Abai oblysynyń ákimi Berik Ýálidiń mańyzdy qyzmetke taǵaiyndalǵanyna 3 ai toldy. Atalǵan merzim ishinde óńir basshysy óńirdegi birqatar eldi-mekenderdi aralap, oi qorytyndylady. Búginde óńirdiń jaǵdaiymen tolyq tanyspai jatyp, sharýa sheshý múmkin emes. Úsh ailyq esep berý jinalysynda Berik Ýáli myrza Abai oblysyndaǵy 68 aýyldy aralap, ondaǵy qarapaiym halyqpen tildeskenin alǵa tartty.
– Men taǵaiyndalǵan kúnnen bastap barlyq aýdan, qalalardyń 68 eldi mekenin, onyń ishinde 16 shalǵai aýyldaryn araladym. Sondai-aq, buryn aýdan ortalyqtary bolǵan Shar qalasynda, Barshatas, Taskesken jáne Qainar aýyldarynda bolyp, turǵyndardyń tynys tirshiligimen, iri kásiporyndardyń, sharýa qojalyqtarynyń jumysymen jáne olardyń ózekti máselelerimen jaqyn tanystym. Óńirdiń naqty jaǵdaiy týraly Prezidentke baiandadym, – dedi Berik Ýáli.
Sóz joq, Berik Ýáli Prezidentke jaqyn tulǵa. Onyń media salasyndaǵy uzaq jyldyq tájiribesi men memlekettik ideologiiany jetkizý mashyǵy – óńirdi basqarýda oǵan erekshe kúsh beredi. Abai oblysyna kelisimen-aq, ol burynǵy formattaǵy kabinettik basqarýdan góri, jergilikti halyqpen tikelei sóilesýdi tańdady. Ákimniń «68 eldi mekendi araladym» degeninen óńirdegi memlekettik basqarýdy jańa talappen mobilizatsiialaǵanyn ańǵarǵandai boldyq. Endi Abai oblysy ákimi eldiń ishki júiesin shynaiy kózben kórip, basqaratyn bolady.
Shar qalasy, Barshatas, Taskesken, Qainar siiaqty buryn aýdan ortalyǵy bolǵan eldi mekenderdiń búgingi tynys-tirshiligi – oblystyń naǵyz "periferiialyq bolmysy" edi. Bul aýyldarda infraqurylym álsiz, kásipkerlik baiaý, al jastardyń kóshi údei túsýde. Mundai shetkeri eldi mekenderdi aralaý – simvolikalyq akt. Budan oblysty basqarý tek qalada emes, júie aýyldan bastalýy kerek degen Berik Ýáli myrzanyń ustanym baiqadyq.
Osy rette Berik Ýálidiń Prezidentke esep berýi de standartty hattama emes. Bul – ortalyq pen óńir arasyndaǵy vertikaldy emes, gorizontaldy dialog qurýdaǵy talpynys. Iaǵni, jergilikti bilik naqty ahýaldy joǵary bilikke jetkizý arqyly aimaqtyq shyndyqty saiasi sheshim qabyldaý protsesine engizýge tyrysýda.
Alaida, ákimniń el aralaýyn PR-aktsiia retinde qabyldaýǵa bolmaidy. Onyń mánin – postkeńestik aimaqtyq basqarýdyń ishinde qalǵan qurylymdyq daǵdarysty sezinýden keiin týyndaǵan áreket dep qabyldaǵan jón. Áitpese oblys ákimi PR-aktsiiaǵa sýsap otyrǵan adam emes. Qazirgi tańda oblys ákimderiniń róli – tek baqylaýshy emes, sheńberi tarylǵan, biraq jaýapkershiligi artqan basqarýshyǵa ainaldy.
Abai oblysy ulttyń tarihi-mádeni ózegine ainalǵan ólke. Abai, Shákárim, Muhtar týǵan topyraq. Demek, bul aimaqqa ákim bolýda Prezident Berik Ýálige tek ákimshilik-sharýashylyq mindetti ǵana emes, memlekettik ideologiiany kóterý missiiasyn da júktegenin bilemiz. Memleket basshysy ákimderge talap qoiǵanda halyqpen ashyq jumys isteý, der kezinde sheshim qabyldaý, bastamashyl bolýdy udaiy talap etedi. Bul turǵydan alǵanda Abai oblysynyń ákimi osy talaptardyń údesinen shyqty dep esepteimiz.
Berik Ýálidiń úsh ailyq esebi simvolikalyq qadam. Biraq bul qadamnan keiin naqty jobalar, qarjy tartý, infraqurylymdyq qaita qurý, kadrlyq ózgerister men áleýmettik ózgerister qyzý qarqynmen jalǵasatyny anyq. Óńir basshysy búgingi halyqpen kezdesýinde 2028 jylǵa deiin oblysta 8 myń jumys orny ashylatynyn jariialady. Muny aimaqtyń áleýmettik-ekonomikalyq qaýipsizdigin nyǵaitýdyń strategiiasy desek bolady. Osy maqsatta 2,7 trillion teńge qarajat bólinip, 29 investitsiialyq joba iske asyrylmaq. Máselen, «SemAz» JShS-niń óndiristik qýaty keńeitilip, tehnika shyǵaratyn jelisi jańartylatyn ákimniń óz aýyznan estidik. Muny bizder ishki indýstriialyq múmkindikti arttyrýmen qatar, ulttyq mashina jasaý salasyna serpin berý dep qabyldadyq.
Sonymen qatar «Kazpoligraf» JShS jylyna 40 million dana qaǵaz ben karton ónimin óndiretin zaýyt iske qospaqshy. Ákimdik bul jobaǵa 6 milliard teńge bólip otyr. Buǵan qosa, «Ýniversal SM» JShS jylyna 500 tonna aǵash óńdeitin zaýyt salýdy josparlaýda. Bul Berik Ýálidiń óńirlik ekojúieni indýstriialyq tsiklǵa túsirýdegi mańyzdy áreketi dep baǵalaimyz.
Berik Ýáli ákim bolǵan úsh aida 40-tan astam sheteldik investorlarmen kezdesken. Bul kórsetkishti estigende, eski júiege úirenip qalǵan keibir sheneýnikter shoshyp qalýy múmkin. Sebebi Qazaqstandaǵy kóptegen óńirde ákimder investordy kórý bylai tursyn, qol alysyp, sóilespegenin de bidemiz. Al Abai oblysyndaǵy ákimshilik qurylym aýysqaly beri bul inerttilik pen inertsiiadan arylyp jatyr. Bul – passivti aimaqtan belsendi óńirge ótýdiń belgisi.
Búginde oblystyq ákimdik Qytai jáne Reseimen saýda bailanysyn damytýdy strategiialyq baǵyt retinde usynyp otyr. Geosaiasi ornalasýy turǵysynan alǵanda, Abai oblysy eki alyp derjavanyń arasynda turǵan ekonomikalyq tranzittik beldeý. Bul bailanys tek import-eksport aiasynda emes, infraqurylym, logistika, óńdeý ónerkásibi men bilim almasý salalarynda da jańa múmkindikter usyna alady. Osy rette Berik Ýálidiń qurǵaq tranzitten qun tizbegine ótý paradigmasyn ustanǵany kópshiliktiń kóńilinen shyqqany anyq.
Sondai-aq, oblysta "SMART CITY SEMEY" jobasy bastaldy. Bul – bir ǵana tsifrlandyrý emes, qalalyq ýrbanistika men adami kapitaldyń toǵysýy. Bul joba aiasynda Semeide jańa yqsham aýdan salynady. Ákimniń sózinen uqqanymyz bul irkes-tirkes úiler emes – josparlanǵan ómir salty, tsifrlyq infraqurylym, ekologiialyq tepe-teńdik, áleýmettik qaýipsizdik elementteri eskerilgen keshen bolatynyn baiqadyq. Semei qalasy mundai igilikke óte laiyqta dep esepteimiz.
Berik Ýálidiń alǵashqy úsh aidaǵy qyzmetin PR nemese kórinistik belsendilik dep sipattaýǵa bolmaidy. Onyń negizgi baǵyty – aimaqtyq basqarýdy jańa mazmunmen toltyrý. Abai oblysy – tarihi ǵana emes, simvolikalyq ólke. Munda jasalǵan árbir qadam – memleketti basqarý mádenietiniń jalpy sapasyna áser etedi. Qazirgi zamanda óńirler tek biýdjet alýshy emes, investitsiia tartyp, jumys oryndaryn quryp, óz saiasatyn júrgize alatyn sýbekt bolýy tiis. Abai oblysy osy jolda qadam jasap jatyr.
Eger Berik Ýáli bastaǵan bastamalar saiasi turaqtylyqpen, ekonomikalyq resýrspen jáne adami kapitalmen úilesetin bolsa, Abai oblysy – Qazaqstandaǵy aimaqtyq damý modelderiniń jańa etalonyna ainalatyna senim mol. Bul jol ońai emes, biraq úsh aidaǵy oń dinamika – úmit týdyrady. Óitkeni óńirdi tek basqarý emes, ózgertý, ilgeriletý, jańǵyrtý – búgingi ákimniń basty missiiasyna ainalǵanyna kózimiz jetti. Abai oblysy úshin bul tarihi múmkindik.
Nurlan JUMAHAN
