Tramp pen Qytai arasyndaǵy úlken mámile: Beijińdegi kelissózderden ne kútiledi?

Tramp pen Qytai arasyndaǵy úlken mámile: Beijińdegi kelissózderden ne kútiledi?
Reuters. Sýrette: Donald Tramp pen Si Tszinpin

14-15 mamyr kúnderi AQSh prezidenti Donald Tramp Beijińge memlekettik saparmen barmaq. Bul kezdesý aldynda eki eldiń diplomatiialyq toptary belsendi daiyndyq júrgizip, negizgi baǵyttar boiynsha aldyn ala kelissózder ótkizgen, dep habarlaidy dalanews.kz.

Sáýir aiynyń sońynda AQSh Qarjy ministri Skott Bessent pen Memlekettik hatshy Marko Rýbio qytailyq sheneýniktermen kezdesip, álemdegi turaqtylyq pen Vashington-Beijiń qatynasynyń bolashaǵyn talqylaǵan. Sarapshylardyń pikirinshe, qazirgi kelissózderdiń basty maqsaty – eki derjavanyń arasyndaǵy shielenisti báseńdetý.

Kelissózderdiń negizgi taqyryptarynyń biri – Taiaý Shyǵystaǵy ahýal. AQSh Qytaidan Iranǵa yqpal etip, Ormuz buǵazyndaǵy jaǵdaidy turaqtandyrýǵa kómektesýdi surap otyr. Óz kezeginde Beijiń Taivan máselesinde Vashingtonnan naqty ustanym kútedi. Qytai AQSh-tyń "Taivan táýelsizdigin qoldamaimyz" degen resmi málimdemesin jáne aralǵa qarý jetkizýdi toqtatýdy talap etýi múmkin.

Sonymen qatar taraptar tehnologiialyq teketires máselesin de talqylamaq. Ásirese Nvidia chipterine qatysty amerikalyq shekteýler basty nazarda tur. Qytai bul táýeldilikten arylý úshin Huawei tehnologiialaryna kóshýdi jedeldetip jatyr. Jaqynda tanystyrylǵan DeepSeek V4 jasandy intellekt júiesi amerikalyq chiptersiz de jumys istei alatynyn kórsetken.

Sarapshylardyń aitýynsha, Vashington sirek kezdesetin metaldarǵa qoljetimdilikti saqtaý úshin Qytaiǵa qatysty keibir sanktsiialardy jumsartýy múmkin.

Saýda salasynda ázirge aýqymdy tarihi kelisim kútilmeidi. Biraq Qytai AQSh-pen saýda shielenisin ýshyqtyrmaý úshin Boeing ushaqtaryn, soia ónimderin, munai men gazdy kóp kólemde satyp alýǵa daiyn ekenin bildirýi yqtimal.

Soǵan qaramastan, Qytaidyń elektromobilderi men kún panelderine qatysty amerikalyq shekteýler áli de negizgi túitkilderdiń biri bolyp qalyp otyr.

JP Morgan sarapshylarynyń pikirinshe, AQSh pen Qytai arasyndaǵy básekelestik toqtamaidy. Qazirgi jaǵdai eki eldiń "strategiialyq qarsylastyqtan" "strategiialyq qatar ómir súrýge" beiimdelý áreketi retinde baǵalanyp otyr.