Biz osy ne bitirip júrmiz?
Avtordyń «Biz osy ne bitirip júrmiz?» atty pýblitsistikalyq eńbegi ultymyzdyń keshegisi men búgingisine arnalǵan. Atap aitqanda, Alash qairatkerleriniń el tarihyndaǵy alatyn orny men táýelsizdik tolǵaýy – qazirgi áleýmettik bolmys pen sanadaǵy ulttyq ideia araqatynasyn zerdelegen. Sonymen qatar, qazaqtyń ortaq qundylyq bastaýyn jasaý jáne jas urpaq boiyna otansúigishtikti sińirý máseleleri atalǵan eńbekte jan-jaqty kórinis tapqan.
Eldi damýdyń sapaly jańa deńgeiine shyǵaratyn basymdyqtar men ulttyq ideiany izdestirý máselesi, sonymen qatar, qazirgi ýaqytta uzaq merzimdik ulttyq ideologiiany aiqyndaýdyń qajettiligi atalǵan eńbekte laiyqty turǵyda taldanǵan. Avtordyń tili jatyq, oiy túsinikti, qalamgerlik qarymy aishyqty.
«Alash qozǵalysynan táýelsizdikke deiin» atty birinshi bólimde ult pen ultshyldyq, ulttyq sana men ulttyq biregeilik jáne ony qozǵaityn intellektýaldyq elitanyń rýhani jáne áleýmettik qyzmetterin saraptaý negizinde HH ǵasyrdyń basynda zaman talabyna sai sapalyq turǵydan jetilgen jáne óz evoliýtsiiasynyń jańa satysyna kóterilgen qazaqtyń ulttyq ideiasy – Alash ideiasy jáne qozǵalysy baǵamdalady.
Avtor Alash ideiasy týraly paiymdaryn, iaǵni qazaq eliniń ulttyq murat-múddesin qorǵaý jolynda ómirge kelgen qoǵamdyq-saiasi qubylysqa bailanysty óz tujyrymdaryn oqyrman nazaryna usynady. Alash ideiasy tarazylap, HH ǵasyrdyń túrli kezeńderindegi ult-azattyq qozǵalystar arasyndaǵy ózara logikalyq bailanysty utymdy baiandalǵan. Bolatbek Tólepbergen Alash ideiasy úshin kúresti keńestik bilik jaǵdaiynda jalǵastyrǵan qoǵamdyq uiymdar men jeke azamattardyń qyzmetin naqty qujattyq materialdar arqyly tamasha beredi. Sondai-aq, táýelsizdikten keiingi qazaq jastarynyń saiasi-áleýmettik jaǵdaiy da jan-jaqty taldanǵan. Alash ideiasyna qyzyǵýshylyq tanytqan barsha oqyrman, jastar jáne joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri bul bólimnen birshama maǵlumattar tabary anyq.
«Jasampaz ideianyń jalǵasy» atty ekinshi bólimdegi pýblitsistikalyq tolǵaýlarǵa ulttyq máseleler, tarihi aqtańdaqtar jáne demokratiia printsipteri arqaý bolǵan. Óz avtorlyǵymen jáne qurastyrýymen jiyrmaǵa jýyq tarihi-aǵartýshylyq baǵyttaǵy kitaptardy jaryqqa shyǵarǵan avtordyń bul eńbegi kósemsóz janrynda jazylǵan dúnieler. Atalǵan bólimnen – Elim dep soqqan júrekterdiń lúpilin, zaiyrly memlekettiń ótkeni men búgini, bolashaǵy, tarihy men shejiresi, tili men dili, azattyǵy men erkindigi menmundalap turady.
Sonymen qatar, avtor jahandaný jaǵdaiynda ziiatkerlik ult qalyptastyrýdyń, básekege qabiletti qaýym tárbieleýdiń, aldyńǵy qatarly elý eldiń qataryna qosylýdyń bastaýy retinde qazaq halqynyń rýhani murasyn tereńdete zerttep, onyń qundy rýhani mol bailyǵyn jastar arasynda nasihattaý, búgingi ashyqtyq pen mádeni pliýralizm aiasynda basqa mádenietter men órkenietterge jetkize bilý – ulttyq ideianyń úilesimdi qalyptasýy barysyndaǵy ońtaily jáne kelesheginen úmit kúttiretin áreket ekendigin atalǵan bólimde tarazylaidy.
Al «Áńgimeler» atty úshinshi bólim pýblitsist-qalamger, ǵalym-zertteýshi Bolatbek Tólepbergendi jazýshylyq qyrynan tanyta túsedi. Bul bólimde avtordyń ár jyldary jazǵan, eshqandai kitaptarǵa, jinaqtarǵa enbegen prozalyq shyǵarmalary, iaǵni áńgimeleri engizipti. Bul bólimdegi keiipkerlerin de janyndai jaqsy kórip, ásem tabiǵatty áserli etip sýrettegen, ultjandylyq pen eljandylyqty eljirei otyryp nasihattaǵan. Júregi halqym dep soqqan qarlyǵash kóńil qalamger qasietti dástúrlerimizdi jańǵyrta, nárlendire túsken.
Jarbol KENTULY