2024 jylǵy Jer sharyndaǵy elder qaryzynyń jahandyq kólemi 100 trln dollardan (álemdik JIÓ-niń 93%) asýy múmkin, dep málimdeidi Halyqaralyq valiýta qory (HVQ). Bul týrady qordyń Fiscal Monitor baiandamasynda aitylady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ol orta merzimdi perspektivada ósimin jalǵastyryp, 2030 jylǵa qarai JIÓ-niń 100%-na deiin kóterilýi múmkin.
Mundai jaǵdaida eń qolaisyz stsenarii boiynsha álemdik qaryz keshendi boljamda kórsetilgen kórsetkishten 20 paiyz pýnktke bir-aq kóterilip, 2026 jyly JIÓ-niń 115% - na jetýi múmkin.
"Qaryzdy turaqtandyrý (nemese qysqartý) qazirgi ýaqytta josparlanǵannan da áldeqaida mańyzdy fiskaldyq túzetýlerdi qajet etedi. Qazir fiskaldyq býferlerdi qalpyna keltirý úshin ońtaily kezeń ári ony keiinge qaldyrý qymbatqa túsedi", delingen baiandamada.
HVQ AQSh, Ulybritaniia, Braziliia, Frantsiia, Italiia jáne Ońtústik Afrika siiaqty elderdiń memlekettik qaryzy óse beredi dep sanaidy.
"Qaryz elderdiń shamamen úshten ekisinde turaqtanady nemese qysqarady dep boljanǵanymen, ol pandemiiaǵa deiin boljanǵan deńgeiden aitarlyqtai joǵary bolyp qalady", delingen habarlamada.
Sonymen qatar, turaqtaný kútilmeitin elderge álemdik qaryzdyń jartysynan kóbi jatady, olar álemdik JIÓ-niń shamamen úshten ekisin quraidy.
"Jasyl energetikaǵa" kóshý, halyqtyń qartaiýy jáne qaýipsizdik máselelerin sheshýge arnalǵan memlekettik shyǵyndar aldaǵy jyldary fiskaldyq qysymdy kúsheitýi múmkin", - deidi qor sarapshylary.
HVQ direktorynyń fiskaldyq máseleler jónindegi orynbasary Era Dabla-Norris Úkimetterge tártipti qalpyna keltiretin ýaqyt keldi dep sanaidy.
"Barlyq memleketke qaryz táýekelderin azaitý úshin strategiialyq betburys qajet", - deidi ol.
Aita ketsek, Ulttyq banktiń 2024 jylǵy 1 shildedegi málimetinshe, Qazaqstan Respýblikasynyń syrtqy boryshynyń kólemi 2024 jyldyń basynan bastap jylda 3,0 mlrd. AQSh dollaryna ulǵaiyp, 166,7 mlrd dollardy qurady.
Ekonomikalyq saiasat institýty 2025-2026 jyldarda úsh daǵdarystyń nyshany bilinetinin eskertedi. Sonyń biri – syrtqy borysh boiynsha. 2025-2026 jyldarda jeke kompaniialardyń halyqaralyq uiymdar aldyndaǵy boryshyn óteýi osy kezeńge sai keledi. Al jeke kompaniialardyń syrtqa qaryzy shamamen 101 mlrd dollardy quraidy.
