sol kúiinde aýdaryp, óz nazarlaryńyzǵa usyna ketelik.
"Bul arada aqsha joǵaltý jaiyna emes, ótken jylǵy qorǵa de satyp alynǵan dollarlarǵa qatysty bas qatyp turǵany.
Jalpy, saraptama naryǵy Úkimet teńge baǵamyna tikelei áser etetin aýqymdy infraqurylymdyq shyǵyndarmen betpe-bet kelip otyrǵanyn baiqap otyr. Demek, teńge baǵamynyń álsireýi kútiledi, sáikesinshe BJZQ óz qorjynyndaǵy valiýtalyq aktivter úlesin 40% - ǵa deiin arttyra otyryp, dollar arqyly baǵamdy nyǵaitýǵa qarai qadam jasaidy.
Valiýtalyq aktivter - bul AQSh-tyń memlekettik baǵaly qaǵazdary (FRJ obligatsiialary), basqa damyǵan elderdiń osy sekildi qaǵazdary, tez damyp kele jatqan, biraq damýshy elderdiń MBQ-sy (emerging market) jáne iri, bedeldi kompaniialardyń obligatsiialary.
Klassikalyq jaǵdaida zeinetaqy aktivterin basqarýda (zeinetaqyny basqarý qarapaiym aktivterdi basqarýdan múldem ózgeshe) bastysy – aqshany kóbeitý emes, saqtaý. Qazirgi aqsha teoriiasy boiynsha aqsha qandai da bir valiýtaǵa táýeldiligine qaramastan, infliatsiia arqyly únemi qunyn joǵaltyp otyrady. Sondyqtan da zeinetaqy aktivterin basqarýshylar qoldaǵy bardy saqtap qalý úshin baryn salyp, jantalasady. Táýekeldiligi joǵary mámileler olarǵa qol jetimdi emes, óitkeni olarǵa aqsha salýǵa ruqsat etilmeidi. Beinelep aitqanda, barlyq zeinetaqy aqshasyna «jas buqalardy satyp alyp, bordaqylap, soǵym kezinde satamyn, paidaǵa keńelemin» degen bul arada júrmeidi.
Tramp aǵamyz ózi júrgizgen kelissózderimen bizdiń ǵana emes, álemdik naryqty da azdap shaiqap aldy. Tramptyń Pýtinmen sóilesý kezinde rýbl kúsheiip, teńgeniń de eńsesin ózimen birge tiktedi. Mine, BJZQ-nyń teńge túrindegi aktivteriniń tómendeýi degen osydan kelip shyǵady. Alaida, meniń bajailaýymsha, mundai terbelis Tramptyń búkil prezidenttik etý kezeńinde jalǵasa beredi. Al ol dollardy da, sonymen qatar munai baǵasyn da túsirgisi keledi. Al mundai jaǵdaida ne bolýy edi? Árine, altyn men kriptovaliýtanyń quny ósedi!
Meniń uqqanym, qazir Ulttyq bank BJZQ-ny basqarýshysy retinde qazir turaqty aktivterdi izdestirip jatyr. Búginderi búkil álem boiynsha aktivter menedjerleriniń teń jartysy osylai sharq urýda.
Meniń oiymsha, álemdik naryqtyń kóptegen oiynshylary dollar men evrodaǵy baǵaly qaǵazdarǵa degen suranysty azaityp, kripto pen altyndy kóptep satyp ala bastaǵanǵa deiin baǵamnyń osy shaiqalǵany shaiqalǵan kúiine qala beredi.
Mine, Ulttyq Bank te naýryz aiynda ne isteitinin aityp, óz josparymen bólisti:
- respýblikalyq biýdjetke transfertter bólý úshin Ulttyq qordan 700 mln-nan 800 mln dollarǵa deiin satýdy josparlap otyr. Meniń bilýimshe, Ulttyq bank dollardy shyńyna jetkende satady, sondyqtan osy aida teńgeniń kúrt nyǵaiýy bolmaidy.
- budan bólek altynǵa qatysty shaǵylystyrý praktikasy da jalǵasady, bul rette naýryz aiynda shamamen 250 mlrd teńge somaǵa valiýta satý josparlanyp otyr, iaǵni kólemi shamamen 500 mln AQSh dollary. Bul arada da atalǵan shara baǵanyń shyńynda iske asyrylady, sondyqtan mundai satylymdar valiýta naryǵyndaǵy sekirister men quldyraýlardy teńestirýi kerek.
- Ulttyq Bank BJZQ-daǵy valiýtalyq úlesti 40% deńgeiinde ustap turý úshin AQSh dollaryn satyp alýdy qaita bastaidy. Naýryzda satyp alýǵa qatysty josparly kólem 250 mln AQSh dollarynan aspaidy. Bul, árine, erekshe jaǵdai. Valiýta portfeliniń keri balansy mańyzdy bolyp tabylady, biraq naryqty alańdatpaý nemese burmalamaý úshin mundai mámilelerdi offlain rejiminde júrgizgen durys bolar. Degenmen ekinshi deńgeidegi bankter de óz valiýtasynyń bir bóligin satqysy kelip, eki alaqandaryn ysqylap otyrǵan jaiy bar.
Keshe Ulttyq Bank BJZQ úshin dollar satyp alý úrdisin qaita jalǵastyratyndaryn málimdedi. Sondai-aq osy sipatta saitymyzda "BJZQ úshin valiýta satyp alý úrdisi naýryzda teńge baǵamyn álsiretýi múmkin - Halyk Finance" degen material jariialandy.
