ونىسى ورىندى دا. ٶمٸر ٶزگەرگەنمەن, «حابار» ٶزگەرمەگەن ەدٸ وسى كٷنگە دەيٸن. حالىقتىڭ «حاباردىڭ» «قىرىق ٶتٸرٸگٸنە» يلاناتىن ٶتكەلدەن ٶتٸپ كەتكەنٸن بەكقوجين بٸلمەۋٸ مٷمكٸن ەمەس.
بٸركەزدەگٸ بەتكەۇستار ارنانىڭ كونتەنتٸ سوڭعى جىلدارى تىم سۇيىلىپ, ساپاسىزدانىپ, سٷرەڭسٸزدەنٸپ كەتكەنٸ سونداي حالىق «حاباردى» قاراۋدان قالعان ەدٸ, ەڭ اقىرى سوڭعى تٸرەۋٸشٸ بولعان اۋىلداعى اعايىن تەرٸس اينالعاسىن «حاباردىڭ» ٶزگەرگەننەن ٶزگە جولى جوق دەپ تٷسٸندٸك.
«حابار» كٶرسەتەتٸن قازاقستاندا ٶمٸر سٷرگٸمٸز كەلەدٸ». «شىندىقتىڭ قاس جاۋى – «حابار», «ماقتاۋ مەن ماداققا كەلگەندە «حابار» قامشى سالدىرمايدى» دەيٸن كٶرەرمەننٸڭ سٶزٸ وبالى نە كەرەك, راس.
«بٸلەمٸن, بەرٸن دە بٸلەمٸن. ەندٸگەرٸ ەرتەگٸ ايتىلمايدى. «حابار» حالىقتىڭ سٶزٸن سٶيلەپ, جوعىن جوقتايتىن بولادى بۇدان بىلاي. ماقتاۋ مەن ماداقتىڭ قامىتىنان بوساپ, شىندىقتىڭ شىراعىن ۇستايمىز. ۋاقىتتىڭ تالابى مەن تاڭداۋىنان كەيٸندەپ قالماي, جاڭارىپ جاتقان دٷنيە كەرۋەنگە ٸلەسۋٸمٸز كەرەك.
ەزٸردٸڭ ٶزٸندە قوعامداعى قانى سورعالاعان مەسەلەلەردٸ قايمىقپاي, قوياسىن اقتارىپ ايتاتىن بٸرنەشە جوبا كٶرەرمەنگە جول تارتىپ ٷلگەردٸ. قازٸرگٸ «حابار» ٷشٸن جابۋلى, تابۋ تاقىرىپ جوق. بٸزدٸڭ سىن ساداعىمىزدان جەمقور شەنەۋنٸك تە, جاۋاپسىز ەكٸم دە, ەدٸلەتسٸز سوت تا جالتارا المايدى بۇدان بىلاي. يە, ەندٸ ەرتەگٸ ايتىلمايدى...», – دەيدٸ جاڭا تٶراعا.
ەرتەگٸ ايتۋدى دوعارۋ ەلگە ەمەس, «حاباردىڭ» ٶزٸنە كەرەگٸن ەرلان مىرزا ەسكەرەر دەگەن ويدامىز. كٶرەرمەنٸن قايتارۋعا «حاباردىڭ» ٶزٸ مٷددەلٸ بولۋعا تيٸس-اق. كٶرەرمەن «حابارعا» مۇحتاج ەمەس ٶيتكەنٸ, ال «حابار»...
ەربٸردەن سوڭ توقاەۆ ايتاتىن ەدٸلەتتٸلٸك تە «حابار» ەرتەگٸ ايتۋدى دوعارعان كٷنٸ ورنايتىنداي كٶرٸنەدٸ بٸزگە...
«حابار» ەرتەگٸ ايتۋدى دوعارعان كٷنٸ – توقاەۆ تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ سارا ساياساتىنان باس تارتۋعا جٷرەگٸ داۋالاپ, ٶز سوقپاعىمەن جٷرەدٸ دەۋگە نەگٸز بار.
يە, «حابار» ٶزگەرۋٸ كەرەك. مەملەكەتتٸك ارنانىڭ جاعىمدى جاڭالىقتى ساپ تىيىپ, ٷكٸمەت جۇمىسىنا سىن كٶزٸمەن قاراۋى جوعالتقان كٶرەرمەنٸن قايتارۋدىڭ جالعىز جولى.
الداعى جىلى «حاباردىڭ» قۇرىلعانىنا 25 جىل تولادى. وسى بٸر دٷبٸرلٸ داتاعا «حابار» قانداي كەيٸپتە كەلمەك? 25 جاسىن قالاي اتاپ ٶتەدٸ ول? وسى ۋاقىتتاعى بيلٸكتٸڭ بۇلبۇلى بولعان وبرازىن «ەندٸگەرٸ ەرتەگٸ ايتپايمىز» دەيتٸن ەرلان بەكحوجيننٸڭ سٶزٸ جۋىپ-شايا الا ما, جوق پا?
بۇدان 4 جىل شاماسى بۇرىن «قالا مەن دالا» «حاباردى» قاتتى سىناعان ەدٸ. اۋىلداعى اعايىننىڭ سەلەمٸن قاعازعا تٷسٸرگەن بٸز «حابارعا» سول كەزدٸڭ ٶزٸندە «ٶزگەرۋگە» كەڭەس بەرگەن ەدٸك.
سول ماقالانىڭ ٷزٸندٸسٸن قايىرا جارييالاپ وتىرمىز. «حابارداعىلار» وقىپ قالار...
سونىمەن, وسىدان تۇپ-تۋرا 4 جىل بۇرىن «قالا مەن دالا» «حابار» تۋرالى نە دەپ ەدٸ?
«حاباردى» كٶرمەگەلٸ كٶپ بولدى. ٶزٸمٸزگە كەرەكتٸنٸ الا الماعاسىن «حابار» كٶزدەن دە, كٶڭٸلدەن دە ٶشتٸ. كەزٸندە عوي حالىق «حاباردى» كٶرەتٸن. ال قازٸر كٸم كٶرەدٸ?
«حاباردىڭ» كونتەنتٸ سٸزگە قانشالىقتى قىزىقتى? ودان بۇرىن «حابار» تاراتقان حابارعا سەنەسٸز بە?
قويىڭىز, «سەنەمٸن» دەگەنگە سەنبەيمٸز. اينالاعا قاراساق, «حابار» ەرتەگٸ ايتىپ جاتقانداي كٶرٸنەدٸ. بولاشاقتا بولۋى مٷمكٸن, ورىندالىپ قالۋى كəدٸك ارماندار…
ەندٸ شە, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ٶزٸ بٸزدٸ سوعان يلاندىرىپ, سابىرعا شاقىرىپ وتىر عوي.
بٸزگە بٷگٸنگٸ كٷنمەن ٶمٸر سٷرۋگە بولمايدى, əستە. بٸز باقىتقا, باقۋاتقا بٷگٸن ەمەس, ەرتەڭ كەنەلەمٸز. كٷندە ەرتەڭ. قارىشتاعان قازاقستان. قارقىندى دامۋ ٷستٸندەگٸ قازاقستان. تاعى قانداي تەڭەۋ بار ەدٸ?
انىعىندا, «حابار» كٶرسەتەتٸن قازاقستان شىنايى ٶمٸردە جوق. «حابار» كٶرسەتەتٸن قازاقستاندا ٶمٸر سٷرگٸم كەلەدٸ» دەيتٸن ساركازم (ايتپاقشى, ساركازم əزٸل ەمەس) سودان قالعان.
بيىل «حاباردىڭ» قۇرىلعانىنا جيىرما جىل تولدى. ٶزگەرگەن دٷنيە كٶپ. بٸز ٶزگەردٸك. سٸز ٶزگەردٸڭٸز. وي, ورتا, ٶلشەم ٶزگەردٸ. بٸراق «حابار» ٶزگەرگەن جوق.
«حاباردىڭ» كەشكٸ جاڭالىعىنداعى قازاقستان شىنىمەن دە جۇماق مەكەن. يə, قالا حالقىندا تاڭداۋ بار. ال اۋىلداعى اعايىن بەرتٸنگە دەيٸن اينالدىرعان تٶرت تەلەارنانى تالعاجاۋ ەتٸپ كەلدٸ.
ينتەرنەتكە قولى جەتكەنٸ كەشە عانا ولاردىڭ. «حاباردىڭ» جاڭالىقتارىن ەكٸ بٶلٸككە بٶلۋگە بولادى, بٸزدٸڭشە. شەتەل جاڭالىقتارى شىلعاي نەگاتيۆتەن تۇرادى.
مەسەلەن:
«گرەكييا قۇزعا قۇلاعالى تۇر», «قارا قۇرلىقتىڭ تٷگەنباي دەگەن ەلٸندە جارىلىس بولدى» بولماسا «كولۋمبييانىڭ حالقى ەرەۋٸلگە شىقتى», – دەيدٸ تەلەرنا.
سٶي دەپ كٶسٸلەتٸن «حاباردىڭ» قازاقستانداعى جاعدايدى بوياماسىز كٶرسەتۋگە دەتٸ داۋالامايدى.
داعدارىس تەرەڭدەدٸ. تەڭگە قۇنسىزداندى. بيۋدجەت ورتايدى. ايلىق پا? ايلىق ازايدى. جەر-جەردە قىسقارتۋ ٷدەپ تۇر. ٷنەمدەۋ ٷيرەنشٸكتٸ ٸسكە اينالدى. 25 جىل بويى ەرتەگٸگە الدانعان ەل الاساپىرانعا تٷستٸ.
بۇلاي دەۋگە «حاباردىڭ» قاقىسى جوعىن بٸلەمٸز. باسشىلىق بار, باقىلاۋ بار دەگەندەي ٷلكەن-كٸشٸ سەبەپ كٶپ.
الايدا اسىرا ماقتاۋ مەن ارتىق پافوستان كٶرەرمەننەن بۇرىن, ارنانىڭ ٶزٸ جاپا شەگٸپ جاتقانىن əلگٸ «حابار» باسشىلىعى بٸلمەۋٸ مٷمكٸن ەمەس.
«حابار» كٶرەرمەنٸنەن ەلدەقاشان ايىرىلعان, انىعى. كٶزٸ قاراقتى كٶرەرمەن «حاباردان» ەلدەقاشان تەرٸس اينالعان.
حالىق قازٸرگٸ قازاقستاننىڭ قانداي كٷيدە ەكەنٸنەن جاقسى حاباردار. «حاباردىڭ» كەشكٸ جاڭالىعىن كٶرسە, كٷلەدٸ دە, قويادى كٶرەرمەننٸڭ كٶپشٸلٸگٸ. ەلدٸڭ ەجۋاسى «حابارعا» شىعارىلعان ٷكٸم ٸسپەتتٸ.
ٶمٸر ٶزگەرگەنمەن, «حابار» ٶزگەرگەن جوق. ايتپاقشى, «حاباردى» كٶرمەگەلٸ كٶپ بولدى.
دۋمان بىقاي
